ทางออกของเหล็กไทยในภาวะโลกร้อน (ตอนจบ)

สัปดาห์ที่แล้วเราคุยกันถึงกลไกการพัฒนาที่สะอาด (Clean Development Mechanisms) หรือ CDM

โดย..สืบศักดิ์ สืบสายอ่อน 

ซึ่งเป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ถูกกำหนดไว้ในพิธีสารเกียวโต เพื่อช่วยให้กลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วสามารถบรรลุพันธกรณีในการลดก๊าซเรือนกระจก

นอกจากนี้ ยังเป็นการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนามากขึ้น

อย่างไรก็ตาม โครงการ CDM ยังมีข้อจำกัดสำหรับกิจกรรมขนาดเล็ก เนื่องจากการดำเนินโครงการ CDM ที่มีค่าใช้จ่ายสูง นอกจากนี้กิจกรรมที่ดำเนินการโดยภาครัฐยังไม่สามารถขึ้นทะเบียนเข้าร่วมเป็นโครงการ CDM ได้ เพราะอาจขัดกับหลักการของโครงการ CDM ซึ่งกำหนดให้การเข้าร่วมดำเนินโครงการนั้นจะต้องเป็นไปโดยสมัครใจ (Voluntary) ไม่ใช่โดนบังคับจากมาตรการภาครัฐ

ด้วยเหตุนี้ คณะกรรมการบริหารองค์การก๊าซเรือนกระจกแห่งสหประชาชาติ (UNFCCC EB) จึงพัฒนาให้เกิดกลไกการพัฒนาที่สะอาดแบบแผนงาน (Clean Development Meachanism Programe of Activities) หรือ CDMPoA ขึ้น เพื่อส่งเสริมให้กิจกรรมขนาดย่อยๆ สามารถดำเนินการได้ และเป็นการสนับสนุนให้มีการลดก๊าซเรือนกระจกในประเทศกำลังพัฒนามากยิ่งขึ้น

จุดเด่นที่สำคัญของโครงการ CDMPoA คือ (1) กิจกรรมขนาดเล็กสามารถรวมตัวกันเข้าเป็นโครงการ CDMPoA ภายใต้การบริหารของคณะกรรมการบริหารโครงการนั้นๆ

การรวมตัวกันในลักษณะดังกล่าวจะช่วยลดต้นทุนทางธุรกรรม (Transection Cost) ต่างๆ ที่เกิดขึ้น เช่น การลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินโครงการ ลดค่าธรรมเนียม ลดค่าตรวจสอบยืนยันก๊าซเรือนกระจก (Verification)

(2) ไม่มีข้อจำกัดว่าพื้นที่ดำเนินกิจกรรมของโครงการต้องเป็นพื้นที่เดียวกัน ดังนั้นกิจกรรมจึงอาจตั้งตามพื้นที่ที่เหมาะสมหรือตามความพร้อมของกิจกรรมได้

(3) สามารถลดระยะเวลาในการดำเนินการ ตัวอย่างเช่น กรณีการตรวจสอบยืนยันก๊าซเรือนกระจกของกิจกรรมภายใต้โครงการ CDMPoA จะเป็นการสุ่มตรวจ ดังนั้นแม้มีกิจกรรมย่อยจำนวนมากก็ไม่ต้องเสียเวลาตรวจทั้งหมด เป็นต้น

นอกจากนี้ โครงการ CDMPoA ยังอนุญาตให้กิจกรรมสามารถดำเนินการภายใต้นโยบายและมาตรฐานของภาครัฐทั้งระดับชาติและระดับท้องถิ่นได้ แต่ต้องไม่ขัดกับหลักการด้านการดำเนินโครงการที่เป็นไปโดยสมัครใจ

แนวคิดดังกล่าวยังเป็นการส่งเสริมศักยภาพของประเทศที่เป็นที่ตั้งของโครงการ กล่าวคือ สำหรับกรณีประเทศที่ขาดมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมนั้น การส่งเสริมผ่านนโยบายภาครัฐในรูปแบบของมาตรการโดยสมัครใจจะกระตุ้นในเกิดความสนใจเข้าร่วมกิจกรรมในประเทศที่เป็นที่ตั้งของโครงการมากขึ้น ซึ่งเท่ากับเป็นการเพิ่มความสามารถในการจัดการลดก๊าซเรือนกระจกในประเทศกำลังพัฒนานั้นๆ

โครงการ CDMPoA จึงเป็นทางเลือกใหม่ที่น่าสนใจสำหรับอุตสาหกรรมต่างๆ ที่ต้องรับผิดชอบในการจัดการก๊าซเรือนกระจกดังเช่นอุตสาหกรรมเหล็กและเหล็กกล้า ในแง่ของการดำเนินโครงการลดก๊าซเรือนกระจกภายในภาคอุตสาหกรรม ซึ่งนอกจากจะได้รายได้จากการขายเครดิตแล้ว ยังทำให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนในภาคอุตสาหกรรมและประเทศที่เป็นที่ตั้งของโครงการอีกด้วย

สำหรับก้าวต่อไปที่ภาคอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องต้องเตรียมพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอันเนื่องมาจากภาวะโลกร้อนนั้น ได้แก่

1) การจัดทำแผนการลดก๊าซเรือนกระจกระดับประเทศ หรือ NAMAs ซึ่งโดยมีเป้าหมายให้ประเทศกำลังพัฒนาจัดทำแผนในการลดก๊าซเรือนกระจกอย่างเข้มข้น

2) การยกระดับการรายงานผลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกระดับชาติ (National GHG Inventory) และ 3) การพัฒนาให้เกิดตลาดคาร์บอนภายในประเทศ

เป็น 3 เรื่องใหญ่ที่ภาคอุตสาหกรรมยังต้องเผชิญหน้าและปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ประเทศกำลังพัฒนาหลายประเทศอย่าง จีน อินเดีย ก้าวหน้าในการปรับตัวไปอย่างรวดเร็วทั้งด้านแผนการจัดการก๊าซเรือนกระจก นโยบายพลังงานสะอาด และการพัฒนาตลาดคาร์บอน

น่าคิดว่าประเทศไทยของเราได้ปรับตัวไปไกลแค่ไหนแล้ว