ส่งเสริมวิจัยสไตล์ทริดี้ ตอน 9 (1) : ก้าวที่ "หาย" ไป...

โดย...ดร.สุพจน์ เธียรวุฒิ [email protected],

Twitter : @supott

ประเทศไทยเคยฝันอยากจะเป็นประเทศในกลุ่มอุตสาหกรรมใหม่ (NICs) แต่แล้วเราก็ปล่อยให้รถไฟขบวนแล้วขบวนเล่าผ่านเราไป จากที่เราเคยคิดจะแข่งขันกับประเทศเกาหลีใต้และไต้หวัน เราก็ปล่อยให้มาเลเซียก้าวข้ามเราไป และตอนนี้เราเริ่มต้องมาแข่งขันกับเวียดนาม ต่อไปเราอาจจะต้องไปแข่งกับประเทศอื่นๆ ในกลุ่มอินโดจีน หากไม่มีการปรับปรุงขีดความสามารถของประเทศอย่างขนานใหญ่

ในตอนสุดท้ายนี้ ผมขอย้อนกลับไปยังคำถามที่เคยตั้งไว้ในตอนแรกของบทความชุดนี้ นั่นก็คือ ประเทศไทยมีงานวิจัยและพัฒนามากมาย แต่ทำไมเราถึงไม่ค่อยเห็นผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากการวิจัยและพัฒนาของคนไทยในด้านโทรคมนาคม ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศไทยยังไม่ได้ก้าวไปสู่การเป็น “ประเทศผู้ผลิต” ในกลุ่มผลิตภัณฑ์โทรคมนาคมหรือไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์แต่อย่างใด

ทุกวันนี้ประเทศไทยยังติดกับดักอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีรายได้ปานกลาง หรือประเทศกำลังพัฒนา การที่จะนำประเทศไทยก้าวข้ามไปสู่ประเทศที่พัฒนาแล้วได้นั้น ต้องเปลี่ยนจากประเทศที่ใช้แรงงานราคาถูกไปเป็นประเทศที่อาศัยนวัตกรรมเป็นปัจจัยขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งสิ่งนี้จะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัย “การวิจัยและพัฒนา” เท่านั้น

เมื่อประมาณ 20 ปีที่แล้ว เคยมีความพยายามมาแล้วครั้งหนึ่งในการผลักดันให้เกิดการวิจัยและพัฒนาเพื่อการผลิตอุปกรณ์โทรคมนาคม โดยมีข้อตกลงในการระดมทุนจากองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย การสื่อสารแห่งประเทศไทย และภาคเอกชนในขณะนั้นให้ได้ทุนวิจัยรวมประมาณ 1,000 ล้านบาทต่อปี เพื่อตั้งศูนย์วิจัยและพัฒนาอุปกรณ์โทรคมนาคมขึ้นในประเทศ อย่างไรก็ตาม ความพยายามดังกล่าวต้องหยุดไปเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลใหม่

เมื่อเห็นว่าประเทศไทยได้ล้าหลังในการวิจัยและพัฒนามาเป็นเวลานาน ในการยกร่าง พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ ปี 2543 จึงได้กำหนดให้คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ มีหน้าที่ในการส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมโทรคมนาคม และการพัฒนาบุคลากรโทรคมนาคม เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจขององค์กรกำกับดูแลด้านกิจการโทรคมนาคม และเป็นที่มาของการจัดตั้งสถาบันวิจัยและพัฒนาอุตสาหกรรมโทรคมนาคม หรือทริดี้ เพื่อเป็นเจ้าภาพหลักในเวลาต่อมา

ตลอดระยะเวลา 3 ปีที่ทริดี้ได้เริ่มต้นภารกิจจากศูนย์ จนสามารถดำเนินการสนับสนุนอย่างครบวงจร ทริดี้ได้สนับสนุนทุนวิจัยสร้างห้องปฏิบัติการวิจัยในสถาบันอุดมศึกษาระดับชาติ 11 แห่ง สร้างความเชื่อมโยงระหว่างภาควิจัยกับภาคอุตสาหกรม สามารถสร้างผลิตภัณฑ์โทรคมนาคม 8 ผลิตภัณฑ์ ยื่นจดสิทธิบัตรนานาชาติแล้ว 3 ฉบับ มีทุนการศึกษาเพื่อสร้างนักวิจัยในประเทศ ระดับปริญญาโท และปริญญาเอกรวม 60 คน และเริ่มมีผลงานวิจัยระบบประสาทเสมือนเพื่อผู้พิการ ซึ่งวิจัยสำเร็จและใช้งานได้แล้ว อยู่ระหว่างเจรจากับภาคเอกชนเพื่อนำไปผลิตเชิงพาณิชย์

เป็นที่น่าเสียดายเป็นอย่างยิ่งว่า ในการยกร่าง พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ ฉบับใหม่ ปี 2553 กลับมีการตัดภารกิจในการส่งเสริมวิจัยและพัฒนาออกจากหน้าที่เดิมของ กสทช. โดยไม่ทราบสาเหตุ ทั้งๆ ที่ไม่ใช่ประเด็นอ่อนไหว และไม่ปรากฏว่ามีการเสนอแปรญัตติในชั้นกรรมาธิการแต่อย่างใด แต่กลับถูกตัดออกไปอย่างเงียบๆ

เคยมีผู้โต้แย้งภารกิจของทริดี้ว่า ไม่มีหน่วยงานกำกับดูแลของประเทศใดในโลกนี้ที่มีหน้าที่ในการส่งเสริมวิจัยด้วย ซึ่งผมเห็นว่าเป็นความคิดที่คลาดเคลื่อน แนวโน้มของการกำกับดูแลยุคใหม่นั้น มีหน่วยงานกำกับดูแลหลายแห่ง มุ่งเน้นบทบาทใน “การส่งเสริม” นอกเหนือไปจากการ “ควบคุม” แต่เพียงอย่างเดียว และถึงแม้ว่าจะเป็นเรื่องที่ประเทศไทยทำไม่เหมือนใครในโลกนี้ก็ตาม ก็ถ้าหากว่ามันใช้ได้ผล เราก็ควรใช้ความแตกต่างที่ไม่เหมือนใครนี้ให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศมิใช่หรือ