ความแตกต่างด้านศิลปะ วัฒนธรรม ทำให้ผู้คนมีความหลากหลายทางความคิด

โดย...ปรียนิจ กุลตั้งเจริญ

ความแตกต่างด้านศิลปะ วัฒนธรรม ทำให้ผู้คนมีความหลากหลายทางความคิด มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ไม่เหมือนกัน แต่ความแตกต่างสามารถเข้ามาหลอมรวม แบ่งปันกันได้ โดยใช้ ดนตรี เป็นสื่อกลาง

ลุตฟี ราอุฟ เอกอัครราชทูตแห่งสาธารณรัฐอินโดนีเซีย กล่าวว่า การรวมตัวประชาคมอาเซียนนอกจากการเชื่อมโยงด้านเศรษฐกิจแล้วยังมีด้านอื่นด้วย เช่น ด้านศิลปะ วัฒนธรรม การศึกษา ซึ่งเป็นหน้าที่ของประชาชนในแต่ละประเทศที่ต้องเรียนรู้สมบัติทางอารยธรรมของแต่และชาติ เพื่อสร้างความเข้าใจที่ดีซึ่งกันและกัน

สถานเอกอัครราชทูตอินโดนีเซีย ประจำประเทศไทย ร่วมกับสมาคมสตรีอินโดนีเซีย จากการสนับสนุนของคณะอังกะลุง ซาอุง อุดโจ จากเมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย ได้จัดการแสดงคอนเสิร์ตอังกะลุงอินโดนีเซีย เพื่อแสดงถึงความมีชีวิตชีวาของศิลปะและวัฒนธรรมแดนอิเหนาโดยเฉพาะเครื่องดนตรีอังกะลุง รวมถึงเป็นการส่งเสริมการเชื่อมโยงกันในอาเซียนผ่านการดำเนินงานร่วมกันในเชิงศิลปะและวัฒนธรรม

อังกะลุงของอินโดนีเซียเป็นเครื่องดนตรีที่มีความคล้ายคลึงกับเครื่องดนตรีของไทย เนื่องจากมีรากฐานเดียวกัน แต่ผู้เล่นจะสร้างสรรค์ลีลาการเล่นแตกต่างกัน ผสมผสานกับเครื่องดนตรีสมัยใหม่

และในฐานะเครื่องดนตรีประจำชาติ เมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2553 ที่ประชุมองค์การยูเนสโก ได้พิจารณาประกาศ “มรดกทางวัฒนธรรมทางนามธรรม” โดยให้เครื่องดนตรีอังกะลุงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอินโดนีเซียด้วย

การเล่นอังกะลุงอินโดนีเซียมีจุดเด่นที่การเล่นเป็นวงขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการสร้างความสามัคคี โดยอินโดนีเซียจะใช้อังกะลุงและเสียงดนตรีเป็นสื่อกลางในการเชื่อมโยงความสัมพันธ์กับประเทศอื่นๆ ทั่วอาเซียน เพราะดนตรีเป็นภาษาสากลที่ใช้แสดงออกถึงความเป็นมิตรและการรวมตัวเป็นประชาคมเดียวกัน ใครๆ ก็สามารถเข้าใจภาษาดนตรีได้

อินโดนีเซียมีแผนนำอังกะลุงออกเผยแพร่ นำผู้เชี่ยวชาญมาสอน ทำเวิร์กช็อป โดยเมืองไทยเป็นประเทศแรกที่วงอังกะลุงชื่อดังเข้ามาเล่น ก่อนจะไปเล่นที่ประเทศอื่นต่อไป

ตาตา เฮนดายานา ผู้ฝึกสอนของวงดนตรีจากคณะซาอุง อุดโจ กล่าวว่า อังกะลุงเป็นเครื่องดนตรีประจำชาติ ทำจากกระบอกไม้ไผ่ 4 อัน ในกรอบไม้ไผ่ซึ่งถูกมัดด้วยเส้นหวาย ช่างจะตัดและเหลากระบอกไม้ไผ่อย่างประณีต เพื่อให้กระบอกไม้ไผ่ออกเสียงถูกต้องชัดเจน อังกะลุงแต่ละชิ้นจะแทนโน้ต 1 ตัวเท่านั้น ทำให้ต้องใช้ผู้เล่นหลายคน เพื่อประสานกันออกเป็นท่วงทำนองดนตรี

อังกะลุงเป็นเครื่องดนตรีที่เกี่ยวข้องใกล้ชิดกับประเพณีโบราณ รวมถึงศิลปะและเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของอินโดนีเซีย ใช้เล่นในพิธีต่างๆ เช่น การปลูกข้าว การเก็บเกี่ยว และพิธีขลิบ แต่เดิมการเรียนการสอนจะเป็นการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น แต่ในปัจจุบันมีการสอนอังกะลุงในโรงเรียนสอนให้เด็กรู้จักการเล่นอังกะลุง การประดิษฐ์อังกะลุง และการแสดงอังกะลุง

นักอังกะลุง บอกว่า การเล่นเครื่องดนตรีชนิดนี้ไม่ใช่เรื่องยาก แต่ต้องฝึกฝน วงอังกะลุงที่มาแสดงในเมืองไทยครั้งนี้มีผู้เล่นเป็นหญิงล้วน ใช้เวลาฝึกสอนและฝึกซ้อม 3 เดือน เล่นได้ทั้งเพลงอินโดนีเซีย เพลงสากล และมาเมืองไทยครั้งนี้ก็ได้อวดโชว์ฝีมือในเพลงลอยกระทง

คูซูมาสตูติ ซูตาดิ หนึ่งในนักดนตรี กล่าวว่า การเล่นอังกะลุงช่วยสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เพราะต้องทำงานเป็นทีม เพื่อเสียงดนตรีออกมาไพเราะ การเล่นยังเป็นการฝึกประสาทสัมผัส บริหารสมอง ทำให้มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง

ปัจจุบันมีเยาวชนสนใจเล่นอังกะลุงมากขึ้น เพราะได้เรียนในโรงเรียน ตัวเธอคิดว่าเมื่ออังกะลุงเป็นที่นิยมในอินโดนีเซียแล้ว ก็อยากให้เป็นที่นิยมในประเทศอื่นด้วย

“วงของเราเคยเข้าร่วมเทศกาลดนตรีที่ จ.เชียงใหม่ เพื่อเผยแพร่วัฒนธรรมและได้รับความสนใจอย่างมากจากผู้เข้าร่วมงาน เพราะไทยก็มีอังกะลุงเหมือนกัน แต่ตอนนี้แทบจะไม่มีใครเล่นแล้ว เมื่อได้เห็นการเล่นอังกะลุง ทำให้คนรับรู้ถึงการมีอยู่ของเครื่องดนตรีชนิดนี้อีกครั้ง”