ทางรอดของธุรกิจขนส่งไทยบนถนนสาย AEC

ภาพของธุรกิจโลจิสติกส์ในประเทศไทยในปัจจุบัน มีผู้เล่นหลากหลายประเภทและให้บริการในรูปแบบที่แตกต่างกันไป แต่จะพบว่าผู้เล่นของไทยจำนวนมากมักจะเป็นผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม ที่เน้นเพียงการให้บริการขนส่งสินค้า และงานด้านการส่งออกนำเข้าและศุลกากรเป็นหลัก ซึ่งเป็นกิจกรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่มน้อย จึงทำให้มักเป็นเพียงผู้ให้บริการแบบรับเหมาช่วง (Subcontractors) ให้กับผู้ประกอบการรายใหญ่หรือบริษัทต่างชาติเท่านั้น

ดังนั้น ด้วยโครงสร้างที่มีผู้เล่นจำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในรูปแบบการให้บริการที่จำกัดข้างต้น ทำให้ต้องแข่งขันกันที่ราคา โดยใครเสนอราคาให้บริการได้ถูกกว่าก็จะได้งานไป ทำให้ผลกำไรอยู่ในอัตราที่ต่ำ หรืออาจไม่เพียงพอต่อต้นทุนการดำเนินงานที่เพิ่มขึ้นในบางราย

ทางรอดที่จะทำให้ผู้ประกอบการไทยหลุดออกจากบ่วงเหล่านั้นได้ จึงอยู่ที่การปรับตัวให้เข้ากับกระแสการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น

สภาพแวดล้อมในอนาคตที่จะเปลี่ยนแปลงไปจากการเปิด AEC ในด้านหนึ่ง จะทำให้เกิดการเติบโตของกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการค้าระหว่างประเทศในอาเซียนมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้กิจกรรมด้านโลจิสติกส์เติบโตเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

แต่ในอีกด้านการเปิดเสรีของธุรกิจโลจิสติกส์โดยที่นักลงทุนต่างชาติอาเซียนสามารถเข้ามาลงทุน และถือหุ้นบริษัทโลจิสติกส์ได้ถึง 70% และการที่ไทยมีทำเลที่ตั้งเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ในภูมิภาค ก็จะเป็นปัจจัยดึงดูดให้เกิดการรุกเข้ามาชิงส่วนแบ่งเค้กของธุรกิจโลจิสติกส์ในอาเซียนจากผู้เล่นรายใหญ่มากขึ้นที่อาจมาในรูปของการเข้าซื้อกิจการ เนื่องจากบริษัทเหล่านั้นจะยังขาดความชำนาญและความเข้าใจในโลจิสติกส์ของอาเซียน ทำให้สามารถรุกเข้ามาดำเนินงานได้อย่างรวดเร็ว

เห็นได้ว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะเป็นทั้งโอกาสและภัยคุกคาม ซึ่งหากไม่รีบปรับตัวก็จะทำให้สูญเสียความสามารถในการแข่งขันไป แต่หากสามารถปรับตัว พร้อมกับอาศัยจุดแข็งในด้านความชำนาญในธุรกิจโลจิสติกส์ในภูมิภาค ก็จะทำให้สามารถอยู่รอดไปพร้อมกับกระแสการเติบโตในอนาคตได้

ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ (EIC) มองว่า ผู้ประกอบการไทยควรเร่งปรับตัวโดยการผสานความร่วมมือและสร้างเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกประเทศ เพื่อให้เกิดความแข็งแกร่งจากการรวมกลุ่มกัน ปรับรูปแบบการดำเนินธุรกิจจากการเป็นเพียงผู้รวบรวม ขนส่งและกระจายสินค้า เป็นผู้บริหารการขนส่งอย่างเป็นระบบและครบวงจร เพื่อให้สามารถนำเสนอบริการในรูปแบบโซลูชัน ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นใน Value Chain ของโลจิสติกส์ และสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้มากขึ้น อีกทั้งต้องบริหารควบคุมต้นทุนให้มีประสิทธิภาพ เพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน

นอกจากคุณภาพของการให้บริการแล้ว “แบรนด์” ยังเป็นอีกปัจจัยที่ผู้ประกอบการไทยไม่ควรมองข้ามไป เพราะมีผลต่อการตัดสินใจใช้บริการของลูกค้าด้วย ซึ่งควรให้แบรนด์สร้างการรับรู้และจดจำ อีกทั้งสะท้อนการบริการที่มีคุณภาพ เพื่อให้ลูกค้ายอมรับและไว้วางใจใช้บริการ

ภาพของธุรกิจโลจิสติกส์ไทยจะเริ่มเปลี่ยนไปจากเดิมที่มีผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อมจำนวนมาก โดยให้บริการขนส่งที่จำกัด กลุ่มนี้จะมีทั้งผู้ประกอบการที่ปรับตัวได้ โดยปรับการดำเนินงานให้ตอบโจทย์ความต้องการด้านโลจิสติกส์ของลูกค้ามากขึ้น และบางรายที่อาจล้มหายไปในสมรภูมินี้ก็เป็นได้