ไทยหมดลุ้นส่งออกข้าวราคาพุ่ง

คาดแนวโน้มราคาส่งออกข้าวหมดโอกาสรุ่ง เหตุคู่ค้าหันขยายพื้นที่ปลูก ลดนำเข้า

นายจารึก สิงหปรีชา คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในฐานะผู้อำนวยการศูนย์ติดตามและพยากรณ์เศรษฐกิจการเกษตร เปิดเผยว่า แนวโน้มการส่งออกปีนี้จะลดลงอย่างต่อเนื่อง คาดว่าปีนี้จะเหลือ 6.5 ล้านตัน เนื่องจากประเทศคู่ค้าหลักส่งสัญญาณชะลอคำสั่งซื้อ โดยเฉพาะประเทศอินโดนีเซียที่ลดการนำเข้าถึง 40% และมีนโยบายผลิตในประเทศเพิ่มขึ้น

นอกจากนี้ ราคาข้าวไทยก็สูงกว่าเพื่อนบ้านประมาณ 20% หรือราคาเฉลี่ย 671 เหรียญสหรัฐต่อตัน ในขณะที่อินเดียมีสต๊อกข้าวในประเทศถึง 30 ล้านตัน ส่วนไทยคาดว่ามีสต๊อก 10 ล้านตัน ดังนั้นหากปลายปีไม่มีภัยพิบัติธรรมชาติในประเทศผู้ผลิตหรือประเทศคู่ค้า โอกาสที่ราคาส่งออกข้าวจะสูงขึ้นแทบจะไม่มี

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการส่งออกโดยรวมของไทยจะลดลง แต่พบว่าในตลาดข้าวคุณภาพคือ ข้าวหอมมะลิ ซึ่งมีประมาณ 15% ไม่ได้รับผลกระทบ

ขณะเดียวกัน โครงการรับจำนำในราคาสูงในประเทศ ทำให้มีการจูงใจให้เกษตรกรปลูกข้าวเพิ่ม โดยคาดว่าในปี 2554/2555 จะมีพื้นที่ปลูกข้าวประมาณ 61 ล้านไร่ ทั้งนาปีและนาปรัง คาดว่าผลผลิตจะอยู่ที่ 22-25 ล้านตันข้าวเปลือก ส่วนปีหน้าจะมีการปลูกเต็มพื้นที่ 61 ล้านไร่เช่นกัน ซึ่งนโยบายจำนำข้าวรัฐต้องระวังว่าจะเป็นการส่งสัญญาณที่ผิดต่อเกษตรกร ส่งผลกระทบต่อการพัฒนาข้าวในระยะยาว เพราะเกษตรกรเห็นว่าปลูกข้าวอะไรรัฐบาลก็รับซื้อ

“โครงการรับจำนำข้าวตามหลักเศรษฐศาสตร์ จะทำก็ต่อเมื่อราคาสินค้าเกษตรต่ำกว่าราคาเฉลี่ยและทำแค่ช่วงสั้นๆ ถ้ายาวจะทำให้ราคาตลาดบิดเบือน รัฐบาลต้องชั่งน้ำหนักว่าจำนำข้าวมีผลดีในแง่ของการเพิ่มราคาสินค้าเกษตร แต่อีกทางหนึ่งก็ทำให้ต้นทุนสังคมเพิ่มขึ้น เพราะเกษตรกรก็ต้องซื้อสินค้าเกษตรเพื่อการบริโภคด้วย ซึ่งจากการสำรวจ พบว่า เกษตรกรที่มีรายได้ดีและรับประโยชน์จากการจำนำมีประมาณ 15% เท่านั้น” นายจารึก กล่าว

อย่างไรก็ดี ข้าวไทยยังมีโอกาสในการส่งออก หากจีนบริโภคเพิ่ม คู่ค้าและคู่แข่งอย่างอินเดีย เวียดนาม และสหรัฐ ประสบภัยธรรมชาติ สุดท้ายคือ เงินบาทอ่อนค่าลง จะฉุดให้ราคาข้าวไทยถูกลงได้