เปิดเสรี ‘สาธารณสุข’เป็นอย่างไร?

เชื่อว่าคุณผู้อ่านหลายท่านคงทราบแล้วถึงเป้าหมายของไทยในการประกาศตัวเป็น ศูนย์กลางบริการด้านสุขภาพนานาชาติ หรือเมดิคัล ฮับ แต่ยังกังวลว่าแพทย์ไทยของเราจะไหลออกไปทำงานนอกประเทศ ก่อนที่เราจะได้เป็นเมดิคัล ฮับ หรือเปล่า ขออธิบายอย่างนี้ค่ะ

ในแผนงานการจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน มีเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการเป็นเมดิคัล ฮับ 2 เรื่องคือ การเคลื่อนย้ายบริการ และการเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมืออย่างเสรี

การค้าบริการ โดยทั่วไปมี 4 รูปแบบค่ะ รูปแบบแรกเรียกว่าCrossBorder Supply เป็นการค้าบริการผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยที่ผู้ซื้อกับผู้ขายไม่ต้องพบกัน เช่น หากดิฉันทราบว่ามีแพทย์เฉพาะทางเกี่ยวกับปอดอยู่ที่สิงคโปร์ ดิฉันสามารถไปเอกซเรย์ปอดจากในเมืองไทย แล้วนำผลส่งไปให้ทางสิงคโปร์ช่วยวินิจฉัย

รูปแบบที่สอง เรียกว่า Consumption Aboard คือ ผู้ซื้อบริการเดินทางมารับบริการในประเทศของผู้ขายโดยตรง เช่น คนต่างชาติเดินทางเข้ามาประเทศไทยเพื่อมารับบริการศัลยกรรม รูปแบบที่สาม เรียกว่า Commercial Presence คือ การค้าที่ผู้ให้บริการเข้าไปลงทุนตั้งสาขาย่อยในประเทศผู้รับบริการเอง เช่น เมื่อแพทย์ไทยพบว่ามีคนชาติใดเข้ามาทำศัลยกรรมจำนวนมาก ก็อาจไปตั้งสาขาที่ประเทศนั้นเลย

รูปแบบสุดท้ายเรียกว่า Movement of Natural Persons ก็คือผู้ประกอบวิชาชีพบริการเป็นผู้เดินทางไปให้บริการในประเทศผู้รับบริการเอง แพทย์ พยาบาล และทันตแพทย์ สามารถเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมืออย่างเสรี

คำถามต่อไปคือ การค้าบริการด้านสาธารณสุขภายใต้รูปแบบเหล่านี้ เสรีแค่ไหน?

จากกรอบความตกลงการค้าบริการของอาเซียน ระบุว่า ตั้งแต่ปี 2558 นักลงทุนอาเซียนสามารถถือหุ้นในธุรกิจบริการสาขาต่างๆ ได้ถึง 70% ดูเผินๆ อาจทำให้คิดว่าเพิ่มขึ้นมากจากกรอบเดิมที่ไทยกำหนดให้ต่างชาติถือหุ้นได้ไม่เกิน 49% แต่ไม่ค่ะ เพราะความจริงยังมีข้อกีดกันอยู่มาก ในด้านสาธารณสุขนั้น สาขาที่เปิดให้ต่างชาติถือสัดส่วนได้เพิ่มขึ้นเป็น 70% มีเพียงบางด้าน เช่น บริการการแพทย์เฉพาะทาง “ในโรงพยาบาลเอกชน” และบริการ “ให้คำปรึกษา” ด้านกุมารเวช จิตวิทยา การผ่าตัด

ข้ามมาดูเรื่องการเคลื่อนย้ายแพทย์ค่ะ วิชาชีพแพทย์ถือเป็นวิชาชีพที่มีการเคลื่อนย้ายเสรี แต่ก็ต้องอยู่ภายใต้ข้อตกลงยอมรับร่วมคุณสมบัตินักวิชาชีพ (MRA) แล้ว MRA ก็กำหนดคุณสมบัติร่วมเอาไว้ทั้งด้านการศึกษา ด้านประสบการณ์ แถมแต่ละประเทศยังมีข้อกำหนดเพิ่มเติมกันเอง เช่น ต้องสอบใบประกอบโรคศิลปะเป็นภาษาของประเทศนั้นๆ

สรุปก็คือ การเปิดเสรีด้านสาธารณสุขในขณะนี้ ยังไม่ได้เปิดเต็มรูปแบบอย่างแท้จริง แต่เราควรร่วมกันทำทั้งอาเซียนให้กลายเป็นเมดิคัล ฮับ เพราะเราต้องยอมรับว่าแต่ละประเทศก็มีจุดเด่นและจุดด้อยแตกต่างกัน เบื้องต้นเราอาจจับมือกับสิงคโปร์ ซึ่งมีความพร้อมด้านการแพทย์ระดับเดียวกับเรา รวมถึงร่วมมือกับชาติอาเซียนอื่นส่งต่อคนไข้

อย่าให้อาเซียนกลายเป็นอุปสรรคในการก้าว แต่ให้เป็นความร่วมมือของคนทั้งอาเซียน และกลายเป็น Stepping Stone พาเราก้าวไปสู่เวทีสากล