หลอกขายสินค้าผ่านเน็ต

กรณีกลุ่มผู้เสียหายจากการถูกหลอกให้โอนเงินสั่งซื้อตุ๊กตา “เฟอร์บี้” ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมของกลุ่มวัยรุ่น โดยประกาศโฆษณาขายทางอินสตาแกรม แต่ไม่ได้รับสินค้าตามที่มีการตกลงซื้อขายกว่า 20 ราย รวมมูลค่าความเสียหายกว่า 5 ล้านบาท ผู้เสียหายบางคนแจ้งว่าเหตุที่สั่งซื้อสินค้าเพราะเห็นว่ามีภาพถ่ายคู่กับดารา จึงหลงเชื่อ และคิดว่าคงถูกตุ๋นแน่นอน จึงเข้าแจ้งความต่อกองบังคับการปราบปรามเพื่อให้ช่วยดำเนินการกับกลุ่มมิจฉาชีพเหล่านี้ เพราะต้องการเงินที่สั่งซื้อสินค้าคืน

ผมจึงขอนำเสนอประเด็นเกี่ยวกับเรื่องการหลอกลวงขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ต รวมถึงข้อควรระวัง คำเตือนเป็นข้อๆ ดังนี้

1.การตรวจสอบบุคคลที่ขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ต เป็นเรื่องที่ค่อนข้างยุ่งยาก บางรายมีการจดทะเบียนในต่างประเทศ ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ ทำให้ยากในการยืนยันตัวผู้กระทำความผิด ถึงแม้จะรู้ว่าเป็นผู้กระทำความผิด แต่ก็มีข้อสงสัยว่าอาจไม่ใช่ผู้กระทำความผิดตัวจริงก็เป็นได้

2.การร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน ในประเทศไทยพนักงานสอบสวนมีความรู้ความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับเรื่องออนไลน์ก็มีน้อย และส่วนใหญ่ก็ไม่เข้าใจวิธีการทำธุรกิจบนออนไลน์ ทำให้ไม่อยากรับแจ้งความเพื่อดูแลผู้บริโภค

3.เมื่อถูกหลอกลวงจากการขายสินค้าหรือบริการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบ IP หรือยืนยันข้อมูลเกี่ยวกับตัวผู้กระทำความผิด มีบุคลากรไม่เพียงพอ ขาดประสบการณ์ ไม่เท่าทันคนร้าย กว่าจะตรวจสอบได้ก็เหลือแต่ร่องรอยไม่ทันอาชญากรรม

4.การยึดหรืออายัดทรัพย์สินของพวกฉ้อโกงประชาชน ก็เป็นเรื่องที่ค่อนข้างยุ่งยาก ต้องใช้อำนาจศาล พนักงานสอบสวนก็ไม่กล้าที่จะไปอายัดบัญชี กลัวเสี่ยงที่จะถูกฟ้องกลับ

5.ความยุ่งยากในการพิสูจน์ความผิดของผู้กระทำความผิด พวกหลอกลวงบนอินเทอร์เน็ต มักไม่ได้ทำงานคนเดียว มีทีมงานหรือตัวการร่วมกับผู้กระทำความผิดหลายคน แบ่งหน้าที่กันทำ บางคนอาจไม่รู้จักกัน หรือรู้จักกันเพียงชื่อเล่น หรือรู้จักกันทางออนไลน์ ไม่เคยเห็นหน้ากัน จึงเป็นการยากในการแสวงหาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานเพื่อพิสูจน์ความผิดคนร้าย ทำให้คนร้ายลอยนวลได้ง่าย

6.คำซัดทอดระหว่างผู้กระทำความผิดด้วยกัน ไม่สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานพิสูจน์ความผิดจำเลยได้โดยลำพัง ต้องมีพยานหลักฐานอื่นประกอบ และการหาพยานหลักฐานอื่นประกอบก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 227/1 (มาตรา 227/1 ในการวินิจฉัยชั่งน้ำหนักพยานบอกเล่า พยานซัดทอด พยานที่จำเลยไม่มีโอกาสถามค้าน ศาลจะต้องกระทำด้วยความระมัดระวัง และไม่ควรเชื่อพยานหลักฐานนั้นโดยลำพังเพื่อลงโทษจำเลย เว้นแต่จะมีเหตุผลอันหนักแน่น มีพฤติการณ์พิเศษแห่งคดี หรือมีพยานหลักฐานประกอบอื่นมาสนับสนุน)

7.ขบวนการฉ้อโกงทางอินเทอร์เน็ต มีการคบคิดไตร่ตรองกันมาเป็นอย่างดี วางแผนในการหลอกลวง ทางหนีทีไล่ เตรียมการไว้ล่วงหน้า ยากที่จะสาวไปถึงตัวการใหญ่ รวมทั้งทรัพย์สินที่หลอกลวง

8.ควรรวบรวมพยานหลักฐานให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ เพื่อใช้พิสูจน์ความผิดของคนร้าย เช่น ข้อมูลในอินเทอร์เน็ต บันทึกเสียงคำสนทนา ยิ่งหลายครั้งยิ่งดี เบอร์โทรศัพท์ที่คนร้ายใช้ ซึ่งส่วนใหญ่เติมเงินและเปลี่ยนเบอร์ไปเรื่อยๆ ผู้เสียหายคนอื่นๆ ควรจะรวมตัวกันเพื่อแสดงให้เห็นว่าคนร้ายมีพฤติการณ์ในการฉ้อโกงประชาชน

9.การป้องกันมิให้ถูกหลอกจากพวกฉ้อโกงทางอินเทอร์เน็ต ง่ายนิดเดียว ไม่ควรซื้อขายสินค้าที่ลดราคามากๆ ทางอินเทอร์เน็ต ควรซื้อสินค้าด้วยตนเองที่ร้านหรือโชว์รูม หรือห้างสรรพสินค้า หรือติดต่อกับผู้ขายโดยตรง อย่าชำระเงินค่าสินค้าทางอินเทอร์เน็ตก่อนที่จะได้รับสินค้า อย่าไว้วางใจคนง่าย

10.การถ่ายภาพกับบุคคลอื่น สำหรับผู้ที่มีชื่อเสียงก็ต้องระมัดระวัง เพราะอาจจะมีมิจฉาชีพไปแอบอ้าง และเมื่อพบสิ่งผิดปกติ ต้องแจ้งความดำเนินคดีตามกฎหมายทันที มิฉะนั้นอาจจะกลายเป็นตัวการร่วมกระทำความผิดเหมือนกับที่เป็นข่าว