ปัญหาธุรกิจครอบครัวไทยกับแนวทางแก้ไข ทฤษฎี 3 วงกลม
....กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์
คราวที่แล้วผมได้พูดถึงแนวทางการแก้ไขของปัญหาธุรกิจครอบครัวไทยของวงกลมที่ 1 เรื่องกฎหมาย
วงที่ 2 เป็นเรื่องวงกลมที่เป็นแนวทางแก้ไขปัญหาของครอบครัว วงของครอบครัวปัญหาของธุรกิจครอบครัวคือ
(1) เรื่องการขาดการสื่อสารระหว่างสมาชิกในครอบครัวทั้งในเรื่องครอบครัวและธุรกิจ
(2) การขาดมืออาชีพมาช่วยบริหาร
(3) ปัญหาเรื่องการขาดกลไกในการขจัดข้อขัดแย้งไม่ว่าจะเป็นเรื่องการจัดสรรผลประโยชน์ว่าควรแบ่งปันอย่างไรจึงจะเป็นธรรม
(4) ขาดนโยบาย การจ้างงานของสมาชิกในครอบครัวหรือแนวทางของคู่สมรสก่อนเข้ามาทำธุรกิจครอบครัว
(5) ประเด็นเมื่อเกิดความขัดแย้งทางแนวความคิดระหว่างประเด็นธุรกิจกับประเด็นของครอบครัวจะเลือกดำเนินการอย่างไร เพราะส่วนใหญ่มักจะเลือกครอบครัวเป็นหลัก
แนวทางการแก้ไขปัญหาของวงกลมธุรกิจของครอบครัวซึ่งมีความสำคัญอาจแยกพิจารณาได้ดังนี้คือ
(1) จัดทำเอกสารทางกฎหมาย (ในรูปข้อบังคับ สัญญาระหว่างผู้ถือหุ้น ธรรมนูญครอบครัว) เพื่อให้มีกระบวนการที่จะต้องมีการสื่อสารกันภายในครอบครัวโดยอาจผ่านการประชุมคณะกรรมการบริษัท ผู้ถือหุ้นหรือสภาครอบครัวสำหรับกรณีที่ครอบครัวมีขนาดใหญ่ โดยการสื่อสารอาจทำอย่างเป็นทางการหรือไม่เป็นทางการก็ได้ การสื่อสารของสมาชิกในครอบครัวเป็นประเด็นหลักที่จะทำให้รู้ว่าใครทำอะไรอย่างไร มีความเห็นอย่างไรหรือไม่ และหากเกิดข้อขัดแย้งก็มีกลไกในการไกล่เกลี่ยประนีประนอมวิธีใดที่ดีที่สุด
(2) จัดทำเอกสารทางกฎหมาย (ในรูปธรรมนูญครอบครัวหรือสัญญาระหว่างผู้ถือหุ้น)
ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการจัดสรรผลประโยชน์ระหว่างกัน นโยบายในการจ้างงานของสมาชิกในครอบครัว และการเข้ามาทำงานของคู่สมรสในครอบครัวจะทำได้แค่ไหนเพียงไร นโยบายการลงทุนและการประกอบกิจการเพื่อความมั่งคั่งของธุรกิจครอบครัวให้อยู่ต่อไปและเพิ่มขึ้นในอนาคต และกระบวนการสืบทอดธุรกิจและคัดเลือกผู้นำครอบครัว
(3) มีเอกสารกฎหมายกำหนดวิธีกระบวนการในการคัดเลือกหรือสรรหามืออาชีพเข้ามาเป็นที่ปรึกษา หรือกรรมการของบริษัทในครอบครัวโดยให้เป็นที่ยอมรับแก่ทุกฝ่ายและประโยชน์ของธุรกิจในระยะยาว ตลอดจนสร้างเครือข่าย
(4) การจัดทำพินัยกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างสมาชิกในครอบครัวในอนาคตและให้ทุกคนยอมรับ
(5) มีกลไกขจัดความขัดแย้งเมื่อเกิดประเด็นระหว่างธุรกิจกับครอบครัว เพราะบางกรณีที่ธุรกิจกับครอบครัวอาจให้ความสำคัญกับธุรกิจมากกว่าครอบครัวก็ย่อมเกิดผลกระทบต่อความสัมพันธ์กับครอบครัว หรือหากให้ความสำคัญแก่ครอบครัวมากไป ก็จะเกิดผลกระทบทางธุรกิจ จึงต้องหากลไกที่จะให้เกิดความสมดุลเพื่อให้สมาชิกในครอบครัวเข้าใจถึงความเชื่อใจ ความสามัคคี ความรัก พันธกิจ ประสิทธิภาพในทางธุรกิจ (ดู อนุรัตน์ ก้องธรนินทร์ แปลจากหนังสือ Strategic Planning for Family Business ของ Carlock & Ward, ยุทธศาสตร์สำหรับการวางแผนธุรกิจครอบครัว สำนักพิมพ์การเงินธนาคาร 2553 หน้า 3135)
