เอมิเรตส์...กรณีศึกษาสายการบินยอดเยี่ยม

โดย...ยุทธศักดิ์ คณาสวัสดิ์

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

ปัจจุบันสายการบินเอมิเรตส์ของรัฐดูไบได้รับการยกย่องว่าเป็นสายการบินที่ประสบผลสำเร็จมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ทั้งที่ความจริงแล้วเป็นสายการบินที่เสียเปรียบสายการบินอื่น เนื่องจากมีเที่ยวบินเฉพาะระหว่างประเทศเท่านั้น ไม่มีเที่ยวบินภายในประเทศ ยิ่งไปกว่านั้น ยังเป็นสายการบินของประเทศที่ประชากรน้อย บุคลากรส่วนใหญ่เป็นชาวต่างชาติ ไม่ใช่ชาวดูไบแต่อย่างใด

ความจริงแล้วสายการบินเอมิเรตส์เพิ่งก่อตั้งเมื่อปี 2528 เนื่องจากช่วงนั้นสายการบินกัลฟ์แอร์ของประเทศบาห์เรนเริ่มลดเที่ยวบินมายังดูไบ กระทบต่อการคมนาคมขนส่งทางอากาศ เจ้าผู้ครองนครดูไบจึงตั้งสายการบินขึ้นและจ้างบุคลากรซึ่งมีประสบการณ์ทำงานในสายการบินชั้นนำของโลก เช่น บริติช แอร์เวย์ส กัลฟ์แอร์ ลุฟต์ฮันซ่า ฯลฯ มาเป็นผู้บริหาร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวตะวันตก โดยวัตถุประสงค์หลักช่วงนั้นเพียงอำนวยความสะดวกแก่การขนส่งทางอากาศแก่รัฐดูไบ โดยต้องดำเนินธุรกิจให้เลี้ยงตนเองได้ ไม่ขาดทุน ซึ่งจะเป็นภาระของประเทศเท่านั้น ไม่ได้ตั้งความหวังว่าจะมีกำไรแต่อย่างใด

แต่สายการบินแห่งนี้ประสบผลสำเร็จอย่างมากเกินความคาดหมาย สามารถสร้างภาพลักษณ์สายการบินยุคใหม่ที่มีมาตรฐานบริการระดับสูงจนได้รับรางวัลมากมาย รวมถึงได้รับคำชมเชยในลักษณะเล่ากันปากต่อปาก ทำให้ผู้โดยสารเพิ่มขึ้นมาก ส่งผลให้สายการบินมีกำไรมากมาย ยิ่งไปกว่านั้นยังเสริมสร้างให้ดูไบเป็นศูนย์กลางการขนส่งทางอากาศในภูมิภาคตะวันออกกลาง

จากการเติบโตอย่างรวดเร็ว ทำให้มีขบวนการสกัดดาวรุ่ง พยายามจำกัดไม่ให้สายการบินเอมิเรตส์บินไปยังท่าอากาศชั้นนำของประเทศต่างๆ เช่น ท่าอากาศยานฮีทโธรว์ของกรุงลอนดอน ท่าอากาศยานชาร์ล เดอ โกล ของกรุงปารีส ฯลฯ เพื่อป้องกันไม่ให้ไปแย่งผู้โดยสารของสายการบินของประเทศตนเอง

แต่การดำเนินการข้างต้นไม่ส่งผลกระทบมากนัก แต่กลับเป็นผลดีด้วยซ้ำ เนื่องจากหันมาเน้นเที่ยวบินที่บินตรงไปยังท่าอากาศยานระดับกลางจำนวนมากในประเทศเหล่านั้นที่ยินดีต้อนรับสายการบินต่างชาติ เช่น แมนเชสเตอร์ และนิวคาสเซิลของฝรั่งเศส เวนิส ดุสเซลดอร์ฟ ฮัมบูร์ก นีซ เพิร์ท บริสเบน บาร์เซโลนา ฯลฯ ทำให้แย่งผู้โดยสารที่อาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงกับท่าอากาศยานเหล่านี้จำนวนมาก เนื่องจากสามารถบินตรงไปยังต่างประเทศอย่างสะดวกสบาย แทนที่จะไปต่อเครื่องบินที่ท่าอากาศยานขนาดใหญ่ของประเทศตนเองให้เสียเวลา

ความสำเร็จของสายการบินเอมิเรตส์ได้ส่งผลกระทบต่อสายการบินไม่เฉพาะในยุโรป แต่รวมถึงสายการบินในทวีปเอเชียด้วย เช่น การบินไทย สิงคโปร์แอร์ไลน์ส ฯลฯ เนื่องจากถูกแย่งผู้โดยสารจำนวนมาก ทั้งในตลาดบนจากสายการบินเอมิเรตส์ และในตลาดล่างก็ถูกแย่งผู้โดยสายจากสายการบินต้นทุนต่ำ โดยเฉพาะสายการบินแอร์เอเชียที่กำลังมาแรง

ปัจจัยแห่งความสำเร็จของสายการบินเอมิเรตส์มีหลายประการ

ประการแรก คุณภาพบริหารดีเยี่ยม อาหารอร่อย ใช้เครื่องบินใหม่เอี่ยม พนักงานต้อนรับดีเยี่ยมจากกว่า 40 ชาติ

ประการที่สอง เครือข่ายเที่ยวบินข้ามทวีปจำนวนมาก ไปยังเมืองต่างๆ มากมาย ไม่ใช่เพียงแค่มหานครขนาดใหญ่เท่านั้น แต่รวมถึงเมืองที่มีขนาดรองลงมา

ประการที่สาม ฐานหลักของสายการบิน คือ ท่าอากาศยานดูไบนับว่าดีเยี่ยม ทำเลเหมาะสมเป็นศูนย์กลางระหว่างทวีปยุโรป เอเชีย และแอฟริกา เป็นท่าอากาศยานที่เครื่องบินสามารถบินขึ้นลงได้ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่มีข้อห้ามบินขึ้นลงในช่วงดึก ทำให้สามารถใช้เครื่องบินอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด แต่ละวันสามารถใช้ประโยชน์จากเครื่องบินโดยเฉลี่ยมากกว่า 18 ชั่วโมง/วัน

ประการที่สี่ รัฐดูไบมีนโยบายไม่เก็บทั้งภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ทำให้สายการบินประหยัดรายจ่ายจำนวนมาก รวมถึงสามารถจ้างพนักงานในอัตราต่ำลง เนื่องจากพนักงานไม่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา นอกจากนี้ ตามกฎหมายของดูไบ การประท้วงนัดหยุดงานถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย ทำให้อำนาจต่อรองของสายการบินต่อบรรดาพนักงานอยู่ในระดับสูง

ความสำเร็จของสายการบินเอมิเรตส์แม้จะส่งผลกระทบต่อการบินไทย ขณะเดียวกันก็ส่งผลดีอย่างมากต่อการท่องเที่ยวของประเทศไทย เนื่องจากสายการบินแห่งนี้มีเครือข่ายเส้นทางบินมากมาย ทำให้นักท่องเที่ยวจากเมืองรองของประเทศต่างๆ ซึ่งเดิมไม่มีเที่ยวบินของการบินไทย เริ่มสนใจเดินทางมาท่องเที่ยวประเทศไทยเพิ่มขึ้น เนื่องจากเดินทางสะดวกสบายและค่าโดยสารราคาถูกกว่าเดิม ทำให้นักท่องเที่ยวยุโรปยังคงหลั่งไหลมายังประเทศไทยเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง แม้ทวีปยุโรปจะเผชิญวิกฤตเศรษฐกิจก็ตาม