เฟรนไชน์ขาดตลาดแนะรัฐเพิ่มรายใหม่

โดย...เบ็ญจวรรณ รัตนวิจิตร

ภาพรวมธุรกิจแฟรนไชส์เติบโตอย่างมากในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา จากมูลค่าธุรกิจเพียง 4,800 ล้านบาท เพิ่มเป็น 1.68 แสนล้านบาทในปีที่ผ่านมา และปีนี้คาดว่าจะพุ่งเกือบ 2 แสนล้านบาท

ขณะที่จำนวนผู้ประกอบการกลับลดลงจาก 504 ราย เหลือ 368 ราย ลดลงกว่า 30% สะท้อนอัตราการล้มเหลวของธุรกิจยังมีสูง หรือคิดเป็นสัดส่วนธุรกิจที่ล้มหายตายจากไปประมาณ 80% ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ถือเป็นอัตราที่ใกล้เคียงกับทุกประเทศ

ธุรกิจแฟรนไชส์เป็นกลุ่มสำคัญที่รัฐบาลควรส่งเสริมและพัฒนาให้เข้มข้นกว่านี้ เพราะเป็นฟันเฟืองของอุตสาหกรรมใหม่ที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ รูปแบบการบริหารจัดการที่เป็นระบบ จะช่วยสร้างความยั่งยืนของเศรษฐกิจโดยรวม

พีระพงษ์ กิติเวชโภคาวัฒน์ ประธานที่ปรึกษา บริษัท บิสิเนส โค้ช แอนด์ คอนซัลติ้ง ดำเนินธุรกิจด้านที่ปรึกษาวางระบบแฟรนไชส์ กล่าวยอมรับว่า สถานการณ์ของธุรกิจขณะนี้ต้องยอมว่าแฟรนไชส์ขาดตลาด คนมีความต้องการทำธุรกิจ แต่มีธุรกิจให้เลือกน้อย ปัจจุบันอยู่ที่ 368 ธุรกิจเท่านั้น ขณะที่ไต้หวัน ซึ่งเป็นต้นแบบของธุรกิจนี้มีผู้ประกอบการเกือบ 2,000 ราย

“ผมเคยคาดการณ์ว่าจำนวนผู้ประกอบการในธุรกิจแฟรนไชส์จะเพิ่มจำนวนเป็นประมาณ 800 ธุรกิจ แต่ 10 ปีมาแล้ว ก็ยังไปไม่ถึง ต้องยอมรับว่าสถานการณ์ขณะนี้แฟรนไชส์ขาดตลาด ไม่พอให้คนไปช็อป เพราะภาครัฐขาดการพัฒนาและสนับสนุนอย่างจริงจัง” พีระพงษ์ กล่าว

สำหรับปีนี้ พีระพงษ์ คาดว่า มีนักลงทุนในธุรกิจแฟรนไชส์เพิ่มขึ้น 30% หรือไม่น้อยกว่า 4 หมื่นราย ซึ่งจะส่งผลให้ภาพรวมกลับมาขยายตัวในอัตรา 1720% ในแง่ของมูลค่า และจำนวนผู้ประกอบการใหม่คาดว่าจะเพิ่มขึ้น 60 ราย แต่ถือว่าอัตราส่วนระหว่างธุรกิจและนักลงทุนของไทยยังต่ำอยู่ที่ 0.4 ธุรกิจต่อแสนคน ซึ่งในอัตราส่วนที่เหมาะสมควรจะอยู่ที่ 24 ธุรกิจต่อแสนคน

ทั้งนี้ 3 ปัจจัยสำคัญที่จะสนับสนุนการเติบโตของธุรกิจแฟรนไชส์ ประกอบด้วย 1.ภาครัฐ ที่ต้องพร้อมพัฒนาและส่งเสริมธุรกิจให้ขยายตัว กระจายโอกาสทางธุรกิจสู่ชนบท ปัจจัยที่ 2 ภาคการเงิน ที่วันนี้สถาบันการเงินในประเทศไทยพร้อมให้สินเชื่อเพื่อธุรกิจแฟรนไชส์ เป็นการลงทุนในธุรกิจที่นำธุรกิจที่สร้างขึ้นมาค้ำประกันเงินกู้ได้ และปัจจัยสำคัญประการสุดท้าย คือ การศึกษาที่ต้องยอมรับสถาบันการศึกษาที่สอนเรื่องแฟรนไชส์ยังมีน้อย

เมื่อใดที่ทั้ง 3 ส่วนแข็งแรงครบทุกด้าน จะสนับสนุนให้ธุรกิจแฟรนไชส์ให้ขยายตัวอย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ ขนาดของธุรกิจแฟรนไชส์ที่จะเติบโตอย่างแข็งแรงได้ ต้องมีขนาดไม่ต่ำกว่าแสนบาท ธุรกิจแฟรนไชส์ที่มีราคาต่ำกว่าแสน ไม่เรียกว่าแฟรนไชส์ แต่เป็นธุรกิจขายอาชีพขาดระบบบริหารจัดการที่จะสร้างการเติบโตให้ธุรกิจอย่างยั่งยืน กลุ่มนี้จะเกิดง่ายตายเร็ว

อย่างไรก็ตาม จะมีธุรกิจแฟรนไชส์อีกกลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า ไมโคร แฟรนไชส์ กลุ่มนี้เป็นการลงทุนจากรายใหญ่ เพื่อสนับสนุนให้เกิดผู้ประกอบการรายย่อย ซึ่งทั้งรายใหญ่และรายย่อยต่างจะได้ประโยชน์จากการลงทุนในรูปแบบนี้ ปัจจุบันในประเทศไทยมีธุรกิจแฟรนไชส์หลากหลายรูปแบบให้เลือก ที่ผู้ลงทุนจะต้องศึกษาให้ละเอียดก่อนการลงทุน

สำหรับกลุ่มธุรกิจหลักของแฟรนไชส์ในประเทศไทย ยังเป็นอาหารและเครื่องดื่มมีสัดส่วนมากกว่า 50% ของผู้ประกอบการทั้งหมด อย่างไรก็ตาม เริ่มมีธุรกิจแฟรนไชส์กลุ่มใหม่ๆ เช่น ธุรกิจรับสร้างบ้าน เช่ารถ ตุ๊กตาหมี โรงแรมขนาดเล็ก ขายเพชรพลอย เรียกว่าได้ ประเทศไทยยังเป็นผู้นำธุรกิจแฟรนไชส์ในภูมิภาคนี้

การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) แม้ไทยยังมีศักยภาพเป็นผู้นำ แต่จะประมาทไม่ได้ เพราะคู่แข่งต่างมีความแข็งแกร่งขึ้น เช่น มาเลเซีย เป็นต้น แต่เชื่อว่าประเทศที่ต้องการขยายธุรกิจในภูมิภาคนี้ ยังพุ่งเป้ามาที่ประเทศไทยเป็นหลัก ซึ่งพีระพงษ์ เรียกว่า กลุ่มประเทศ TCLMV ประเทศที่นับถือศาสนาเดียวกัน เพราะฉะนั้นหากต่างชาติจะเข้ามาเข้าไทยสามารถทะลุไปประเทศเหล่านี้ได้หมด

ดังนั้น จึงถึงเวลาที่ภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเข้ามาเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับนักธุรกิจไทย เพื่อสร้างสรรค์รูปแบบธุรกิจใหม่ๆ ตอกย้ำความเป็นผู้นำในภูมิภาคนี้อย่างแท้จริง