ชุมชนชาวปะหล่องกับอาเซียนมองมุมใหม่ผ่าน "คนตัวเล็ก"

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

ประชาคมอาเซียนนับเป็นสิ่งที่ถูกยกย่องและเชิดชูอย่างมากในแวดวงธุรกิจปัจจุบัน ในฐานะความเปลี่ยนแปลงที่ช่วยสร้างโอกาสลงทุนและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ใหม่ๆ ให้ธุรกิจของตัวเอง จนสามารถต่อยอดได้ในอนาคต แต่ขณะเดียวกันประชาคมอาเซียนก็ตกเป็นจำเลยสำคัญในข้อหาสร้างความเปลี่ยนแปลงให้แก่สังคม ชุมชน และคนตัวเล็กๆ ที่ยังไม่มีความพร้อมในการรับมือ

“โพสต์ทูเดย์” ได้มีโอกาสเข้าไปเยี่ยมชมชุมชนบ้านปางแดงใน หมู่ 9 อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ ชุมชนเล็กๆ ของชาวไทยเชื้อสายปะหล่อง และได้สำรวจความรู้ ความพร้อม ตลอดจนทัศนะของคนในชุมชนต่อการรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน

ปะหล่อง หรือ ดาราอั้ง เป็นชนเผ่าหนึ่งของชาวพม่า ที่ลี้ภัยสงครามชนเผ่าเข้ามาตั้งถิ่นฐานในไทยและจีน โดยในไทยมีชาวปะหล่องอยู่มากกว่า 5,000 คน กระจายตัวกันอาศัยใน 4 อำเภอ 11 หมู่บ้าน สำหรับชุมชนบ้านปางแดงใน ก็เป็นหมู่บ้านหนึ่งที่ชาวปะหล่องเข้ามาตั้งรกราก ซึ่งส่วนใหญ่ตอนนี้ได้ถือสัญชาติไทยแล้ว

ชุมชมแห่งนี้มีพื้นที่ประมาณ 3,203 ไร่ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่สูงชัน มีระบบสาธารณูปโภค เช่น ระบบไฟฟ้าเข้าถึงแล้ว ปัจจุบันมีผู้อยู่อาศัยทั้งสิ้น 62 หลังคาเรือน หรือคิดเป็น 318 คน

นันตา อาซุ่ง ผู้นำชุมชนบ้านปางแดงใน กล่าวว่า เขาเคยได้ยินคำว่าประชาคมอาเซียนผ่านรายการโทรทัศน์บ้าง แต่ก็ไม่ได้ทราบผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับตัวเองและชุมชนอย่างละเอียด เขากังวลว่าการรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน น่าจะส่งผลต่อราคาขายสินค้าเกษตรของคนในชุมชน

“อาชีพหลักของคนในชุมชน คือ การปลูกข้าวโพด พอรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน สินค้าข้าวโพดจากต่างชาติจะเข้ามาแข่งขันในไทยมากขึ้น ผลคือราคาขายข้าวโพดของเราน่าจะตกต่ำลง”

แต่ นันตา ยอมรับว่า เมื่อมีความเปลี่ยนแปลง แม้จะไม่อยากเปลี่ยน แต่ก็ต้องปรับตัวตาม เบื้องต้นจะเริ่มให้คนในหมู่บ้านปลูกพืชชนิดอื่นๆ เพิ่มขึ้น ได้แก่ ถั่วดิน ข้าวไร่ และเน้นการปลูกเพื่อรับประทานเองมากขึ้น ขณะที่ยังคงอาศัยการเลี้ยงสัตว์เพื่อรับประทานควบคู่กันไปด้วย ทั้งเลี้ยงหมู ไก่ และปลาดุก

เขาคาดหวังด้วยว่า การรวมเป็นประชาคมอาเซียน จะช่วยให้คนในชุมชนได้รับความรู้เกี่ยวกับวิธีดูแลรักษาพืชไร่ชนิดต่างๆ เพิ่มขึ้น รวมถึงได้รับการพัฒนาสวัสดิการ และความเป็นอยู่ตามมา

ขณะที่ ตาน ลงช่วย ชาวบ้านชุมชนบ้านปางแดงใน กล่าวว่า คนในชุมชนยังมีอาชีพเสริมในช่วงที่ว่างจากงานเกษตรกรรม คือ การทำงานหัตถกรรมมาขายแก่นักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้ามาท่องเที่ยว เธอคิดว่าเมื่อรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน ก็อยากให้มีนักท่องเที่ยวเข้ามาในชุมชนเพิ่มขึ้น คนในหมู่บ้านจะได้มีรายได้จากสินค้าหัตถกรรมเพิ่มเติม

“แต่ก่อนจะถึงเวลานั้น เราก็อยากได้ถนนที่ดีกว่านี้ ปัจจุบันมีนักท่องเที่ยวเข้ามาน้อยมาก เพราะเส้นทางเข้าออกเป็นทางขรุขระ ต้องรอคนพาเข้ามาเท่านั้น ต่อไปถ้าถนนดี นักท่องเที่ยวจะได้เข้ามาง่ายๆ”

เธอยังต้องการให้มีทุนการศึกษาฟรีแก่คนในชุมชนอย่างทั่วถึง โดยเฉพาะทุนเรียนภาษาอังกฤษ เพราะเชื่อว่าเด็กรุ่นใหม่จะต้องใช้ภาษาอังกฤษเพิ่มขึ้น

มุมมองเรื่องประโยชน์และความต้องการของเธอ ยังคงมาพร้อมกับความกลัว เพราะคิดว่าการเข้ามาของนักท่องเที่ยวต่างชาติจำนวนมากจะทำให้วัฒนธรรมและการแต่งกายของคนในชุมชนเปลี่ยนไป การก้าวสู่ประชาคมอาเซียนของชุมชน จึงต้องเป็นไปอย่างระมัดระวัง

อิ่นแก้ว สุยะระ ผู้ประสานงานพัฒนาสังคมอำเภอเชียงดาว กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) กล่าวว่า ปัจจุบันทาง พม.ยังไม่ได้มีนโยบายพิเศษเกี่ยวกับอาเซียนให้ลงมาดูแลพัฒนาชุมชนต่างๆ โดยเฉพาะ แต่เบื้องต้นก็ได้มีความพยายามพัฒนาสวัสดิการและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนทุกกลุ่ม ทั้งผู้สูงอายุ สตรี ผู้พิการ เด็กและเยาวชน เช่น มีการให้ทุนประกอบอาชีพ

เขาเชื่อว่า การรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียนไม่น่าจะส่งผลต่อคนในชุมชนมากนัก หรือหากส่งผลก็น่าจะเป็นผลดีมากกว่าผลเสีย ชาวชุมชนเดินทางค้าขายข้ามประเทศไม่ลำบาก เพราะไม่ต้องขอวีซ่าในการเดินทางเข้าออกประเทศนั้นๆ แล้ว