จัดระเบียบทีวีดาวเทียมมาช้าดีกว่าไม่

มาจัดระเบียบทีวีดาวเทียม มาช้าดีกว่าไม่มาอุตสาหกรรมโทรทัศน์ในประเทศไทยมีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง จากการออกอากาศที่มีช่วงเวลาแน่นอนมาสู่การออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง จากจำนวนช่องที่มีให้รับชมได้ไม่เกิน 5 ช่อง มาสู่ยุคที่สามารถรับชมรายการต่างๆ ได้ 200-300 ช่องผ่านทางเคเบิลทีวีและทีวีดาวเทียม อาจกล่าวได้ว่าการเกิดขึ้นอย่างแพร่หลายในประเทศไทยของเคเบิลทีวีและทีวีดาวเทียม นอกจากเป็นเพราะความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีแล้ว สาเหตุสำคัญประการหนึ่งมาจากผู้ผลิตรายการไม่มีความมั่นใจ หรือไม่อาจหาความแน่นอนจากนโยบายของผู้บริหารสถานีโทรทัศน์และการกำหนดผังรายการที่มีความเปลี่ยนแปลงแบบปีต่อปี ตลอดจนอัตราค่าเช่าเวลาจากสถานีที่มีแนวโน้มสูงขึ้นทุกปีได้ และอีกเหตุผลสำคัญที่ผู้ผลิตรายการทุกรายทราบดีก็คือ ในช่วงที่ผ่านมาทีวีดาวเทียมอยู่นอกเหนือการควบคุมของรัฐและกฎหมาย

การที่ทีวีดาวเทียมไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐและกฎหมาย หากมองในแง่ดีย่อมถือเป็นช่องทางที่เอื้อให้ผู้ผลิตรายการสามารถสร้างรายการต่างๆ เพื่อนำเสนอต่อสาธารณชนได้อย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นรายการบันเทิง กีฬา ข่าว สารคดี หรือรายการสำหรับเด็ก เป็นต้น โดยเฉพาะผู้ประกอบธุรกิจทางด้านบันเทิงไม่ว่าเพลงหรือภาพยนตร์ต่างมองเห็นโอกาสทางธุรกิจจากทีวีดาวเทียมที่จะเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการนำเสนอผลงานด้านบันเทิงที่ตนเองเป็นเจ้าของให้แพร่หลายมากขึ้น รายการทีวีดาวเทียมในประเทศไทยเกือบทั้งหมดใช้การส่งสัญญาณผ่านดาวเทียมไทยคม ที่บริหารโดยบริษัทไทยคม ซึ่งเป็นผู้ได้รับสัมปทานจากรัฐบาลโดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) โดยมีเจ้าของหรือผู้ผลิตรายการทำการเช่าหรือขอใช้ช่องสัญญาณเพื่อออกอากาศรายการของตน

แต่ในอีกด้านหนึ่ง การที่ทีวีดาวเทียมยังไม่มีกฎหมายรองรับก็กลับเป็นสิ่งที่ส่งผลกระทบโดยตรงกับโฆษณาสินค้าหรือบริการที่จะเข้ามาให้การสนับสนุนเหมือนกับฟรีทีวี เพราะทำให้การหาโฆษณาเป็นไปด้วยความลำบากขึ้น เพราะถูกมองด้วยความไม่แน่ใจว่าจะเป็นไปโดยชอบด้วยกฎหมายมากน้อยเพียงใด สินค้าที่มาลงโฆษณาจึงจำกัดอยู่ในวงแคบ ปัญหาดังกล่าวส่วนหนึ่งเป็นปัญหาในการบังคับใช้และการตีความกฎหมายในประเทศที่มักเห็นว่าการดำเนินการในเรื่องใดๆ ที่ไม่มีบทกฎหมายระบุไว้ อาจจะถือว่าการดำเนินการดังกล่าวเป็นเรื่องที่ผิดกฎหมาย ทั้งที่ความจริงแล้วหลักการบังคับใช้และการตีความกฎหมายที่ถูกต้องควรเป็นไปในลักษณะที่ว่า เมื่อยังไม่มีกฎหมายกำหนดไว้ย่อมถือว่าการดำเนินการนั้นไม่ผิดกฎหมาย

ปัจจุบันระบบทีวีดาวเทียมกลายเป็นระบบที่ได้รับความนิยมเป็นที่แพร่หลาย จากการมีจำนวนช่องให้เลือกชมได้หลายร้อยช่อง และมีความหลากหลายของรายการ อีกทั้งเมื่อติดตั้งแล้วก็ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายรายเดือน แต่ปัญหาของระบบทีวีดาวเทียมก็ได้พัฒนาไปทั้งปัญหาที่เกี่ยวกับเนื้อหารายการ ตลอดจนการโฆษณาที่มีมากขึ้น ทำให้เนื้อหาโฆษณาที่เกินจริงโดยเฉพาะโฆษณาเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพทั้งยา อาหารเสริมต่างๆ นอกจากนี้การที่ไม่มีหน่วยงานของรัฐเข้ามาควบคุมดูแลทำให้ในบางช่วงจะมีรายการประเภทตอบปัญหาทางเพศที่ผู้ดำเนินรายการใช้คำพูดหรือบทสนทนาในลักษณะล่อแหลมไม่เหมาะสม ซึ่งถือเป็นรายการที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของสังคมและประชาชน

คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ซึ่งเป็นองค์กรหลักในการกำกับดูแลการประกอบกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ (Broadcast) ที่สังคมคาดหวังให้เข้ามากำกับดูแลทั้งในด้านเนื้อหาและโฆษณาของเคเบิลทีวีหรือทีวีดาวเทียม แต่ก็ติดปัญหาอยู่ที่ กสทช. ยังไม่มีกฎระเบียบหรือกฎเกณฑ์ที่ชัดเจนในการกำหนดพฤติกรรมของผู้ประกอบการทีวีดาวเทียม กิจการทีวีดาวเทียมที่ผ่านสัมปทานของรัฐบาลต้องอยู่ที่บริษัทไทยคม ซึ่งเป็นผู้ได้รับสัมปทานว่าจะมีแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างไร ไทยคมไม่ดำเนินการก็เป็นหน้าที่ของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในฐานะผู้ให้สัมปทานและคู่สัญญากับไทยคมที่จะต้องเข้ามาแก้ไขปัญหา นอกจากนี้ ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ดาวเทียมตลอดจนเจ้าของผลิตภัณฑ์ที่ลงโฆษณาก็มีความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับไทยคม ซึ่งเป็นคู่สัญญาโดยตรงในการใช้ช่องสัญญาณมากกว่า

จากสถานะของทีวีดาวเทียมที่กำลังเปลี่ยนจากทางเลือกเป็นช่องทางหลักในการรับชมรายการต่างๆ ของประชาชน ประกอบกับการเพิ่มขึ้นของช่องรายการต่างๆ ที่หันมาใช้ช่องทางทีวีดาวเทียมเพิ่มมากขึ้น แม้คณะกรรมการ กสทช. ในฐานะองค์กรกำกับดูแลจะเพิ่งเกิดขึ้นได้ประมาณ 1 ปีเศษ แต่ก็ถือเป็นภาระเร่งด่วนในการเข้ามาจัดระเบียบและควบคุมการประกอบธุรกิจทีวีดาวเทียมโดยเร็ว ทั้งการวางกฎเกณฑ์ในการออกใบอนุญาตให้แก่ผู้ประกอบธุรกิจทีวีดาวเทียม เพื่อทำให้ธุรกิจนี้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐและกฎหมายอันจะเป็นการทำให้เกิดผลดีแก่ธุรกิจทีวีดาวเทียม เพื่อทำให้ธุรกิจนี้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐและกฎหมาย อันจะเป็นการทำให้เกิดผลดีแก่ธุรกิจทีวีดาวเทียมเอง และยังเป็นการสร้างความมั่นใจให้แก่เจ้าของสินค้าต่างๆ ที่ต้องการใช้ช่องทางทีวีดาวเทียมในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ของตน และยังเป็นองค์กรหลักในการควบคุมเนื้อหารายการและโฆษณาให้เป็นไปอย่างถูกต้องและเกิดประโยชน์ต่อสังคมและประชาชนอีกด้วย