สภาเทคโนโลยีสารสนเทศฯกับ..การมีส่วนร่วมของประชาชน

เมื่อเร็วๆ นี้มีข่าวเล็กๆ ชิ้นหนึ่งที่ถือเป็นก้าวย่างที่สำคัญของวงการเทคโนโลยีสารสนเทศ (ICT)

โดย..รุจิระ บุนนาค 

และการสื่อสารของประเทศไทย นั่นคือการที่คณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติสภาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแห่งประเทศไทย พ.ศ. ... ซึ่งเสนอเข้าที่ประชุมคณะรัฐมนตรี โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร

เหตุผลสำคัญในการยกร่างกฎหมายดังกล่าวขึ้นมา เนื่องจากในปัจจุบันเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้ถูกพัฒนาให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนเกิดเป็นเครือข่ายการติดต่อสื่อสารขนาดใหญ่ในรูปแบบดิจิตอลที่ไร้ขอบเขต โดยที่ระบบเศรษฐกิจและสังคมก็ได้พัฒนาไปโดยอาศัยเครือข่ายดังกล่าวเช่นกัน

นอกจากนี้ การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ได้ถูกกำหนดและอยู่ใต้อิทธิพลของภาคอุตสาหกรรมเอกชน เนื่องจากเป็นผู้นำในการวิจัย ผลิต ตลอดจนพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ รวมทั้งเป็นผู้ริเริ่มและสร้างสรรค์เทคโนโลยีในรูปแบบใหม่อยู่ตลอดเวลา

การเกิดขึ้นของสภาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแห่งประเทศไทย ที่บริหารจัดการโดยภาคเอกชนที่มีประสบการณ์ทางเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร จึงน่าจะเป็นองค์การที่มีส่วนช่วยนำเสนอข้อมูลด้านเทคนิค ตลอดจนร่วมกำหนดนโยบายสาธารณะ และมองเห็นถึงแนวโน้มและปัญหาที่น่าจะเกิดขึ้นในวงการเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เพื่อให้คำปรึกษาและเสนอทางแก้ไขให้แก่รัฐบาลเพื่อประโยชน์ในการกำหนดนโยบายทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศต่อไป

ตามร่างกฎหมายดังกล่าวได้กำหนดให้สภาเทคโนโลยีสารสนเทศฯ มีสมาชิก 2 ประเภท คือ สมาชิกสามัญมาจากสมาคมที่เกี่ยวกับอุตสาหกรรมไอซีทีที่ก่อตั้งโดยถูกต้องตามกฎหมายไทย ส่วนสมาชิกวิสามัญมาจากหน่วยงานที่ใช้ไอซีทีหรือนิติบุคคลตามกฎหมายไทยที่มีวัตถุประสงค์ในการประกอบอุตสาหกรรมไอซีที

ในการบริหารงานของสภาเทคโนโลยีสารสนเทศฯ ให้มีคณะกรรมการบริหารจำนวนไม่น้อยกว่า 24 คน แต่ไม่เกิน 36 คน ที่ได้รับการเลือกตั้งจากผู้แทนของสมาชิกสามัญ จำนวน 3 ใน 4 ของจำนวนกรรมการบริหาร และผู้แทนของสมาชิกวิสามัญ จำนวน 1 ใน 4 ของจำนวนกรรมการบริหารมีวาระอยู่ในตำแหน่งคราวละ 2 ปี และอยู่ได้ไม่เกิน 2 วาระติดต่อกัน

จากการกำหนดโครงสร้างของสภาเทคโนโลยีสารสนเทศฯ ที่ประกอบด้วยสมาชิก 2 ประเภท และมีกรรมการบริหารที่มาจากการเลือกตั้งของสมาชิกสามัญถึงจำนวน 3 ใน 4 ของจำนวนกรรมการบริหารทั้งหมด จึงเห็นได้ว่าร่างกฎหมายดังกล่าวให้ความสำคัญกับภาคเอกชนที่มีความเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมไอซีทีในการเข้ามามีบทบาทในสภาเทคโนโลยีสารสนเทศฯ ซึ่งการให้ความสำคัญดังกล่าวเป็นสิ่งที่เข้าใจได้ เพราะภาคเอกชนเป็นผู้ที่มีบทบาทนำในแวดวงเทคโนโลยีสารสนเทศตามที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น

แต่อย่างไรก็ตาม ควรให้ความสำคัญกับภาคประชาชนที่อาจไม่ได้อยู่ในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศโดยตรง เช่น นักวิชาการ หรือองค์กรพัฒนาเอกชน ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการสะท้อนปัญหาและร่วมกันเสนอนโยบายสาธารณะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศให้แก่รัฐบาลด้วย เนื่องจากกิจการโทรคมนาคมมีผลเกี่ยวเนื่องไปยังสังคมและประชาชนค่อนข้างมาก

การที่ร่างกฎหมายนี้กำหนดให้มีกรรมการบริหารในส่วนของสมาชิกวิสามัญ ซึ่งมาจากหน่วยงานที่ใช้ไอซีทีหรือนิติบุคคลตามกฎหมายไทยที่มีวัตถุประสงค์ในการประกอบอุตสาหกรรมไอซีทีในสัดส่วนเพียง 1 ใน 4 ของจำนวนกรรมการบริหารทั้งหมด จึงถือได้ว่านอกจากกรรมการบริหารในส่วนนี้มีจำนวนที่น้อยเมื่อเปรียบเทียบกับกรรมการบริหารที่มาจากสมาชิกสามัญแล้ว ที่มาของสมาชิกหรือกรรมการบริหารยังมีที่มาที่จำกัดอยู่เฉพาะผู้ที่เกี่ยวข้องอยู่กับภาคอุตสาหกรรมไอซีทีเท่านั้น ยังไม่เปิดโอกาสให้ภาคส่วนอื่นของสังคมได้เข้ามามีส่วนร่วมในสภาเทคโนโลยีสารสนเทศอย่างมากพอ

นอกจากการเพิ่มสัดส่วนของสมาชิกและกรรมการบริหารให้มีความหลากหลายมากขึ้นแล้ว การที่จะทำให้ร่างกฎหมายดังกล่าวได้รับการยอมรับจากเสียงส่วนใหญ่ในสังคม ขณะที่ร่างกฎหมายอยู่ระหว่างการพิจารณาก็ควรที่จะนำร่างกฎหมายดังกล่าวไปผ่านกระบวนการประชาพิจารณ์หรือรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนหรือผู้มีส่วนได้เสียก่อน เพื่อที่จะได้นำเอาข้อคิดเห็นต่างๆ ที่จะเป็นประโยชน์ในการจัดตั้งสภาเทคโนโลยีสารสนเทศฯ มาพิจารณาหรือบัญญัติไว้ในร่างกฎหมายต่อไปในภายหน้า เมื่อกฎหมายดังกล่าวได้ประกาศใช้ก็จะทำให้ได้ชื่อว่าเป็นกฎหมายที่ออกมาโดยได้รับการยอมรับจากประชาชนและสอดคล้องกับบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญที่ต้องการให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมอย่างแท้จริง