เส้นทางหัตถกรรมอาเซียนสู่ตลาดโลก...

โดย...อัจนา พันธุ์บุปผา

สัปดาห์นี้ Hi Crafts จะขอเกาะติดกระแสประชาคมอาเซียน โดยใช้ข้อมูลดังกล่าวเป็นคลังข้อมูลสำคัญในการพูดถึงโอกาส และความท้าทายของงานหัตถกรรมอาเซียนในเวทีการค้าโลกกันค่ะ Hi Crafts เชื่อว่าผู้อ่านส่วนใหญ่คงรู้จักประชาคมอาเซียนกันพอสมควร แต่หากจะถามว่าสำหรับงานหัตถกรรมแล้วการเป็นประชาคมอาเซียนก่อให้เกิดผลพวงใดๆ หรือไม่

Hi Crafts มีมุมมองจากกระแสดังกล่าวมานำเสนอค่ะ

ประชาคมอาเซียน ประกอบด้วยประเทศสมาชิก 10 ประเทศ ได้แก่ สิงคโปร์ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย บรูไน พม่า เวียดนาม ลาว กัมพูชา และไทย การรวมตัวกันในครั้งนี้ก็เพื่อช่วยเหลือกันในด้านของ 1.การเมือง ความมั่นคง 2.ศิลปวัฒนธรรม และ 3.เศรษฐกิจ ซึ่งสำหรับงานหัตถกรรมนั้น Hi Crafts คิดว่าน่าจะเกี่ยวข้องกับด้านศิลปวัฒนธรรมและต่อยอดไปถึงด้านเศรษฐกิจค่ะ

ถ้าพูดถึงด้านศิลปวัฒนธรรม Hi Crafts สามารถพูดได้เต็มปากเลยทีเดียวว่าประเทศสมาชิกอาเซียนล้วนเป็นประเทศที่มีอารยธรรมและประวัติศาสตร์อันยาวนาน จึงไม่ต้องสงสัยว่างานศิลปหัตถกรรมของประเทศเหล่านี้จะมีความงดงาม วิจิตร บรรจง ขนาดไหน นอกจากนี้การที่ประเทศสมาชิกอาเซียนมีขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม และวิถีชีวิตที่ไกล้เคียงกันทำให้สินค้าหัตถกรรมที่แต่ละประเทศสรรค์สร้างออกมามีความไกล้เคียงกัน ซึ่ง Hi Crafts มองว่าหากจะใช้ประโยชน์จากความเหมือนดังกล่าวจะเป็นการช่วยสะท้อนภาพที่ชัดเจนของหัตถกรรมอาเซียนให้ประจักษ์แก่สายตาชาวโลกได้

 

นั่นเป็นต้นกำเนิดที่ทำให้ Hi Crafts ลองคิดเล่นๆ ว่าหากงานหัตถกรรมจากประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศ มีเสน่ห์ที่บ่งบอกความเป็นอาเซียนได้ไม่แตกต่างกัน การรวมกลุ่มกันเพื่อตอกย้ำความชัดเจนในเสน่ห์ดังกล่าว เพื่อนำเสนอความเป็นงานหัตถกรรมอาเซียนจึงน่าจะเกิดประโยชน์โดยรวมต่อทั้ง 10 ประเทศสมาชิก

หลายฉบับที่ผ่านมา Hi Crafts มั่นใจว่าผู้อ่านคงได้ทำความรู้จักกับงานหัตถกรรมไทยกันไปพอสมควรแล้ว ในฉบับนี้ Hi Crafts ขอนำทุกท่านร่วมสัมผัสเสน่ห์แห่งงานศิลปหัตถกรรมอาเซียนด้วยการประเดิมประเทศแรกกับการแนะนำให้ผู้อ่านทุกท่านได้รู้จักกับงานศิลปหัตถกรรมของประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

เราลองมาดูกันเลยค่ะ ว่างานศิลปหัตถกรรมจากประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว จะมีรูปร่างหน้าตาและเรื่องราวน่าประทับใจเพียงใด

เมื่อต้นเดือน พ.ย.ที่ผ่านมา Hi Crafts และศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) ได้มีโอกาสเยี่ยมชมงานศิลปวัฒนธรรมลาวประจำปี 2555 ณ เมืองเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ซึ่งเป็นมหกรรมงานแสดงสินค้าหัตถกรรมลาวที่ใหญ่ที่สุดของ สปป.ลาว ที่ได้รวบรวมสินค้าหัตถกรรมจากทั่วประเทศมาไว้ในงานเดียว จึงทำให้เห็นภาพรวมของสินค้าหัตถกรรมลาวทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น ผลิตภัณฑ์ผ้าผืนที่ย้อมสีธรรมชาติ (ไหม ฝ้าย) งานจักสาน (หวาย ไม้ไผ่) เครื่องประดับ (เงิน ทองคำ แก้วประดิษฐ์) ผลิตภัณฑ์วัฒนธรรม (แกะสลักไม้ หิน) เครื่องปั้นดินเผา และผลิตภัณฑ์จากวัสดุเหลือใช้

ทั้งหมดที่ Hi Crafts ได้สัมผัสจากงานดังกล่าวตอกย้ำความเชื่อดั้งเดิมที่มีว่า เราทั้งสองประเทศมีความคล้ายคลึงกันเป็นอย่างมาก สังเกตได้จากรูปลักษณ์/รูปทรงของงานหัตถกรรม ลักษณะ/รูปแบบการผลิตงานหัตถกรรม หรือแม้แต่วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต ล้วนมีความคล้ายและไกล้เคียงกับงานหัตถกรรมไทยเป็นอย่างมาก แต่จะมีรายละเอียดที่แตกต่างกันไปในด้านของลวดลาย เทคนิคการผลิต รวมถึงการประยุกต์ใช้วัตถุดิบที่อาจเป็นตัวช่วยเสริมให้งานหัตถกรรมของทั้งสองประเทศมีความแตกต่างกันบ้างตามแต่กรณีไป

สำหรับงานหัตถกรรมของ สปป.ลาว Hi Crafts คิดว่างานส่วนใหญ่ยังคงเป็นงานหัตถกรรมแบบดั้งเดิม คือเป็นการผลิตที่เน้นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ได้มีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นนั้นน่าจะเป็นจุดขายสำคัญที่สร้างเสน่ห์ให้กับงานหัตถกรรมของ สปป.ลาว ซึ่งงานดังกล่าวก็สามารถดึงเสน่ห์เหล่านั้นออกมาอวดสายตานักท่องเที่ยวได้อย่างดีทีเดียว โดยภายในงานเป็นการนำเสนอกระบวนการผลิตงานศิลปหัตถกรรมตั้งแต่กระบวนการต้นน้ำจนถึงปลายน้ำกว่าจะออกมาเป็นงานหัตถกรรมที่เราได้พบเห็นกันอยู่ทั่วไป

การเข้าร่วมงานดังกล่าวนอกจากจะเป็นการเรียนรู้วิถีชีวิตตั้งแต่ต้นน้ำจนกลายเป็นงานหัตถกรรมแล้ว ยังเป็นการสร้างเครือข่ายพันธมิตรให้แก่กลุ่มผู้ผลิต ผู้จำหน่าย และผู้ส่งออกงานหัตถกรรมของไทย อันจะนำไปสู่ความร่วมมือกันในการส่งเสริมและพัฒนางานศิลปหัตถกรรมอาเซียนให้เป็นที่รู้จักและยอมรับในตลาดโลกต่อไป

ฟังดูเป็นเรื่องยากใช่ไหมคะ แต่ที่จริงแล้วไม่ใช่เรื่องยากเลยค่ะ

ถึงแม้กิจกรรมนี้จะดูเป็นเพียงแค่จุดเริ่มต้นเล็กๆ ในการเรียนรู้และสร้างเครือข่ายระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน แต่ก็มิได้หมายความว่าที่ผ่านมายังไม่เคยมีหน่วยงานใดให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและพัฒนางานศิลปหัตถกรรมระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนด้วยกัน ที่กล่าวมานี้ เพราะ Hi Crafts เคยได้ยินว่าศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศได้เคยเป็นเจ้าภาพจัดการสัมมนาระดับภูมิภาคอาเซียนเรียบร้อยแล้ว ซึ่ง Hi Crafts คิดว่านับเป็นการได้เปรียบในการที่ไทยเห็นความสำคัญและประกาศตัวในภูมิภาคว่างานหัตถกรรมไทยยิ่งใหญ่พอที่จะเป็นเจ้าภาพในการจัดประชุมในระดับภูมิภาคเกี่ยวกับงานหัตถกรรมได้

ได้ยินแบบนี้ หลายท่านอยากทราบแล้วใช่ไหมคะว่าเขาพูดเรื่องอะไรกันในการประชุมดังกล่าว คราวหน้า Hi Crafts สัญญาว่าจะตามติดผลการจัดประชุมดังกล่าวมาฝากผู้อ่าน เพื่อให้ผู้อ่านได้เห็นทิศทางการพัฒนางานหัตถกรรมไทยที่ชัดเจนยิ่งขึ้นทั้งในเวทีอาเซียนและเวทีการค้าโลก อย่าพลาดนะคะ

พบกันทุกวันเสาร์ที่ 1 และ 3 ของทุกเดือนค่ะ