Ozy3Rsเครื่องล้างผัก...ประหยัดน้ำ

โดย...มจธ.

ผักสดและผลไม้เป็นแหล่งวิตามินที่ดีต่อสุขภาพ เป็นทางเลือกใหม่ในยุคที่ผู้คนหันมาใส่ใจกับการดูแลสุขภาพและบำบัดโรคด้วยตัวเอง ซึ่งขั้นตอนการเลือกผักสด ผลไม้สะอาดปลอดสารพิษไม่ได้หยุดแค่ขั้นตอนการเลือกซื้อเท่านั้น แต่รวมถึงวิธีการทำความสะอาดก่อนรับประทานด้วย แต่กว่าจะแน่ใจในความสะอาด น้ำเป็นจำนวนมากก็ต้องสูญเสียไประหว่างการล้างผักและผลไม้ วิตามินในผักและผลไม้ก็สูญเสียไปด้วยเช่นกัน

ด้วยเหตุนี้ ดร.ธิดารัตน์ บุญศรี ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) จึงเกิดแนวคิดสร้างสิ่งประดิษฐ์ “เครื่องล้างผักและผลไม้แบบประหยัดน้ำด้วยโอโซน (Ozy3Rs)” ขึ้น โดยมีนักศึกษาในทีมอีก 5 คน คือ บุษราคัม กุลวงศ์ สุพัตรา วงษารัฐ ยุภาพร ทิพประกอบ สุทัศน์ จำปาทอง และกิตติพงษ์ กิจการ นักศึกษาปริญญาตรี วิศวกรรมสิ่งแวดล้อม และวิศวกรรมระบบควบคุมและเครื่องมือวัด มจธ. เป็นผู้ร่วมประดิษฐ์นวัตกรรมนี้

ดร.ธิดารัตน์ กล่าวว่า ผักและผลไม้บางชนิด การล้างด้วยน้ำอาจทำให้ช้ำง่าย ผลไม้แกะสลักประดับจานถ้าไม่ล้างอาจมีเชื้อโรคปะปนในอาหาร และผลไม้บางชนิดไม่สามารถล้างน้ำที่เนื้อโดยตรงได้ เช่น ส้ม หรือแตงโม จึงเกิดแนวคิดเลือกใช้โอโซนในการล้างผักและผลไม้ เพราะมีคุณสมบัติฆ่าเชื้อโรค กำจัดกลิ่น และสารเคมีได้เป็นอย่างดี ใช้ได้ทั้งการล้างแบบใช้น้ำโอโซนและก๊าซโอโซน

ตัวเครื่องถูกออกแบบให้เป็นนวัตกรรม 3Rs คือ Reduce Reuse และ Recycle เพราะถูกออกแบบให้ใช้ก๊าซและน้ำโอโซนในการล้างผักและผลไม้ในปริมาณน้อย (Reduce) หรือไม่ใช้น้ำเลย (Zero Water) และน้ำผ่านโอโซนเป็นน้ำที่สะอาดสามารถหมุนเวียนกลับมาใช้ล้างซ้ำได้อีก 23 รอบ (Reuse) ส่วนตัวเครื่องถูกประกอบขึ้นด้วยวิธี D.I.Y. หรือ Do it yourself ด้วยการนำโครงของตู้ไมโครเวฟ ถาดหรือตะแกรงสเตนเลส และถังน้ำพลาสติกชนิดพีอีที อุปกรณ์เหล่านี้เป็นอุปกรณ์ที่ไม่ใช้แล้วจากในครัวเรือน

เครื่อง Ozy3Rs ทำงานด้วยโดยโปรแกรมอัตโนมัติที่ถูกออกแบบไว้สำหรับผักผลไม้ 4 กลุ่ม คือ

กลุ่มที่ 1 ผักที่มีสารเคมีฆ่าแมลงปนเปื้อนสูง เช่น คะน้า กะหล่ำปลี ถั่วฝักยาว ใช้เวลา 20 นาที

กลุ่มที่ 2 ผักใช้รับประทานสดที่อาจปนเปื้อนแบคทีเรียได้ง่าย เช่น ผักกาดหอม ผักชี ต้นหอม ใช้เวลา 5 นาที

กลุ่มที่ 3 ผักที่สูญเสียวิตามินไปกับน้ำได้ง่าย เช่น ผักโขม มะเขือเทศ ส้ม ใช้เวลา 5 นาที

และกลุ่มที่ 4 เห็ดต่างๆ เพราะล้างได้ยากและการล้างด้วยน้ำจะทำให้เห็ดเน่าเสีย ในกลุ่มนี้จึงใช้การพ่นก๊าซโอโซนเวลา 5 นาทีแทนการใช้น้ำ

บุษราคัม หนึ่งในทีมนักศึกษา กล่าวว่า เครื่อง Ozy3Rs เป็นสิ่งประดิษฐ์ที่ราคาต้นทุนถูก โครงสร้างตัวเครื่องสามารถใช้เครื่องไมโครเวฟเก่าที่ใช้ไม่ได้แล้ว นำมาติดตั้งเครื่องผลิตโอโซนราคา 7,500 บาท และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่นๆ อีก 4,0005,000 บาทเท่านั้น แต่เป็นการลงทุนระยะยาวที่คุ้มค่า เครื่องนี้เหมาะกับร้านอาหาร ภัตตาคารที่ต้องใช้ผักและผลไม้ที่สด สะอาดเป็นจำนวนมากอยู่เป็นประจำ เพราะช่วยประหยัดเวลา

กิตติพงษ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า เครื่อง OZy3Rs แตกต่างจากเครื่องล้างผักและผลไม้ทั่วไป ว่าไม่มีการหมุนเวียนน้ำที่ผ่านการล้างผักและผลไม้แล้วมาใช้ซ้ำได้อีกเหมือนเครื่อง Ozy3Rs

สุทัศน์ ทิ้งท้ายด้วยว่า เครื่อง Ozy3Rs นี้ได้ผ่านเข้ารอบ 5 ทีมสุดท้ายจากทั้งหมด 39 ทีมทั่วประเทศ ในโครงการประกวดนวัตกรรมจัดการน้ำด้วย 3R ปี 2 โดย อีสต์วอเตอร์ ที่สิ้นสุดไปเมื่อวันที่ 26 เม.ย.ที่ผ่านมา ซึ่งทีมดีใจมากที่ได้มีโอกาสเข้าร่วมโครงการนี้ เพราะได้ฝึกกระบวนการคิดและประดิษฐ์นวัตกรรมเพื่อสิ่งแวดล้อมที่มีประโยชน์ สามารถใช้งานได้จริงจากฝีมือของตัวเอง