หัตถกรรมสีเขียวทางเลือกใหม่คนรักสิ่งแวดล้อม

โดย...นิพัทธ์ เทศทรงธรรม

ฉบับนี้ Hi Crafts ขอเกาะกระแส “Green” ที่ปัจจุบันได้กลายเป็นกระแสของโลก และได้เข้าไปมีบทบาทในแทบทุกวงการ โดยเฉพาะธุรกิจใกล้ตัวอย่างเสื้อผ้าหรือของตกแต่งบ้านต่างๆ ที่มีการนำเส้นใยธรรมชาติเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการผลิตให้เกิดเป็นชิ้นงานและส่งออกขายทั้งในและต่างประเทศ และนำรายได้กลับเข้าสู่ประเทศ

วันที่ 25 พ.ค. 2556 ที่ผ่านมา Hi Crafts มีโอกาสได้เยี่ยมชมงานเทศกาลนวัตศิลป์นานาชาติ 2556 ซึ่งจัดโดยศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ หรือ ศ.ศ.ป. ภายในงานนอกจากจะรวบรวมงานศิลปหัตถกรรมหน้าตาทันสมัยมาให้ผู้เข้าชมได้เลือกซื้ออย่างมากมายแล้ว ผู้จัดยังเล็งเห็นประโยชน์จากการนำวัตถุดิบที่ได้จากธรรมชาติมาพัฒนาเป็นชิ้นงาน มีกรรมวิธีการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและสร้างมูลค่าเพิ่มควบคู่กันไป ด้วยการใช้วัตถุดิบจากเส้นใยธรรมชาติหลากหลายชนิด และมีกรรมวิธีการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

รวมถึงการสร้างสรรค์ลวดลายด้วยเทคนิคต่างๆที่มีความสวยงามให้ตรงตามความต้องการของกลุ่มผู้บริโภคและสามารถเชื่อมโยงไปสู่ภาคธุรกิจและตลาดต่างประเทศ ตลอดจนเพื่อยกระดับการผลิตของผู้ประกอบการผ้าไหม ผ้าฝ้ายในระดับชุมชนเข้าสู่มาตรฐานต่างประเทศด้วย

ทั้งนี้ ได้คัดเลือกสมาชิกผู้ประกอบการในระดับชุมชนที่มีศักยภาพในการผลิตผ้าไหม ผ้าฝ้ายทอมือจาก 5 พื้นที่เป็นตัวอย่างนำร่อง ประกอบด้วย กลุ่มผู้ผลิตผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติ อ.ดอยเต่า จ.เชียงใหม่ กลุ่มผู้ผลิตผ้าฝ้าย อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ กลุ่มผู้ผลิตผ้าใยกัญชง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ กลุ่มผู้ผลิตผ้าไหมย้อมสีธรรมชาติ บ้านกู่กาสิงห์ จ.ร้อยเอ็ด และกลุ่มผู้ผลิตผ้าฝ้ายศิลปาชีพ โครงการส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จ.สกลนคร

ศ.ศ.ป. มุ่งหวังที่จะนำเอาแนวทางของการดำเนินงานตามโครงการนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาสร้างมูลค่าเพิ่มผ้าทอมือที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ผสมผสานกับการออกแบบลวดลายผ้าด้วยเทคนิคต่างๆ เพื่อให้เกิดความสวยงามและแปลกใหม่ มุ่งสนองต่อกลุ่มผู้บริโภคในต่างประเทศต่อไป เช่น ตลาดญี่ปุ่น ยุโรป และสหรัฐอเมริกา

การดำเนินงานเพิ่มมูลค่าผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติให้กับ อ.ดอยเต่า และ อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์โดยใช้เทคนิคบาติกแบบ Stencil นำมาตัดเย็บตกแต่งด้วยผ้าลินินซ้อนทับอีกชั้นหนึ่ง มีความสวยงาม ทันสมัย เป็นผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอ ซึ่งเมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้วมีคุณสมบัติกันน้ำ นุ่มสบายต่อผู้ใช้งาน สำหรับ อ.จอมทอง ที่มีการทำผ้าฝ้ายทอมือและมีการสืบทอดกันมากว่า 100 ปี มาผสมผสานกับการปักมือ จนได้ออกมาเป็นชิ้นงานต่างๆ อาทิ โคมไฟตั้งพื้น หมอนอิง ผ้ากลางโต๊ะ เบาะรองนั่ง หมอนอิงปักดอกไม้ กระเป๋าสะพาย และโมบายแขวนต่างๆ

การพัฒนาและเพิ่มมูลค่าจากผ้าใยกัญชง ปัจจุบัน “กัญชง” ถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่ได้จากธรรมชาติ นำมาพัฒนาและแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อใช้สอยในชีวิตประจำวัน โดยนำมาทำลวดลายตกแต่งด้วยการถักโครเชต์และถักนิตติ้ง พร้อมนำเส้นใยไปย้อมสีธรรมชาติที่ได้จากเปลือกไม้และใบไม้ เช่น ขมิ้น คำแสด หมาก ใบหูกวาง และนำมาออกแบบเป็นผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอต่างๆ ได้อย่างสวยงาม อาทิ กระเป๋า หมวก ถุงผ้า ผ้าปูโต๊ะ ที่รองจาน หมอน และตะกร้า เป็นต้น

ผ้าไหมย้อมสีธรรมชาติ บ้านกู่กาสิงห์ จ.ร้อยเอ็ด เป็นอีกหนึ่งผลงานที่ ศ.ศ.ป. เข้าไปพัฒนาและเพิ่มมูลค่าให้กับชิ้นงาน โดยมีแนวคิดการใช้เทรนด์สีที่มีความใกล้เคียงกับวัฒนธรรมของชาวยุโรป นำมาผสมผสานเทคนิคการตีเกล็ดและเดรปผ้าจนมีคุณสมบัตินุ่มเป็นพิเศษ อาทิ โคมไฟ หมอนอิง และที่นอนปิกนิก

สุดท้ายกับผ้าย้อมสีครามธรรมชาติจากสกลนคร ที่ให้ความสำคัญในการตัดเย็บเพื่อใช้สอยในชีวิตประจำวัน นำมาตกแต่งลวดลายด้วยวิธีการตัดแปะ (Collage) การตัดตกแต่งผ้าครามและผ้าครามพุ่งริ้ว ซ้อนด้วยผ้าครามตัดเฉียงหลากหลายโทนและใช้เทคนิคการตะกรุยชาย ตกแต่งจนเกิดเป็นมิติสีคราม มีคุณสมบัติสะท้อนน้ำได้ อาทิ กระเป๋า ปลอกหมอน และผ้าปูพิ้น เป็นต้น

เป็นเรื่องน่ายินดีที่ได้รู้ว่าวัตถุดิบที่ได้จากธรรมชาติตามภูมิภาคต่างๆ ของไทยมีคุณสมบัติมากมายขนาดนี้ อีกทั้งยังสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ของชาวบ้านได้เป็นอย่างดีและมีคุณภาพอีกด้วย ฉบับหน้า Hi Crafts จะนำผู้อ่านทุกท่านร่วมค้นหาแง่มุมของงานศิลปหัตถกรรมที่ผู้อ่านไม่เคยรู้ แล้วพบกันครับ