เลียบเลาะ"มัณฑะเลย์"เสน่ห์พม่ากลางกระแสทุนนิยม

โดย...อนัญญา มูลเพ็ญ

หากถามว่าอยากไปเที่ยวเมืองไหนในพม่าบ้าง เชื่อว่าชื่อหนึ่งที่จะมีคนพูดถึงมากที่สุดคือ “มัณฑะเลย์” ซึ่งเป็นเมืองขนาดใหญ่อันดับ 2 รองจากกรุงย่างกุ้ง

เสน่ห์ดึงดูดใจนักท่องเที่ยวของมัณฑะเลย์มีหลากหลายทั้งวัดวาอารามที่แสดงให้เห็นความรุ่งเรืองและความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาในพม่า และเสน่ห์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ไม่แพ้กันคือวิถีชีวิตชาวมัณฑะเลย์ที่ยังใช้ชีวิตตามวิถีดั้งเดิม แม้ว่ากระแสทุนนิยมกำลังไหลทะลักเข้าประเทศก็ตาม

ดินแดนแถบนี้มีสถานที่ท่องเที่ยวน่าสนใจมากมาย แต่ด้วยเวลาจำกัดทำให้เราได้เยือนเพียงเฉพาะสถานที่เที่ยวหลักๆ เริ่มจาก สะพานไม้อูเบ็ง (UBein) ในเมืองอมรปุระ ซึ่งต้องนั่งรถออกจากมัณฑะเลย์ไปราวครึ่งชั่วโมง ความพิเศษของสะพานแห่งนี้คือเป็นสะพานไม้สักทอดข้ามทะเลสาบตองตะมานไปสู่เจดีย์เจ๊าต่อจีที่อยู่อีกฟากหนึ่งของทะเลสาบด้วยระยะทาง 2 กิโลเมตร ถือเป็นสะพานไม้ยาวที่สุดในโลก เสาไม้สัก 1,208 ต้น ที่ใช้ทำสะพานเป็นไม้สักที่รื้อมาจากพระราชวังเก่าที่กรุงอังวะ สมัยที่ย้ายเมืองหลวงจากอังวะมาอมรปุระ นอกจากเห็นความเก่าแก่ของสะพานอายุนานกว่า 200 ปี ตลอดระยะทาง 2 กิโลเมตร ยังได้เห็นวิถีชีวิตแบบเก่าที่พึ่งพิงการเพาะปลูก การประมงด้วย

ใกล้กับเชิงสะพานอูเบ็งเป็นที่ตั้งของ วัดมหากันดายงค์ (Maha Gandayon Monastery) วิทยาลัยสงฆ์ใหญ่ที่สุดของพม่า มีภิกษุและสามเณรศึกษาอยู่กว่า 1,200 รูป คนพม่าจำนวนมากจะส่งลูกหลานมาเรียนที่นี่ เนื่องจากเป็นวัดที่มีการสอนพระธรรมและต้องรักษาพระวินัยอย่างเข้มงวด

เมื่อกลับเข้าสู่เมืองมัณฑะเลย์อีกครั้ง ก็ได้ไปเยือนจุดชมวิวบนมัณฑะเลย์ฮิลล์ หรือ ยอดเขามัณฑะเลย์ ที่สามารถมองเห็นวิวทิวทัศน์ของแม่น้ำอิรวดีและเมืองมัณฑะเลย์ บนยอดเขามี วิหารซูตองพญา ซึ่งด้านล่างประดิษฐานพระพุทธรูปไว้สี่ทิศให้ผู้มาเยือนสักการะ คือ พระกกุสันโธ พระโกนาคมน์ พระกัสสป และพระสมณโคดม

แต่ไฮไลต์ที่ไม่ควรพลาดอย่างยิ่งเมื่อมามัณฑะเลย์ คือ การสักการะและร่วม พิธีล้างพระพักตร์พระมหามัยมุนี ที่วัดปยกยี (Payagyi) สิ่งศักดิ์สิทธิ์ลำดับ 2 รองจากมหาเจดีย์ชเวดากอง และเป็น 1 ใน 5 มหาบูชาที่ชาวพม่าเคารพบูชา ซึ่งหากใครจะไปต้องพยายามตื่นเช้าพอสมควร เพราะพิธีจะเริ่มตั้งแต่เวลา 03.45 น.

ตลอดเวลา 1 ชั่วโมงของพิธีเจ้าอาวาสวัดจะทำพิธีเสมือนการอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ยังทรงพระชนมชีพอยู่ ทั้งการคลุมผ้าให้องค์พระ ถวายอาหารผลไม้ เปลี่ยนดอกไม้เก่าออกไป นำดอกไม้ใหม่มาถวาย จากนั้นเริ่มล้างพระพักตร์ มีการแปรงพระโอษฐ์ (ริมฝีปาก) เหมือนเป็นการแปรงฟัน และเช็ดพระพักตร์ด้วยผ้าที่มีคนนำผ้าเช็ดหน้ามาถวาย ซึ่งผู้นำมาถวายจะเอาผ้านั้นกลับไปบูชา

การทำพิธีเสมือนการอุปัฏฐากองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้ เพราะมีความเชื่อว่าการสร้างพระมหามัยมุนี พระพุทธเจ้าได้ประทานลมหายใจให้พระพุทธรูปองค์นี้ไว้นั่นเอง

หลังพิธีล้างพระพักตร์ฯ ทางวัดจะเปิดให้ผู้ร่วมพิธีขึ้นไปปิดแผ่นทองคำเปลวที่องค์พระ ซึ่งอนุญาตเฉพาะผู้ชายเท่านั้น ส่วนผู้หญิงหากต้องการปิดทองต้องฝากผู้ชายไปปิด

ก่อนออกจากเมืองมัณฑะเลย์ ได้แวะชมอีกแหล่งท่องเที่ยวสำคัญอย่าง วัดกุโสดอร์ ซึ่งเป็นวัดที่พระเจ้ามินดง กษัตริย์ผู้ก่อตั้งเมืองมัณฑะเลย์สร้างขึ้น เพื่อเป็นอนุสรณ์การสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ 4 และมีการจารึกพระไตรปิฎกเป็นภาษาบาลี 8.4 หมื่นพระธรรมขันธ์ ลงบนหินอ่อน 729 แผ่น จนกลายเป็นพระไตรปิฎกเล่มใหญ่ที่สุดในโลก โดยพระไตรปิฎกแต่ละแผ่นจะตั้งอยู่ในมณฑปตั้งเรียงอยู่รอบพระเจดีย์มหาโลกมารชิน ซึ่งมีความสูง 30 เมตร และมีรูปแบบจำลองมาจากพระมหาเจดีย์ชเวสิกอง แห่งเมืองพุกาม 1 ใน 5 มหาบูชาของพม่า

ด้วยเวลาจำกัดทำให้สำรวจเมืองมัณฑะเลย์ได้เพียงเท่านี้ แต่จริงๆ แล้ว มัณฑะเลย์มีอะไรให้ค้นหาอีกมาก โดยเฉพาะวิถีชีวิตผู้คนท่ามกลางการเปลี่ยนแปลง