การตรวจสอบการทุจริตของเจ้าหน้าที่ของรัฐ

การทุจริตมีอยู่ทุกองค์กรและทุกหน่วยงาน ไม่ว่าจะเป็นวงการสงฆ์ วงการยุติธรรม วงการธุรกิจ และนักการเมือง เพราะการทุจริตเกิดจากมีช่องว่าง มีโอกาสที่จะโกงได้ โอกาสถูกจับได้มีน้อย (เสี่ยงภัยน้อย) วัฒนธรรมในองค์กรเป็นวัฒนธรรมขี้โกง คนส่วนใหญ่โกง ดังนั้นคนที่มาใหม่ก็ต้องโกง ระบบการตรวจสอบไม่เข้มแข็ง หรือมี แต่ก็พิกลพิการ สิ่งเหล่านี้คือสาเหตุหลักของการทุจริตในประเทศเราและทั่วโลก ผมในฐานะเป็นวิทยากรฝึกอบรมหลักสูตรการทุจริตภายในองค์กร ขอแยกประเภทการทุจริตในภาครัฐตามที่กฎหมายกำหนดความผิดไว้ มีดังต่อไปนี้

การทุจริตเชิงนโยบาย เป็นเรื่องยากในการดำเนินคดี เช่น อ้างว่าเป็นนโยบายของพรรคการเมืองหรือนโยบายของกระทรวงหรือกรม ทั้งที่นโยบายไม่ได้เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ แต่เป็นประโยชน์ต่อคนที่กำหนดนโยบายหรือพวกพ้อง นายทุนพรรค ยากในการดำเนินคดี เพราะไม่มีพยานหลักฐานโดยตรงที่จะพิสูจน์ว่าการกระทำนั้นมีความผิด ต้องใช้พยานแวดล้อมมาประกอบกัน จึงจะดำเนินคดีได้

พฤติกรรมการโกง ข้าราชการ นักการเมือง ทำงานเป็นทีม มีลักษณะเป็นขบวนการ มีความสลับซับซ้อน ยากในการตรวจจับ ทำให้หาพยานหลักฐานยาก เพราะทุกคนได้รับประโยชน์กันโดยถ้วนหน้า ที่เรียกว่าสลากกินแบ่ง หรือโกงได้เท่าไหร่เอามาแบ่งกันตามสัดส่วนตามตำแหน่ง ใครออกแรงมากได้มาก ถ้าเปรียบเหมือนการปล้นทรัพย์ หัวหน้าโจรก็ได้มากหน่อย คนดูต้นทางก็ได้น้อยหน่อย เป็นต้น

การใช้นอมินีหรือคนกลาง เป็นวิธีการที่พบมากในประเทศไทย แม้กระทั่งการดำรงตำแหน่งทางการเมือง เช่น ให้พรรคพวกจดทะเบียนตั้งบริษัท ก่อนประมูลงานซัก 23 วัน หรือไม่ก็ซื้อหัวบริษัทมา เข้าประมูลงานกับทางราชการ เป็นต้น พยานหลักฐานก็สาวไปไม่ถึง ถูกตัดตอนด้วยเอกสารและข้อจำกัดทางกฎหมาย พิสูจน์ความผิดของคนขี้ไม่ได้

การให้สินบนเจ้าพนักงาน

มาตรา 144 ผู้ใดให้ ขอให้ หรือรับว่าจะให้ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดแก่เจ้าพนักงาน สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งรัฐ สมาชิกสภาจังหวัดหรือสมาชิกสภาเทศบาล เพื่อจูงใจให้กระทำการ ไม่กระทำการ หรือประวิงการกระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

การยักยอกทรัพย์ของทางราชการ

มาตรา 147 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ซื้อ ทำ จัดการหรือรักษาทรัพย์ใด เบียดบังทรัพย์นั้นเป็นของตน หรือเป็นของผู้อื่นโดยทุจริต หรือโดยทุจริตยอมให้ผู้อื่นเอาทรัพย์นั้นเสีย ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงสี่หมื่นบาท

กลั่นแกล้งและเรียกทรัพย์สินภายหลัง

มาตรา 148 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ ข่มขืนใจหรือจูงใจเพื่อให้บุคคลใดมอบให้หรือหามาให้ซึ่งทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดแก่ตนเองหรือผู้อื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงสี่หมื่นบาท หรือประหารชีวิต

การเริ่มต้นใช้อำนาจโดยชอบเรียกรับทรัพย์สินภายหลัง

มาตรา 149 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งรัฐ สมาชิกสภาจังหวัด หรือสมาชิกสภาเทศบาล เรียกรับ หรือยอมจะรับทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบ เพื่อกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่งไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงสี่หมื่นบาท หรือประหารชีวิต

ใช้ประโยชน์จากของหลวง

มาตรา 151 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ซื้อ ทำ จัดการหรือรักษาทรัพย์ใดๆ ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยทุจริต อันเป็นการเสียหายแก่รัฐ เทศบาล สุขาภิบาล หรือเจ้าของทรัพย์นั้น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงสี่หมื่นบาท

มีผลประโยชน์ทับซ้อน

มาตรา 152 ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่จัดการหรือดูแลกิจการใด เข้ามีส่วนได้เสียเพื่อประโยชน์สำหรับตนเองหรือผู้อื่น เนื่องด้วยกิจการนั้น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงสองหมื่นบาท

ในฐานะที่เป็นทนายความ นักสืบ และทำคดีทุจริตมานานมาก ผมขอให้กำลังใจกับข้าราชการที่ออกมาแฉการทุจริต ให้แฉต่อไป แต่ขอร้องให้แฉเรื่องจริง อย่าใส่ร้ายหรือทาสีเพื่อกลั่นแกล้งผู้อื่น เพราะจะเป็นบาปกรรม แต่ถ้าเป็นเรื่องจริง แฉให้เต็มที่ไปเลยครับ เพราะจะทำให้แผ่นดินสูงขึ้น