สภาพแวดล้อมการทำงาน

สภาพแวดล้อมการทำงานที่ดีต้องสร้างเอง และต้องใช้เวลาในการสร้าง ด้วยประสบการณ์ของผู้เขียนเอง ปกติจะเป็นคนที่ถูกให้เปลี่ยนงานอยู่บ่อยๆ ก็จะต้องเจอทีมงานใหม่บ่อย สภาพแวดล้อมการทำงานก็จะเปลี่ยนไป ก็ต้องมีการจัดการสภาพแวดล้อมการทำงานกันบ่อยๆ ทั้งนี้ก็เพื่อให้ผลงานของทีมออกมาดี เพราะถ้าสภาพแวดล้อมการทำงานดี คนทำงานมีความสุข ประสิทธิภาพการทำงานก็จะดี แน่นอนผลงานของทีมก็จะออกมาดี

สภาพแวดล้อมการทำงานได้แก่อะไรบ้าง จริงๆ แล้วมันเยอะมาก แต่จะลองยกตัวอย่างให้เห็นภาพ เพราะจริงๆ แล้วแต่ละคน แต่ละทีมงาน แต่ละองค์กร แต่ละสไตล์ของผู้นำก็ย่อมไม่เหมือนกัน อย่างเรื่องวัฒนธรรมของทีมงาน องค์กรก็มีวัฒนธรรมขององค์กร ย่อยลงมาก็ต้องมีวัฒนธรรมของทีมงาน หัวหน้าทีมจำเป็นต้องสร้างวัฒนธรรมที่ดีของทีมงานให้ได้ เพื่อทุกคนในแต่ละทีมจะได้มีวัฒนธรรมเดียวกัน

วัฒนธรรมไม่ใช่สิ่งที่สร้างขึ้นโดยตรงได้ นี่คือสาเหตุที่องค์กรใหม่ๆ หรือทีมงานใหม่ๆ จะยังไม่มีวัฒนธรรมของทีม วัฒนธรรมของทีมงานคือ ผลพลอยได้ของพฤติกรรมของทีมงานที่ทำมานาน ถ้าคุณส่งเสริมให้คนในทีมงานแบ่งปันกัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การแบ่งปันช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ก็จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมของทีมงาน ก็จะนำมาซึ่งสภาพแวดล้อมของทีมงานที่ดี ถ้าเราให้รางวัลกับความไว้วางใจ ความไว้วางใจก็จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมของทีมงาน

วัฒนธรรมไม่ใช่นโยบายของทีมที่คุณจะร่างขึ้นได้ ไม่ใช่การจัดอบรมเพื่อส่งเสริมความไว้วางใจกัน ไม่ใช่การจัดงานสังสรรค์ปีใหม่ประจำปี ไม่ใช่การจัดเที่ยวฝ่ายประจำปี สิ่งเหล่านั้นเป็นแค่เหตุการณ์ หรือกิจกรรม ไม่ใช่วัฒนธรรม วัฒนธรรมคือการกระทำ ไม่ใช่คำพูด ดังนั้นไม่ต้องกังวลใจกับวัฒนธรรมของทีมงานให้มากนัก อย่าบีบบังคับให้มันเกิดขึ้น เพราะมันต้องใช้เวลาในการเกิด เราไม่สามารถติดตั้งวัฒนธรรมให้กับทีมงานได้ทันที

นอกเหนือจากวัฒนธรรมของทีมงานแล้ว ต้องถามว่าเราสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานแบบไหน เป็นแบบซูเปอร์สตาร์หรือเปล่า เต็มไปด้วยคนที่เราซื้อตัวมาหรือเปล่า จริงๆ แล้วพนักงานทุกคนสามารถสร้างผลงานได้ตั้งแต่ไม่ได้เรื่อง พอใช้ ดี จนถึงดีมาก สภาพแวดล้อมในการทำงานมีผลต่อคุณภาพของงานมากกว่าที่เราคิดไว้มาก

ผมไม่ได้บอกว่า ทุกคนมีความสามารถเท่าเทียมกัน แต่คนที่เป็นหัวหน้าสามารถปลดปล่อยพลังของทุกคนได้ด้วยสภาพแวดล้อมการทำงานที่ดี ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าหลายต่อหลายครั้งศักยภาพของคนก็ถูกกดทับไว้ด้วยแนวนโยบายที่ไม่ค่อยใช่นัก มุมมองของผู้นำที่ไม่กว้างพอ และระบบระเบียบที่เยอะเกินความจำเป็น เราเองสามารถจัดการเรื่องเหล่านี้ออกไปได้ และจะพบว่ามีอีกหลายคนที่คอยโอกาสในการแสดงศักยภาพในตัวอยู่

ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องมีวันศุกร์หรรษา ให้พนักงานสามารถแต่งตัวตามสบายในวันศุกร์ได้ หรือให้พาสุนัขมาที่ทำงานได้ในวันศุกร์ เพื่อให้พนักงานรู้สึกผ่อนคลาย ถ้ามันดีจริงๆ ช่วยได้จริงๆ ทำไมไม่ทำทุกวัน จริงๆ แล้วสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับการทำงานเกิดขึ้นได้จากความไว้วางใจ ความมีอิสระในการทำงาน และความรับผิดชอบ ซึ่งเป็นผลมาจากการมอบความเป็นส่วนตัว พื้นที่ เครื่องมือต่างๆ ที่ควรจะมีพร้อม เพราะสภาพแวดล้อมการทำงานที่ดีที่คนเป็นหัวหน้าจัดการให้ คือการแสดงความเคารพต่อคนทำงานในทีมและวิถีการทำงานของพวกเขานั้นเอง

คนที่จะมาเริ่มทำงานได้ต้องอายุเท่าไร ก็น่าจะซัก 2324 ปี กล่าวคือ เรียนโทจบก็มาทำงาน คงน้อยนักที่อายุน้อยกว่านี้ แต่ทำไมบางครั้งเราไปปฏิบัติกับเขาราวกับว่าเขาเป็นเด็กอายุ 13 ปี ถ้าเราในฐานะหัวหน้าทีมปฏิบัติกับทีมงานเหมือนพวกเขาเป็นเด็ก เราก็จะได้ผลงานแบบเด็กๆ ถ้าอยากได้ผลงานแบบผู้ใหญ่ทำ ก็ต้องปฏิบัติกับเขาแบบผู้ใหญ่ เคยไหมทีมงานต้องขออนุญาตเราทุกครั้งก่อนจะลงมือทำอะไรสักอย่าง พวกเขาต้องได้รับความยินยอมจากหัวหน้าทีมก่อนเสมอเมื่อต้องเบิกค่าใช้จ่ายที่จำเป็นด้วยจำนวนเงินเพียงเล็กน้อย

ถ้าทุกอย่างต้องขออนุญาตก็แสดงว่าคุณกำลังสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ส่งเสริมให้คนไม่รู้จักใช้ความคิด คุณกำลังสร้างความสัมพันธ์แบบเบื้องบนกับเบื้องล่าง ก็ไม่ต่างอะไรกับการที่เราพูดใส่หน้าเขาว่า “ผมไม่ไว้ใจคุณนะ” ถามว่าเราได้อะไรบ้างจากการห้ามโน่นห้ามนี่ เช่น ห้ามเล่น Facebook หรือดู YouTube ในระหว่างเวลางาน ถามจริงๆ เวลาเหล่านั้นได้ผันกลับมาเป็นเวลาทำงานไหม ไม่หรอก สุดท้ายพนักงานของคุณก็หาทางพักผ่อนหย่อนใจด้วยวิธีการอื่นแทน

เราต้องเข้าใจก่อนว่าเราไม่มีวันได้เวลาทำงานเต็ม 8 ชั่วโมงต่อวันจากพนักงานทุกคน ไม่มีวันจริงๆ พนักงานอาจนั่งอยู่ในออฟฟิศ 8 ชั่วโมงเต็มก็จริง แต่พวกเขาไม่ได้ตั้งหน้าตั้งตาทำงานอย่างเดียวตลอดแปดชั่วโมงแน่ๆ คนเราจำเป็นต้องพักผ่อนหย่อนใจบ้าง มันช่วยให้ความซ้ำซากจำเจของวันทำงานน่าเบื่อน้อยลง การเล่น Facebook นิดหน่อยไม่ใช่เรื่องเลวร้ายอะไรขนาดนั้นหรอกครับ เผลอๆ อาจไม่คุ้มกับค่าใช้จ่ายที่ต้องจ่ายไปเพื่อติดตั้งระบบควบคุมการใช้งานอินเทอร์เน็ต พนักงานฝ่ายไอทีต้องเสียเวลามาจับตาดูพนักงานคนอื่นๆ แทนที่จะเอาเวลานั้นไปสร้างงานที่มีประโยชน์จริงๆ หรืออาจต้องเสียเวลาไปกับการร่างกฎระเบียบที่ไม่มีใครคิดจะอ่าน บางครั้งการไม่ไว้วางใจพนักงานอาจมีค่าใช้จ่ายที่มหาศาลกว่าที่เราคิดก็ได้

ถ้าเราเห็นว่า สภาพแวดล้อมการทำงานที่ดีมีผลต่อคุณภาพงานของทีมงาน ทำไมเราถึงจะไม่ทำให้เกิดขึ้น คุณภาพงานที่ดีก็ไม่ใช่วัตถุประสงค์เดียวของการจัดสภาพแวดล้อมการทำงานที่ดี

อีกวัตถุประสงค์หนึ่งที่สำคัญกว่า ก็คือ ความสุข ความสบายใจของทีมงานของเรา คุณจัดสภาพแวดล้อมการทำงานแบบไหน คุณก็จะได้ทีมงานและผลงานแบบนั้น วันนี้คุณจัดสภาพแวดล้อมการทำงานที่ดีให้ทีมงานของคุณแล้วหรือยัง