โลว์คอสต์แอร์ดุ หั่นราคาสู้ไม่สนขาดทุน

ปีนี้ถือเป็นปีทองของนักเดินทางไทยที่จะได้ขึ้นเครื่องบินในราคาถูกลงกว่าเดิม เพราะหลังสายการบินต้นทุนต่ำ (โลว์คอสต์แอร์ไลน์) น้องใหม่ อย่างไทย ไลอ้อน แอร์ เข้ามาแย่งเค้กตลาดไทยตั้งแต่ 4 ธ.ค.ปีที่ผ่านมา การแข่งขันตัดราคาตั๋วเครื่องบินในไทย ถือว่าดุเดือดถึงขั้นสูงสุดในวงการ

ไม่เฉพาะแค่โลว์คอสต์แอร์ไลน์ที่ทำโปรโมชั่นแข่งกันเอง แม้แต่สายการบินให้บริการเต็มรูปแบบ ก็ต้องปรับตัวยอมหั่นราคาทำโปรโมชั่นชิงลูกค้าเช่นกัน ยิ่งมีโลว์คอสต์แอร์ไลน์บินระยะไกลอย่างไทยแอร์เอเชีย เอ็กซ์ ก็ยิ่งเติมเชื้อไฟให้สงครามราคาทวีความรุนแรงขึ้นจากการแข่งดัมพ์ราคาบินในประเทศ ขยายไปบินระหว่างประเทศ

ผลการแข่งขันดังกล่าว กับปัจจัยสถานการณ์บ้านเมืองครึ่งปีแรกที่การเมืองวุ่นวาย เศรษฐกิจชะลอตัว จึงทำให้บรรดาสายการบินโลว์คอสต์หน้าเก่าขาดทุนไปตามๆ กัน

เริ่มกันที่สายการบินไทยแอร์เอเชีย ได้รายงานผลประกอบการไตรมาส 2 กับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) ว่า ไตรมาส 2 ขาดทุนสุทธิไป 321.4 ล้านบาท จากช่วงเดียวกันของปีก่อนเคยกำไรสุทธิ 485.8 ล้านบาท ขณะที่รวมครึ่งปีแรกขาดทุนสุทธิ 74.4 ล้านบาท จากครึ่งปีแรก 2556 กำไรสุทธิ 1,211.8 ล้านบาท

สำหรับยอดผู้โดยสารไตรมาส 2 รวม 2.81 ล้านคน เพิ่มขึ้นอยู่ที่ 16% เมื่อรวมครึ่งปีแรกมีผู้โดยสาร 5.92 ล้านคน เพิ่มขึ้น 19% อัตราบรรทุกผู้โดยสาร (โหลดแฟกเตอร์) ไตรมาส 2 อยู่ที่ 78% จากเดิม 82% ค่าโดยสารเฉลี่ยลดจาก 1,877 บาท เหลือ 1,612 บาท

ถัดมาที่สายการบินนกแอร์ แจ้งผลประกอบการไตรมาส 2 ขาดทุนสุทธิ 159.7 ล้านบาท จากไตรมาสเดียวกันปีก่อน กำไรสุทธิ 260.1 ล้านบาท โหลดแฟกเตอร์ไตรมาส 2 อยู่ที่ 77.7% จากเดิม 86.5% จำนวนผู้โดยสารไตรมาส 2 อยู่ที่ 3.49 ล้านคน เพิ่ม 23%

จากผลประกอบการดังกล่าว สะท้อนว่าแม้จำนวนผู้โดยสารยังขยายตัว แต่การแข่งขันที่รุนแรงทั้งสองสายการบินจึงขาดทุน

นำพล รุ่งสว่าง กรรมการบริษัท ไทยไลอ้อน เมนทารี และผู้จัดการแผนกการขายและการตลาด สายการบินไทย ไลอ้อน แอร์ เปิดเผยว่า ตามหลักการตลาด การตัดราคาต่ำเพื่อแข่งขันอาจไม่ใช่สิ่งที่ถูกต้อง แต่สำหรับสายการบินที่มาใหม่อย่างไทย ไลอ้อน แอร์ เมื่อต้องมาแข่งกับโลว์คอสต์แอร์ไลน์ที่อยู่ในตลาดนานแล้ว ก็จำเป็นต้องใช้วิธีนี้

ทั้งนี้ พบว่าผู้โดยสารที่มาใช้บริการไทย ไลอ้อน แอร์ 90% เป็นกลุ่มเดิมที่บินกับสายการบินอื่นอยู่แล้วเปลี่ยนมาบินกับไลอ้อน แอร์ เพราะราคาที่ถูกกว่า ในจำนวนนี้ 70% พร้อมเปลี่ยนสายการบินไปมาตามโปรโมชั่นที่ออก ส่วนอีก 10% เป็นกลุ่มที่ไม่เคยขึ้นเครื่องบินมาก่อน ขณะที่สายการบินอื่นก็ต้องยอมทำโปรโมชั่นถี่เพื่อรักษาตลาดของตัวเองไว้ แม้แต่สายการบินให้บริการเต็มรูปแบบก็ใช้โปรโมชั่นเพื่อหวังสู้โลว์คอสต์แอร์ไลน์

“โลว์คอสต์แอร์ไลน์ที่ไปทำเส้นทางระหว่างประเทศต่างเจอปัญหาขาดทุนเพราะครึ่งปีแรกสถานการณ์การเมืองไม่เอื้ออำนวย จึงหันกลับมาบุกตลาดในประเทศกันหมด เพราะเส้นทางในประเทศยังมีความต้องการดีอยู่ โดยในส่วนของไทย ไลอ้อน แอร์ เส้นทางที่เปิดบินไปแล้วมีโหลดแฟกเตอร์เฉลี่ย 85% ส่วนแบ่งตลาดเส้นทางในประเทศ ทั้งหาดใหญ่และเชียงใหม่อยู่ที่ 40% ยอดผู้โดยสารเฉลี่ยเดือนละ 2 แสนคน รวม 8 เดือน 1.6 ล้านคน 90-95% เป็นคนไทย” นำพล กล่าว

นอกจากนี้ คาดว่าการแข่งขันด้านราคาน่าจะรุนแรงขึ้นอีกในปีหน้า เนื่องจากไทย ไลอ้อน แอร์ ขยายเส้นทางในประเทศให้ครอบคลุมขึ้นอีก โดยภายใน 1 ต.ค.นี้ จะรับเครื่องบินเข้ามาอีก 2 ลำ ทำให้มีเครื่องบิน 6 ลำ เพื่อเปิดบินเพิ่มอีก 5 เส้นทาง ได้แก่ ดอนเมือง-อุดรธานี ดอนเมือง-กระบี่ ดอนเมือง-ภูเก็ต ดอนเมือง-สุราษฎร์ธานี และหาดใหญ่-อุดรธานี เปิดจองเดินทางกลางเดือนนี้ ราคาเริ่มต้น 300 บาท ตามแนวคิดเดิมของสายการบิน คือทำราคาถูกให้มีในทุกเที่ยวบิน และเล่นระดับราคาขึ้นทีละขั้น แต่ราคาสูงสุดต้องต่ำกว่าสายการบินให้บริการเต็มรูปแบบ 30%

ปลายปีนี้หรือต้นปีหน้าจะเปิดเส้นทางบินเพิ่มจากดอนเมืองไปจีน 2 เส้นทาง จากที่วางแผนไว้จะเปิดในจีน 3 เส้นทาง ได้แก่ เซินเจิ้น อู่ฮั่น และกวางโจว รวมทั้งสายการบินในเครือไลอ้อน แอร์ เช่น วิง แอร์ และมาลินโด แอร์ ก็เตรียมเข้ามาให้บริการเส้นทางระหว่างประเทศมาไทยเพิ่มเติม ช่วยให้ไทย ไลอ้อน แอร์ มีช่องทางเชื่อมต่อการบินได้มากขึ้น

ขณะที่ความต้องการบินในไทย ทั้งเส้นทางในประเทศและระหว่างประเทศ ไตรมาสสุดท้ายนี้น่าจะโตไม่ต่ำกว่า 20% เมื่อเทียบช่วงเดียวกันของปีก่อน เนื่องจากการเมืองนิ่ง ทำให้คนมั่นใจเดินทาง มีเพียงปัจจัยเดียวที่เป็นอุปสรรคต่อการเติบโต คือ ภัยธรรมชาติ ส่วนกรณีไทยสมายล์มาใช้ดอนเมืองเป็นฐานบิน สำหรับไทย ไลอ้อน แอร์ ไม่ห่วง เพราะมองว่าฐานลูกค้าคนละกลุ่มกัน

วรเนติ หล้าพระบาง รักษาการหัวหน้าฝ่ายบริหาร สายการบินไทยสมายล์ กล่าวว่า เตรียมหารือ นพ.ปราเสริฐ ปราสาททองโอสถ ประธานคณะผู้บริหาร สายการบินบางกอกแอร์เวย์ส ขอเปิดเที่ยวบินดอนเมืองสมุย รองรับแผนขยายเส้นทางบินในประเทศให้ครอบคลุมความต้องการของนักท่องเที่ยว ส่วนล่าสุดได้ย้ายการบริการมายังท่าอากาศยานดอนเมือง โดยจะย้ายครบทุกเส้นทาง 26 ต.ค.นี้ และกำลังปรับแผนการบินทั้งในและระหว่างประเทศใหม่ทั้งหมด โดยภายในสิ้นปีนี้จะเปิดบินดอนเมืองหาดใหญ่ เพิ่มเติม พร้อมขยายเส้นทางแถบอาเซียน เช่น ดานัง สุราบายา เมดาน พร้อม 5 มณฑลในจีน เช่น อู๋ฮั่น หางโจว เซินเจิ้น โดยไทยสมายล์จัดโปรโมชั่นเปิดตัวย้ายกลับมาดอนเมือง 990 บาท/ที่นั่งสำหรับบางเส้นทาง พร้อมการประกาศรุกเส้นทางไม่ต่างจากโลว์คอสต์แอร์ไลน์ เมื่อนำมาผนวกกับแผนของไทย ไลอ้อน แอร์ สะท้อนว่า การแข่งขันด้านราคาระลอกใหม่กำลังเริ่มต้น ไทย ไลอ้อน แอร์ คงแนวคิดเดิมคือ ราคาต่ำที่สุด โดยมีจุดแข็งคือ ระบบปฏิบัติการทั้งหมด ดูแลเอง ไม่ได้จ้างบริษัทภายนอกเข้ามาทำ จึงควบคุมต้นทุนได้ดี ขณะที่ไทยแอร์เอเชีย ก็ยังคงแนวทางจัดโปรโมชั่นสร้างความฮือฮาให้ตลาดทุกสัปดาห์

ด้านนกแอร์ นอกจากจะจัดโปรโมชั่นเรียกกระแสยังร่วมกับพันธมิตรเพิ่มลูกค้า เช่น เชื่อมเส้นทางบินกับนกสกู๊ต

รวมทั้งปลายปีนี้จะมีสายการบินหน้าใหม่ 4 ราย คือ 1.ไทเกอร์แอร์ของไต้หวัน 2.โกลเด้นเมียนมาร์ของพม่า 3.นกสกู๊ตของนกแอร์ร่วมทุนกับสกู๊ตและ 4.ไทยเวียดเจ็ทแอร์ ของกานต์แอร์ร่วมกับเวียดเจ็ท เข้ามาแข่งขัน

ดังนั้น แม้สงครามราคาจะไม่ใช่ทางยั่งยืนของการแข่งขันธุรกิจการบิน แต่เชื่อว่าศึกตัดราคาปีหน้าสายการบินระเบิดแน่ให้ผู้โดยสารที่เดินทางระหว่างประเทศด้วยสกู๊ตมาดอนเมือง จองเดินทางไปยังเส้นทางในประเทศของนกแอร์ต่อได้ทันที โดยไม่ต้องเสียเวลาจองถึง 2 รอบ รวมทั้งเพิ่งร่วมมือกับไทยสมายล์ ดูแลงานภาคพื้นให้สำหรับเส้นทางในประเทศ และร่วมมือ เอเอ็นเอ โฮลดิ้ง จากญี่ปุ่น เปิดตัว Pan Am Thailand ศูนย์ฝึกบินมาตรฐาน เครื่องบิน แอร์บัส เอ 320

อย่างไรก็ตามการแข่งขันยังไม่จบแค่รายหลักๆ เหล่านี้ เพราะปลายปียังมีหน้าใหม่เตรียมมาร่วมสู้ศึกอีก เช่น ไทเกอร์แอร์ ของไต้หวัน โกลเด้นเมียนมาร์ ของพม่า นกสกู๊ต ภายใต้ความร่วมมือ นกแอร์ และสกู๊ต รวมทั้งไทยเวียดเจ็ทแอร์ ภายใต้ความร่วมมือ เวียดเจ็ท และ กานต์แอร์ การหั่นราคาแย่งลูกค้าไม่มีทางยั่งยืนแน่นอนในธุรกิจการบิน แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าปีนี้สายการบินจะยังไม่ลดละแข่งเรื่องราคา กลยุทธ์นี้เป็นเพียงการสร้างความต้องการในตลาดให้เพิ่มขึ้น เพื่อให้มากพอที่สายการบินในตลาดจะแบ่งเค้กกันและอยู่รอด หรือเพื่อให้สายการบินคู่แข่งที่มีต้นทุนไม่ต่ำจริง ต้องระเห็ดออกจากตลาดไป

มีเพียงผู้ที่ดูแลต้นทุนได้ต่ำมากจริงๆ เท่านั้น จึงจะอยู่รอดได้ เพราะต้นทุนคือหัวใจสำคัญของความอยู่รอดในธุรกิจการบิน ส่วนผู้ที่ดูแลต้นทุนได้ไม่ต่ำ แต่ลงมาเล่นราคาถึงจุดหนึ่งก็จะต้องพ่ายแพ้ออกจากตลาดไปเอง เพราะไม่สามารถทำราคาได้ต่ำยาวนานแน่นอน อาจจะต้องใช้กลยุทธ์อื่นเป็นจุดแข็งแทนราคา หากต้องการอยู่ได้ระยะยาว

บริษัท สายการบินนกแอร์ ประสบปัญหาขาดทุนสุทธิ จำนวน 159 ล้านบาท ในไตรมาสที่ 2 ส่งผลให้ครึ่งปีนี้ ขาดทุนสุทธิ 118 ล้านบาท ทั้งนี้ในไตรมาสแรก บริษัทมีกำไรสุทธิ 40 ล้านบาท

นางสาวนวลวรรณ ภู่ประเสริฐ ประธานเจ้าหน้าที่สายงานการเงิน บริษัทสายการบินนกแอร์ เปิดเผยว่า สาเหตุที่บริษัท ขาดทุน 159.7 ล้านบาท ลดลงจากช่วงเดียวกันปีก่อนจำนวน 419.9 ล้านบาท หรือ 161.4% เนื่องจาก บริษัทเผชิญภาวะการแข่งขันของสายการบินภายในประเทศมากขึ้นตั้งแต่ไตรมาสที่ 4 ของปี 2556 ต่อเนื่องมาจนถึงช่วงครึ่งแรกของ 2557 มาจากการเมืองไร้เสถียรภาพ ความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจลดลง ดัชนีอุปโภคบริโภคภาคเอกชน ครึ่งปีแรก 2557 ลดลง 1.2% เป็น 146.3% จากช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า

นอกจากนั้น สายการบินต่างๆที่บินในประเทศรวมถึงนกแอร์ยังขยายธุรกิจทั้งขยายฝูงบินและเพิ่มเที่ยวบิน ในช่วงครึ่งปีแรก หากคิดเฉพาะสายการบินที่มีฐานการบินที่สนามบินดอนเมือง มีจำนวนเที่ยวบินเพิ่มขึ้นเป็น 54,277 เที่ยวบิน หรือเพิ่มขึ้น 23.4% จากช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า สำหรับนกแอร์มีจำนวนเที่ยวบินเพิ่มขึ้น 16% เป็น 27,798 เที่ยวบิน อัตราการบรรทุกผู้โดยสารลดลงจาก 87% ในครึ่งปีแรก 2556 เป็น 78.8 %ในครึ่งปีแรก 2557 แต่จำนวนผู้โดยสารเพิ่มขึ้นถึง 23 %เป็น 3.49 ล้านคน เนื่องจากฝูงบินโบอิ้ง 737800 สามารถบรรทุกผู้โดยสารได้มากถึง 189 ที่นั่ง

สำหรับในช่วงครึ่งปีหลัง 2557 บริษัทจะนำเข้าเครื่องบินเพิ่มเติมอีก 5 ลา ได้แก่ เครื่องบินโบอิ้ง 737800 จำนวน 1 ลำ และเครื่องบินใบพัด Bombardier Q400 จำนวน 4 ลำ เพื่อนำมาขยายเส้นทางบินและเพิ่มเที่ยวบินภายในประเทศ เป็นการรักษาส่วนแบ่งทางการตลาด และเพิ่มการให้บริการครอบคลุมเส้นทางบินในประเทศตามนโยบายของบริษัท

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าบริษัทจะสามารถรักษาอัตราการบรรทุกผู้โดยสารไว้ได้ แต่ด้วยสถานการณ์การแข่งขันที่เพิ่มขึ้น และสถานการณ์ทางด้านการเมือง