โซนนิ่งภาคเกษตรทางรอดรับเออีซี

โดย...ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) กระทบต่อทุกภาคส่วน ไม่เว้นแม้แต่อาชีพเกษตรกรรม ซึ่งเป็นอาชีพดั้งเดิมของคนไทย เพราะสินค้าเกษตรจาก 10 ประเทศในภูมิภาคมีความคล้ายคลึงกัน แถมต้นทุนการผลิตต่ำกว่าจะทะลักเข้ามาตีตลาดไทย

ในอนาคตนโยบายอุดหนุนราคาสินค้าเกษตรของรัฐบาลจะค่อยๆ ลดขนาดลง หรืออาจจะไม่เหลืออยู่เลย เพราะจะไม่สามารถคุมสินค้าจากประเทศเพื่อนบ้านไม่ให้เข้าโครงการของรัฐบาลได้ เหมือนที่เห็นในเวลานี้ คือ โครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาล ที่ข้าวจากประเทศเพื่อนบ้านไหลเข้ามาขอส่วนแบ่งด้วย ดังนั้นวิธีการจัดการอย่างยั่งยืนที่รัฐบาลกำลังเร่งเดินหน้า คือ การบริหารจัดการเขตการผลิตสินค้าเกษตรที่สำคัญ (โซนนิ่ง)

อย่างไรก็ดี แนวคิดเรื่องโซนนิ่งมีมานานแล้ว แต่ที่ผ่านมาไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างจริงจัง ทว่ากระแสการเปิดเออีซีที่กระชั้นชิดเข้ามา ทำให้รัฐบาลชุดนี้เร่งผลักดันแนวคิดโซนนิ่งให้เกิดเป็นรูปธรรมเร็วที่สุด โดยให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์สำรวจสภาพพื้นที่และความเหมาะสมในการเพาะปลูกพืชของแต่ละจังหวัดเข้ามา

เบื้องต้นพบว่า ข้าวมีพื้นที่เหมาะสม 76 จังหวัด 809 อำเภอ 5,880 ตำบล มันสำปะหลัง 49 จังหวัด 448 อำเภอ 2,113 ตำบล ยางพารา 60 จังหวัด 403 อำเภอ 1,703 ตำบล ปาล์มน้ำมัน 26 จังหวัด 185 อำเภอ 856 ตำบล อ้อยโรงงาน 48 จังหวัด 401 อำเภอ 2,105 ตำบล ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 43 จังหวัด 268 อำเภอ 1,175 ตำบล

เมื่อถามว่า จัดโซนนิ่งเกษตรแล้วจะดีต่อเกษตรกร อย่างไร ยุคล ลิ้มแหลมทอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.เกษตรและสหกรณ์ อธิบายว่า ไม่ได้ห้ามให้เกษตรกรปลูกพืชชนิดอื่น เมื่อถึงเวลาก็เวียนปลูกเพื่อความยั่งยืนได้ และไม่ได้บังคับให้เกษตรกรปลูกหรือไม่ปลูกอะไร เพราะไม่มีกฎหมายบังคับ หากเกษตรกรไม่อยากเปลี่ยนก็จะส่งหน่วยวิชาการและหน่วยปฏิบัติไปเพิ่มประสิทธิภาพสิ่งที่เพาะปลูกอยู่เดิม

พร้อมกับชี้ให้เห็นว่า ถ้าเกษตรกรหันมาปลูกสิ่งที่เหมาะสมกับพื้นที่จะได้เงินเพิ่มขึ้นอีก เพราะงบ ประมาณรัฐบาลพร้อมสนับสนุน การขนส่งก็จะสะดวกสบายขึ้น ส่วนองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) จะหาตลาดรองรับผลผลิตที่ออกมา ปัญหาสินค้าล้นตลาดจะไม่เกิดขึ้น

ล่าสุดกระทรวงเกษตรฯ กำลังผลักดันนโยบายโซนนิ่ง เพื่อให้เกิดการปฏิบัติในพื้นที่ตามที่ได้ประกาศเขตความเหมาะสมการปลูกพืชแล้ว 13 ชนิด ปศุสัตว์ 5 ชนิด และประมง 2 ชนิด โดยลงนามบันทึกความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน 9 องค์กร เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนนโยบายโซนนิ่ง

เป้าหมายเพื่อให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทุกภาคส่วนร่วมกันกำหนดปริมาณ คุณภาพ มาตรฐาน และราคาที่เหมาะสมของสินค้าเกษตรให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ทั้งยังช่วยกำหนดพื้นที่การผลิตที่เหมาะสมให้เกิดความได้เปรียบด้านการแข่งขันให้กับสินค้าเกษตร ทั้งด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและระบบโลจิสติกส์ เพื่อให้เกิดความสมดุลและมีเสถียรภาพทางด้านราคาและคุณภาพของผลผลิตสินค้าเกษตรในระยะยาว

เมื่อมีกลไกช่วยดูแลตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง เชื่อว่าจะทำให้สินค้าเกษตรไทยแข่งขันกับเพื่อนบ้านได้สบาย แต่แอบหวังลึกๆ ว่า แนวคิดการจัดโซนนิ่งพื้นที่เกษตรจะไม่แท้งไปก่อนที่เกิดเป็นรูปเป็นร่างนะ