ข้าวเน่าในโกดังรับจำนำ?

ข่าวลือที่เกิดขึ้นในกระแสโซเชียลมีเดียในขณะนี้ ทั้งกรณีที่มีข่าวว่าสต๊อกข้าวที่กระทรวงพาณิชย์ขายให้ดีลเลอร์รายใหญ่ของประเทศ ได้แก่ แม็คโคร เทสโก้ โลตัส และบิ๊กซี นำไปบรรจุถุงจำหน่ายในยี่ห้อเฮาส์แบรนด์ เพื่อจำหน่ายแก่ประชาชน มียากันราและมอดในระดับที่รุนแรงจนทำให้หนูแห้งตายและเสี่ยงเป็นมะเร็ง

รวมถึงมีการพูดถึงและเผยแพร่ภาพสภาพข้าวสารในโครงการรับจำนำปี 2554/2555 ที่เน่าคากระสอบและส่งกลิ่นเหม็นไปทั่วพื้นที่ในโกดังพื้นที่ อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา ซึ่งสร้างความสงสัยใคร่รู้ให้กับประชาชนและผู้บริโภคที่รับประทานข้าวเป็นอาหารหลักแทบทุกวัน ซึ่งเป็นหน้าที่ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่จะต้องทำความจริงให้กระจ่างต่อไป

แต่สำหรับการดูแลและเก็บรักษาสภาพข้าวสารที่ได้จากโครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาลนั้น โดยหลักการแล้วจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์กำหนด ซึ่งเป็นมติของคณะกรรมการนโยบายข้าวแห่งชาติ (กขช.)

ทั้งนี้ ขั้นตอนในการรับมอบข้าวไปจนถึงการเก็บรักษาสภาพข้าวทั้งในแง่ปริมาณและคุณภาพ หลังจากที่เกษตรกรนำข้าวเปลือกมาเข้าโครงการรับจำนำกับโรงสีที่เปิดจุดรับจำนำแล้ว โรงสีจะต้องมีการสีแปรสภาพข้าวเปลือกเป็นข้าวสารตามข้อกำหนดของสัญญา เพื่อนำข้าวสารดังกล่าวมาส่งมอบในโกดังกลางของรัฐบาลที่จัดหาไว้ หรือเก็บในโกดังของโรงสีที่นำโกดังมาเข้าร่วมโครงการรับจำนำกับรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม ก่อนที่จะมีการนำข้าวเปลือกเข้าโครงการรับจำนำ ทางองค์การคลังสินค้า (อคส.) และองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในการจัดหาบริษัทตรวจสอบคุณภาพข้าว (เซอร์เวเยอร์) รวมทั้งผู้ประกอบการโกดัง หรือไซโล ที่เข้าร่วมโครงการ จะเป็นผู้รับผิดชอบทั้งปริมาณข้าวและคุณภาพตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด โดยเซอร์เวเยอร์จะต้องตรวจสอบคุณภาพข้าวสารก่อนที่จะรับมอบเข้ามาจัดเก็บในโกดังกลาง ซึ่งโกดังกลางที่เข้าร่วมจัดเก็บข้าวสารรัฐบาลจะต้องมีอุปกรณ์ขั้นพื้นฐานเพียงพอในการจัดเก็บตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

หลังจากที่ข้าวสารเข้าโกดังกลางแล้ว จะมีผู้ดูแลกุญแจโกดังกลางเก็บข้าวสาร 3 ดอก ซึ่งเก็บไว้กับเซอร์เวเยอร์ เจ้าหน้าที่ อคส. หรือ อ.ต.ก. และตัวแทนฝ่ายจังหวัด และในการรักษาสภาพข้าวในโกดังกลางจะมีการรมยา กำหนดทุก 2 เดือน/ครั้ง เพื่อกำจัดแมลงศัตรูพืชตามหลักองค์การอาหารและเกษตรสหประชาชาติ (เอฟเอโอ)

หากกรณีที่ข้าวสารเกิดปัญหา เช่น ปริมาณขาดหายหรือคุณภาพเสียหาย อคส.และ อ.ต.ก. จะต้องเป็นผู้รับผิดชอบ โดยฟ้องร้องกับคู่สัญญา คือ เซอร์เวเยอร์และผู้ประกอบการโกดังกลางที่คัดเลือกมา รวมทั้งยังมีการทำประกันภัยในกรณีที่ข้าวสารสต๊อกรัฐบาลเสียหายจากภัยโจรกรรม อัคคีภัย และน้ำท่วม หรือเจ้าหน้าที่และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องไม่ปฏิบัติตามขั้นตอนที่กำหนด