ยกระดับรับมือหวัดนกคุมเข้ม 10 กม.จากชายแดน

โดย...สิทธิณี ห่วงนาค

การระบาดของเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ใหม่ เอช 7 เอ็น 9 ในประเทศจีน และส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตหลายราย ทำให้เกิดความกังวลว่าประเทศไทยมีมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดเชื้อดังกล่าวมากน้อยเพียงใด และผลจากการที่ไทยปลอดโรคไข้หวัดนกสายพันธุ์ใหม่ เอช 5 เอ็น 1 มาหลายปี จะทำให้มาตรการควบคุมและป้องกันโรคไข้หวัดนกของไทยย่อหย่อนลงไปจนเป็นช่องโหว่หรือไม่

ยุคล ลิ้มแหลมทอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.เกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า จนถึงขณะนี้ในประเทศไทยยังไม่พบเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ใหม่ เอช 7 เอ็น 9 ที่ระบาดในจีน ขณะที่เชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ใหม่ เอช 5 เอ็น 1 ที่คนไทยเรียกไข้หวัดนกและเคยระบาดในไทยปี 2549 นั้น หลังจากไทยมีมาตรการควบคุมและป้องกันโรคไข้หวัดนกตั้งแต่เดือน พ.ย. 2551 จนถึงบัดนี้ ยังไม่พบการแพร่ระบาดของโรคดังกล่าว

ทั้งนี้ ความสำเร็จในการป้องกันการแพร่ระบาด ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการที่ประเทศไทยไม่ใช้วัคซีนในการป้องกันโรคไข้หวัดนกในสัตว์ปีกเหมือนต่างประเทศ แต่เลือกใช้มาตรการควบคุมและป้องกันโรคไข้หวัดนก และได้กำหนดแนวทางปฏิบัติไว้ตั้งแต่ปี 2551 ทำให้ไทยสามารถป้องกันได้โรคได้ตั้งแต่ปี 2549 จนถึงปัจจุบัน ขณะที่หลายประเทศมีการแพร่ระบาดของเอช5เอ็น 1 และเมื่อประเทศจีนพบเชื้อตัวใหม่ เอช 7 เอ็น 9 ก็เชื่อว่ามาตรการของไทยที่วางไว้น่าจะสามารถรับมือได้

แต่เพื่อความไม่ประมาท ได้สั่งการให้ขยายพื้นที่เฝ้าระวังตามแนวชายแดนประเทศไทยในพื้นที่เข้ามาอีก 10 กิโลเมตรทั่วประเทศ จากเดิมที่จะเข้มงวดเฉพาะในบริเวณด่านตรวจเท่านั้นโดยในพื้นที่ดังกล่าวให้เข้าดำเนินการตามมาตรการอย่างเข้มงวดเพื่อป้องกันถึงที่สุด

นอกจากนี้ ตั้งแต่มีการเกิดโรคดังกล่าว ไทยไม่อนุญาตให้มีการนำเข้าสัตว์ปีกทุกชนิดจากต่างประเทศ ขณะที่ไทยยังมีการส่งออก โดยประเทศเพื่อนบ้านและสหภาพยุโรปเริ่มนำเข้าเนื้อไก่สดเมื่อปลายปี 2555 ที่ผ่านมา หลังจากที่นำเข้าแต่เนื้อไก่ปรุงสุก ส่วนญี่ปุ่นอยู่ระหว่างการพิจารณาว่าจะอนุญาตให้นำเข้าเนื้อไก่สดจากไทยหรือไม่ หลังจากส่งเจ้าหน้าที่มาตรวจสอบเมื่อเดือน มี.ค.ที่ผ่านมาลับมาเชื่อมั่นมาตรฐานสุขอนามัยของไทย

นสพ.ทฤษดี ชาวสวนเจริญ อธิบดีกรมปศุสัตว์ ระบุว่า ทุกปีกรมปศุสัตว์จะมีโครงการรณรงค์ทำความสะอาดและทำลายเชื้อโรคไข้หวัดนกในพื้นที่เสี่ยง เริ่มตั้งแต่เดือน ต.ค. ไปจนถึงเดือน ก.ค.ของปีต่อไป โดยร่วมมือกับองค์การท้องถิ่นทุกจังหวัด มีผู้ว่าราชการ จังหวัดเป็นประธาน และปศุสัตว์จังหวัดเป็นเลขานุการ การที่กำหนดพื้นที่เฝ้าระวังขยายจากแนวชายแดน 10 กม. จึงเป็นการยกระดับมาตรการเฝ้าระวังที่เข้มข้นขึ้น

สำหรับมาตรการการควบคุมและป้องกันการแพร่ระบาดของโรคที่กำหนดไว้ ประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ อาทิ การรณรงค์ค้นหาโรคไข้หวัดนกแบบบูรณาการปีละ 2 ครั้ง ในเดือน ม.ค.และ ก.ค. การทำความสะอาดและพ่นยาฆ่าเชื้อโรคในพื้นที่เสี่ยงปีละ 4 ครั้ง เน้นพื้นที่ที่มีสัตว์ปีกป่วยตาย พื้นที่ที่มีนกอพยพ นกธรรมชาติอาศัยอยู่ พื้นที่ตามแนวชายแดน โรงฆ่าสัตว์ปีก สนามไก่ชน เป็นต้น การควบคุมเคลื่อนย้ายสัตว์ปีก และซากสัตว์ปีกระหว่างจังหวัดและระหว่างโซน ซึ่งปัจจุบันมีการแบ่งพื้นที่การควบคุมเป็น 5 โซน เป็นพื้นที่ภาคเหนือ กลาง ใต้ ตะวันออก ตะวันตก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีจุดตรวจสอบการเคลื่อนย้ายระหว่างโซน 32 จุด และเป้าหมายสำคัญคือและส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์ปีกในฟาร์มปิดและฟาร์มมาตรฐาน ฟาร์มคอมพาร์ตเมนต์

นอกจากนั้น ยังมีมาตรการที่สำคัญ คือ การร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช อาทิ เข้าตรวจสอบและเก็บตัวอย่างอุจจาระและซากของนกอพยพ และนกธรรมชาติในแหล่งที่นกอาศัยอยู่ทั่วประเทศ หากพบว่ามีนกตายผิดปกติ หรือพบเชื้อโรคไข้หวัดนก จะเข้าควบคุมโรคในพื้นที่ทันที และให้ด่านกักสัตว์ตามแนวชายแดนทุกด่านร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งทหาร ตำรวจ ศุลกากร เข้มงวดตรวจสอบบุคคลเข้าออกต้องไม่มีการนำสัตว์ปีกหรือซากสัตว์ปีกเข้ามาในประเทศ พร้อมทั้งพ่นน้ำยาฆ่าเชื้อโรคยานพาหนะเข้าออก ทั้งรถยนต์ รถจักรยานยนต์ เรือ รถเข็น ตลอดจนบุคคลที่เดินเท้าเข้ามา

หากพบการกระทำผิดจะจับกุมดำเนินคดีและทำลายสัตว์ปีกหรือซากสัตว์ปีกทันที และประชาสัมพันธ์ให้ความรู้แก่ประชาชนบริเวณแนวชายแดน ตลอดจนผู้ที่เดินทางเข้าออกประเทศให้ระมัดระวังป้องกันโรคไข้หวัดนกมาตรการทั้งหมดนี้ทำทุกปี และไม่จำเป็นต้องซักซ้อม ทำให้ไม่ต้องกังวลจะหย่อนยานหรือเกิดช่องโหว่ได้ โดยอาจจะมีมาตรการเสริมบ้าง นอกจากนี้ในฟาร์มของเกษตรกรรายย่อย จะมีเจ้าหน้าที่ช่วยเหลือในเรื่องความปลอดภัย เช่นการส่งเสริมการเลี้ยงในคอก ในโรงเรือน การป้องกันนกเข้ากินอาหารสัตว์ปีก การถ่ายพยาธิ การฉีดวัคซีนป้องกันโรคอหิวาห์ และวัคซีนโรคนิวคลาเซิล และผู้เลี้ยงจะต้องมีการทำความสะอาดรองเท้าก่อนเข้าโรงเลี้ยง เป็นต้น ในขณะที่ฟาร์มขนาดใหญ่ หรือในการเลี้ยงระดับอุตสาหกรรม มีนายสัตว์แพทย์ประจำฟาร์ม กรมได้เข้าไปทำความเข้าใจในการดูแลตามโปรแกรมสุขภาพ เป็นต้น

ทั้งนี้ จากการเฝ้าระวังของกรมปศุสัตว์ พบว่า ปี 2556 มีการระบาดของโรคไข้หวัดนกชนิดรุนแรง (Highly pathogenic avian influenza virus: H5N1) ในสัตว์ปีกช่วงเดือนก.พ. จนถึง 2 มี.ค. 2556 ใน ประเทศบังคลาเทศ เม็กซิโก เนปาล อียิปต์ ภูฏาน อินเดีย อินโดนีเซีย จีน และกัมพูชา โดยประเทศ

ล่าสุดเดือนมี.ค. มีการระบาดในประเทศอินเดีย เม็กซิโก และกัมพูชา จึงได้สั่งการให้เข้มงวดโดยเฉพาะด่านอรัญประเทศที่ติดกับกัมพูชา หลังพบผู้เสียชีวิตด้วยโรคไข้หวัดนกในกัมพูชาเพิ่มอีก 1 รายในเดือนก.พ. 2556สำหรับการส่งออกเนื้อไก่และผลิตภัณฑ์ของไทยในปี 2555 ที่ผ่านมา มีปริมาณทั้งหมด 552,117 ตัน มูลค่า 70,852 ล้านบาท แบ่งเป็น เนื้อไก่ดิบปริมาณ 89,353 ตัน มูลค่า 6,483 ล้านบาท ผลิตภัณฑ์เนื้อไก่แปรรูปปรุงสุกปริมาณ 462,764 ตัน มูลค่า 64,369 ล้านบาท โดยมีตลาดส่งออกที่สำคัญของสินค้าเนื้อไก่ดิบ เช่น สหภาพยุโรป รัสเซีย เวียดนาม แอฟริกาใต้ ยูเออี ส่วนผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ปีกแปรรูป มีตลาดส่งออกที่สำคัญ คือ สหภาพยุโรป ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ แคนาดา รัสเซีย

สำหรับการส่งออกเนื้อไก่ดิบของปไทยคาดว่าจะเพิ่มขึ้น เนื่องจากมีหน่วยงานจากต่าง ประเทศเดินทางมาตรวจประเมินระบบการควบคุมการเลี้ยงสัตว์ปีกของประเทศไทย เพื่อจะได้อนุญาตให้นำเข้าเนื้อสัตว์ปีกสดได้อีกครั้ง อาทิ เกาหลีใต้และญี่ปุ่นซึ่งหากไทยสามารถส่งออกสินค้าเนื้อสัตว์ปีกดิบไปยังประเทศเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ และฟิลิปปินส์ได้ประมาณช่วงกลางปี 2556 ซึ่งจะสามารถส่งออกเนื้อสัตว์ปีกดิบได้เพิ่มขึ้นอีกประมาณ 100,000 ตัน มูลค่า 9,000 ล้านบาท