อากาศ

ถ้าถามว่าตอนนี้ประเทศไทยของเรากำลังอยู่ในฤดูอะไร ผมว่าหลายท่านคงตอบลำบาก เพราะไม่แน่ใจว่าควรจะตอบฤดูให้ตรงตามเดือนอย่างที่เคยร่ำเรียนมา หรือตอบฤดูที่น่าจะเหมาะสมกับความเป็นจริงดี

มองแบบเพ้อๆ นี่คงเป็นผลมาจาก “ภาวะโลกร้อน” เรื่องที่เราแสนฮิตเมื่อหลายปีก่อน แต่ถึงมองแบบไม่เพ้อ ก็ยังเป็นไปได้ว่าอาจจะมีผลพวงบางอย่างจากโลกร้อนอยู่ดี

หันกลับมามองที่อาเซียน ข้อมูลล่าสุดปี 2552 โดย Carbon Monitoring for Action (CARMA) สำรวจการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (หนึ่งในก๊าซที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน) จากโรงงานในประเทศต่างๆ ทั่วโลก รวม 212 ประเทศ เรียงตามลำดับจากมากไปน้อย อินโดนีเซีย มากเป็นลำดับที่ 17 ไทย ลำดับที่ 22 มาเลเซีย ลำดับที่ 24 เวียดนาม 36 ฟิลิปปินส์ 40 สิงคโปร์ 49 บรูไน 93 กัมพูชา 115 พม่า 124 และลาว 197

โรงงานไทยติดชาร์ตเป็นลำดับต้นๆ ของโลก และเป็นถึงที่ 2 ของอาเซียน เสียอย่างเดียว...ตรงที่ชาร์ตนี้คือชาร์ตจัดลำดับประเทศทำอากาศเป็นพิษ

ปริมาณการปล่อยนั้น แชมป์ “ทำพิษ” ของอาเซียนอย่างอินโดนีเซีย ปล่อยออกมา 110.89 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์ ไทย 76.62 ล้านตันฯ มาเลเซีย 65.48 ล้านตันฯ คนมองโลกแง่ดีอาจพูดได้ว่า “ยังมีคนปล่อยมากกว่า และปล่อยใกล้ๆ กับเราอยู่นะ”

แต่ข้อเท็จจริง คือ จำนวนโรงงานที่ CARMA สำรวจพบในอินโดนีเซีย มีทั้งสิ้น 660 โรงงาน มาเลเซีย 228 โรงงาน ส่วนไทยมี 206 โรงงาน สรุปเบื้องต้นได้ว่า อินโดนีเซียมีโรงงานมากกว่าเรา 3 เท่า แต่ปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์มากกว่าเราไม่ถึง 2 เท่า ขณะที่มาเลเซียมีจำนวนโรงงานมากกว่าเรา แต่ปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์น้อยกว่าเรา

วิเคราะห์เหตุการณ์นี้ได้ 2 ทาง ทางแรก โรงงานไทยแต่ละโรงงานมีขนาดใหญ่กว่าอินโดนีเซียและมาเลเซีย จึงทำให้ปริมาณปล่อยก๊าซต่อโรงงานค่อนข้างสูง ส่วนทางที่สอง คือ ประสิทธิภาพในการบริหารจัดการมลพิษของโรงงานไทยยังต่ำกว่าทั้งสองประเทศ สมมติว่าเป็นทางที่ 2 แล้วในอนาคตที่เราต้องการจะเป็นศูนย์กลางการลงทุน เรามีมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างไร

หากกางแผนงานการจัดตั้งประชาสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน (ASCC Blueprint) ออกมาดู จะพบว่าในบรรดาเป้าหมายหลัก 6 เป้าหมาย เป้าหมายหลักที่มีเป้าหมายย่อยมากที่สุด คือ เรื่องความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม โดยมีเป้าหมายย่อยถึง 11 เป้าหมาย และมาตรการที่ต้องทำถึง 98 มาตรการ หมายความว่า สิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องสำคัญและมีเรื่องต้องทำหลายเรื่องมาก

คำถามต่อไป คือ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนได้พยายามลดมลภาวะทางอุตสาหกรรม สร้าง “สังคมที่มีก๊าซคาร์บอนต่ำ” และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กับประเทศที่จัดได้ดีกว่าอย่างจริงจังเพียงใด ถ้ายังละก็ ผมว่าถึงเวลาที่ทุกคนต้องจริงจังแล้ว...

ก่อนที่เราจะเป็นทั้ง “ศูนย์กลางเศรษฐกิจ” และ “ศูนย์กลางมลพิษทางอากาศ” ของอาเซียนไปพร้อมกัน