แลนด์บริดจ์ เมกะโปรเจกต์บนทางแพร่ง"ความหวังเศรษฐกิจ"กับ "วิกฤตนิเวศ"

โครงการสะพานเศรษฐกิจเชื่อมฝั่งทะเลอ่าวไทยและอันดามัน หรือ "แลนด์บริดจ์" มูลค่า 1 ล้านล้านบาท กำลังเผชิญกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากผู้เชี่ยวชาญทั้งด้านเศรษฐศาสตร์และสิ่งแวดล้อม

โดยมีการตั้งข้อสังเกตสำคัญว่า โครงการนี้อาจ "ได้ไม่คุ้มเสีย" เนื่องจากต้นทุนการขนส่งที่สูงกว่าเส้นทางเดิม และความเสี่ยงที่จะทำลายฐานทรัพยากรการท่องเที่ยวระดับโลก

ขณะที่รัฐบาลเร่งหาข้อสรุปภายใน 90 วัน เพื่อชี้ชะตาความชัดเจนก่อนเดินหน้าหาผู้ร่วมลงทุนจากต่างชาติ

จุดบอดด้านต้นทุน: เมื่อ "ทางลัด" อาจช้าและแพงกว่า "ทางหลัก"

จากการวิเคราะห์ของ ดร.ธนิต โสรัตน์ รองประธานสภาองค์การนายจ้างผู้ประกอบการค้าและอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย พบว่า "ตัวเลขทางสถิติ" ขัดแย้งกับคำกล่าวอ้างเรื่องการประหยัดเวลาอย่างมีนัยสำคัญ

• เวลาที่เสียไป: การเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกาใช้เวลาประมาณ 48 ชั่วโมง แต่แลนด์บริดจ์มีขั้นตอนการขนถ่ายสินค้าซ้ำซ้อน (Double Handling) ทั้งการยกขึ้นและลงเรือถึง 2 รอบ รวมถึงการขนส่งทางบก 90 กิโลเมตร รวมเวลาดำเนินการไม่ต่ำกว่า 54 ชั่วโมง หรือ ช้ากว่าเดิม 6 ชั่วโมง
• ค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น: กระบวนการยกสินค้าซ้ำซ้อนคาดว่าจะทำให้ต้นทุนสูงขึ้นเฉลี่ย 250 ดอลลาร์สหรัฐต่อตู้คอนเทนเนอร์ ซึ่งเป็นปัจจัยลบที่ทำให้บริษัทเดินเรือรายใหญ่ตัดสินใจเลือกใช้เส้นทางเดิม
• อุปสงค์ที่ไม่เกื้อหนุน: สินค้าไทยกว่า 70% ค้าขายกับประเทศทางทิศตะวันออก (จีน, ญี่ปุ่น, เกาหลี) ซึ่งสามารถใช้ท่าเรือแหลมฉบังได้โดยตรงอยู่แล้ว โครงการนี้จึงอาจดึงดูดส่วนแบ่งการตลาดได้เพียง 20% จากกลุ่มเรือตู้คอนเทนเนอร์ระหว่างทวีปเท่านั้น

วิกฤตนิเวศและข้อกังวลด้านความโปร่งใส

ในมิติของทรัพยากรธรรมชาติ นายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการพื้นที่อนุรักษ์ ได้ฉายภาพผลกระทบที่อาจกลายเป็น "รอยแตกร้าว" ของธรรมชาติทางทะเลไทย

การสูญเสียพื้นที่ทางทะเล: การถมทะเลรวมกว่า 13,000 ไร่ ในจังหวัดระนองและชุมพร จะส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศทางทะเลและแนวป้องกันคลื่นลมตามธรรมชาติ

• ความเสี่ยงต่อการท่องเที่ยว: เส้นทางเดินเรือที่พาดผ่านใกล้หมู่เกาะสุรินทร์และสิมิลัน หากเกิดอุบัติเหตุทางทะเลหรือน้ำมันรั่วไหล จะทำลายอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวซึ่งเป็นรายได้หลักของท้องถิ่นอย่างไม่อาจฟื้นคืนได้
• ข้อกังวลด้านการทุจริตและกลุ่มทุน: มีการตั้งข้อสังเกตถึงการกว้านซื้อที่ดินล่วงหน้าและการออกเอกสารสิทธิ์มิชอบในพื้นที่ลาดชันเพื่อหวังเงินเวนคืน รวมถึงการตั้งข้อสงสัยต่อความคุ่มค่าที่มีผลการศึกษาขัดแย้งกันระหว่างหน่วยงานรัฐและสถาบันวิชาการ

บทสรุปเชิงนโยบาย: เอกชนควรรับความเสี่ยง

เพื่อป้องกันประวัติศาสตร์ซ้ำรอยเมกะโปรเจกต์ในอดีต ข้อเสนอแนะเชิงบริหารจัดการระบุว่า รัฐบาลควรให้ภาคเอกชนเป็นผู้ลงทุนเองทั้งหมด (PPP 100%) เพื่อให้กลไกตลาดเป็นตัวตัดสินความคุ้มค่า หากโครงการมีศักยภาพจริง เอกชนย่อมพร้อมแบกรับความเสี่ยง

ท้ายที่สุด "แลนด์บริดจ์" ไม่ใช่เพียงแค่การสร้างท่าเรือและถนน แต่คือการตัดสินใจครั้งสำคัญว่าจะนำทรัพยากรธรรมชาติอันมหาศาลไปเสี่ยงกับโมเดลธุรกิจที่ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนในเชิงพาณิชย์หรือไม่ ท่ามกลางการเฝ้าระวังของภาคประชาชนที่ต้องการเห็นความโปร่งใสและการศึกษาผลกระทบ (EIA/EHIA) ที่เป็นธรรมอย่างแท้จริง

แหล่งที่มาประกอบเนื้อหา : รายการคมชัดลึก (คลิก)