ความปลอดภัยอย่างยั่งยืน

ใครๆ ก็อยากจะมี “ชีวิตที่ดีขึ้น” ด้วยกันทั้งนั้น

ปัญหาอยู่ที่ว่า ใครคนนั้นมี “ทางเลือก” หรือมี “โอกาสเลือก” มากน้อยเพียงใดเท่านั้นเอง

การทำงานได้อย่างปลอดภัยก็เป็นหนึ่งในทางเลือกที่จะทำให้เราทุกคนมี “คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น” โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับชีวิตการทำงาน (Better Quality of Working Life : QWL)

ดังนั้น การทำงานได้อย่างปลอดภัยจึงเป็นยอดปรารถนาของเราทุกคนทั้งในระดับที่รู้ตัวและระดับที่อยู่ลึกในจิตใต้สำนึก

เรื่องของความปลอดภัยในชีวิตนี้จึงสอดคล้องกับ “ทฤษฎีลำดับขั้นของความต้องการของมนุษย์” (Hierarchy of Needs) หรือ “ทฤษฎีการจูงใจ” ของอับราฮัม มาสโลว์ (Abraham Maslow) ในลำดับขั้นที่ 2 เรื่อง “ความต้องการความมั่นคงปลอดภัย” ด้วย

ความต้องการความมั่นคงและความปลอดภัยจึงครอบคลุมถึงความมั่นคงในหน้าที่การงานและความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน อันหมายถึงการมีความปลอดภัยในการทำงาน การได้รับสวัสดิการสังคมและสวัสดิการจากองค์กรที่ทำงานในจำนวนที่เหมาะสมและเพียงพอที่จะประกันถึง “ความมั่นคงและความปลอดภัย” ของเราทุกคนได้

คือ นอกจากเราควรจะดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างปลอดภัยแล้ว เรายังมีงานทำเพื่อหาเลี้ยงชีพได้อย่างมั่นคงด้วย ไม่ใช่ตกงานหรือถูกเลิกจ้าง (อย่างไม่เป็นธรรม) โดยไม่รู้เนื้อรู้ตัว หรือบาดเจ็บพิการหรือตายกันง่ายๆ ในโรงงานหรือสถานประกอบการต่างๆ

เรื่องของ “ความปลอดภัยในการทำงาน” จึงควรเป็นเรื่องที่สำคัญเคียงบ่าเคียงไหล่ เช่นเดียวกับ “ความมั่นคงในการทำงาน” เพื่อจะได้ทำให้เราทุกคนมี “ชีวิตที่ดีขึ้น” หรือมี “คุณภาพชีวิตที่สูงขึ้น” นั่นเอง

และควรจะต้องมีความสำคัญเคียงคู่เสมอกันกับเรื่องของ “สิ่งแวดล้อม” หรือ “การป้องกันมลพิษ” ด้วย

ปัจจุบันมีแนวคิดและปรัชญาของ “การพัฒนาอย่างยั่งยืน” (Sustainable Development) แต่ยังมิได้นำเอาเรื่อง “ความปลอดภัยอย่างยั่งยืน” ผนวกเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดนั้นอย่างชัดเจนเป็นรูปธรรม

นักวิชาการและนักบริหารด้าน “การบริหารการพัฒนา” (Development Administration) มักจะกล่าวว่า การที่จะบรรลุถึง “การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ได้นั้น กระบวนการพัฒนาด้านเศรษฐกิจและสังคมจะต้องไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมหรือไม่สร้างปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อม

การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม (Environment Conservation) จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะต้องพัฒนาควบคู่ไปกับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม

ดังนั้น เมื่อพูดถึง “การพัฒนาอย่างยั่งยืน” เราจึงมักจะนำเอามาตรการด้านการป้องกันปัญหาสิ่งแวดล้อม หรือการมุ่งเน้น “คุณภาพสิ่งแวดล้อม” ผูกติดเข้าไปกับกระบวนการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมเสมอ คือ ไม่ใช่เร่งสร้างความเจริญด้านวัตถุโดยการตัดไม้ทำลายป่า หรือทำลายสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

ความเป็นจริงแล้ว เจตนารมณ์ที่สำคัญที่สุดของการพัฒนาอย่างยั่งยืนก็คือ การพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในสังคม (โลก) อย่างยั่งยืนนั่นเอง

โดยแท้จริงแล้ว การพัฒนาคุณภาพชีวิตจึงเป็นเรื่องของการเพิ่มผลผลิต หรือสร้างผลิตภาพของมนุษย์ (Human Productivity) ให้สูงขึ้นด้วย

การผนวกเอาแนวความคิดของ “ความปลอดภัยอย่างยั่งยืน” เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของแนวความคิดในเรื่องของการพัฒนาอย่างยั่งยืน จึงเป็นเรื่องที่เรามองข้ามไม่ได้เลย และจะช้าไม่ได้ด้วย

เพราะ “การอนุรักษ์ทรัพยากรมนุษย์” มีค่าที่สุดสำหรับโลกทุกวันนี้

หากปล่อยให้ผู้คนเกิดบาดเจ็บพิการหรือทุพพลภาพจากอุบัติเหตุ หรือความไม่ปลอดภัยในที่ทำงานหรือในที่สาธารณะดังที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ เราจะมุ่งหวัง “การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ได้อย่างไร

ดังนั้น เมื่อเราให้ความสำคัญกับระบบการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมมากเพียงใด เราก็จะต้องให้ความสำคัญกับการบริหารด้านความปลอดภัย (และอาชีวอนามัย) มากขึ้น เพียงนั้นด้วย การพัฒนาจึงจะสมดุล การพัฒนาจึงจะยั่งยืนอย่างแท้จริง

ความปลอดภัยอย่างยั่งยืน จึงต้องอาศัย “มาตรการเชิงรุก” (Proactive Measures) หรือยึดเอา “การป้องกันไว้ก่อน” (เช่นเดียวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม) ด้วยการออกแบบให้ปลอดภัยในตัวตั้งแต่เริ่มต้นเลย หรือการออกแบบให้ถูกต้องตั้งแต่เริ่มต้นเลย (Right the First Time)

คือ ต้องเลือกใช้มาตรการแก้ไขปรับปรุงหลังเกิดเหตุให้น้อยที่สุด ครับผม!