สันติภาพยังเปราะบาง อิหร่านรอชี้ขาดแผนสหรัฐฯ หลังหยุดยิงชั่วคราว

สถานการณ์ความตึงเครียดในอ่าวเปอร์เซียยังคงอยู่ในภาวะเปราะบาง แม้ข้อตกลงหยุดยิงระหว่างอิหร่านกับฝ่ายพันธมิตรสหรัฐฯ และอิสราเอลยังมีผลบังคับใช้ต่อเนื่องในวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา โดยรัฐบาลวอชิงตันกำลังรอคำตอบอย่างเป็นทางการจากเตหะรานต่อข้อเสนอใหม่ที่มุ่งยุติการสู้รบ แต่ยังหลีกเลี่ยงการตัดสินใจในประเด็นอ่อนไหวอย่างโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

 

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน เอสมาอิล บาเกอี เปิดเผยว่า รัฐบาลอิหร่านยังไม่ได้ข้อสรุปต่อแผนดังกล่าว ซึ่งแหล่งข่าวระบุว่าเป็นเพียง “บันทึกความเข้าใจระยะสั้น” มากกว่าจะเป็นข้อตกลงสันติภาพฉบับสมบูรณ์ สะท้อนถึงความเห็นต่างอย่างลึกซึ้งระหว่างทั้งสองฝ่าย

 

อย่างไรก็ตาม บาเกอีระบุเพิ่มเติมผ่านสื่อทางการของอิหร่านว่า “ในเวลานี้ อิหร่านจะยังไม่เข้าสู่การหารือในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับนิวเคลียร์” ส่งสัญญาณว่าประเด็นดังกล่าวยังคงเป็นเงื่อนไขสำคัญที่เตหะรานไม่พร้อมเจรจา

 

แผนข้อเสนอของสหรัฐฯ มีเป้าหมายยุติสงครามอย่างเป็นทางการ หลังจากการสู้รบเต็มรูปแบบถูกระงับลงด้วยข้อตกลงหยุดยิงเมื่อวันที่ 7 เมษายนที่ผ่านมา แต่ข้อเสนอนี้ยังไม่ได้ครอบคลุมข้อเรียกร้องหลักของสหรัฐฯ ที่ต้องการให้อิหร่านระงับโครงการนิวเคลียร์ รวมถึงเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติคิดเป็นเกือบ 20% ของปริมาณโลกก่อนเกิดสงคราม

 

ตามข้อมูลจากแหล่งข่าวและเจ้าหน้าที่ ข้อเสนอจะดำเนินการเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ การประกาศยุติสงครามอย่างเป็นทางการ การแก้ไขวิกฤติช่องแคบฮอร์มุซ และเปิดกรอบเวลา 30 วันสำหรับการเจรจาข้อตกลงระยะยาว

 

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เปิดเผยผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า ได้หารือประเด็นอิหร่านกับเออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป และทั้งสองฝ่าย “เห็นพ้องอย่างสมบูรณ์ว่า อิหร่านจะต้องไม่มีอาวุธนิวเคลียร์”

 

ก่อนหน้านี้ ทรัมป์แสดงท่าทีเชิงบวกต่อโอกาสบรรลุข้อตกลง โดยระบุว่า “อิหร่านต้องการทำข้อตกลง และมีความเป็นไปได้สูงที่จะเกิดขึ้น” พร้อมย้ำว่า “ทุกอย่างจะจบลงอย่างรวดเร็ว”

 

ด้านรัฐบาลอิหร่านเปิดเผยว่า อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน ได้หารือทางโทรศัพท์กับอิชัก ดาร์ รัฐมนตรีต่างประเทศปากีสถาน ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการเป็นตัวกลางไกล่เกลี่ยความขัดแย้ง ขณะที่โฆษกกระทรวงต่างประเทศปากีสถานระบุว่า “ยังคงมองโลกในแง่ดี” ต่อความพยายามทางการทูต

 

แม้การเจรจาจะมีความคืบหน้า แต่สหรัฐฯ ยังคงเดินหน้ากดดันอิหร่านอย่างต่อเนื่อง ด้วยการประกาศมาตรการคว่ำบาตรรองรัฐมนตรีน้ำมันอิรักและผู้นำกองกำลังติดอาวุธ 3 ราย โดยกล่าวหาว่าให้การสนับสนุนอิหร่าน

 

ขณะเดียวกัน อิสราเอลเปิดเผยว่า ได้สังหารผู้บัญชาการระดับสูงของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์จากการโจมตีทางอากาศในกรุงเบรุตของเลบานอน ซึ่งนับเป็นการโจมตีเมืองหลวงเลบานครั้งแรกนับตั้งแต่มีข้อตกลงหยุดยิงเมื่อเดือนก่อน โดยการยุติปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลในเลบานอนถือเป็นหนึ่งในข้อเรียกร้องหลักของอิหร่านในการเจรจากับสหรัฐฯ

 

ด้านตลาดพลังงานโลกยังคงผันผวนอย่างหนักจากความไม่แน่นอนทางการเมือง ราคาน้ำมันดิบเบรนต์ปรับลดลงกว่า 3% มาอยู่ที่ราว 98 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หลังมีรายงานความเป็นไปได้ของข้อตกลงระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ แต่กลับดีดตัวขึ้นอีกครั้งแตะระดับ 100.56 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หลังสื่อสหรัฐฯ รายงานว่า อิหร่านจะไม่ยอมให้สหรัฐฯ เปิดช่องแคบฮอร์มุซภายใต้ “แผนการที่ไม่สมเหตุสมผล”

รายงานยังระบุว่า ซาอุดีอาระเบียและคูเวตได้ยกเลิกข้อจำกัดต่อการใช้ฐานทัพและน่านฟ้าของสหรัฐฯ ซึ่งเคยถูกกำหนดหลังปฏิบัติการทางทหารเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซเริ่มต้นขึ้น ขณะที่ทรัมป์ได้สั่งระงับภารกิจทางเรือดังกล่าวชั่วคราว หลังเห็นสัญญาณเชิงบวกจากการเจรจา

 

ทั้งนี้ แหล่งข่าวใกล้ชิดการเจรจาเปิดเผยว่า การเจรจาของสหรัฐฯ นำโดยสตีฟ วิตคอฟฟ์ ผู้แทนพิเศษของทรัมป์ และจาเร็ด คุชเนอร์ บุตรเขยของอดีตประธานาธิบดี

 

อย่างไรก็ตาม บันทึกความเข้าใจฉบับดังกล่าวยังไม่ได้กล่าวถึงข้อเรียกร้องสำคัญหลายประการของสหรัฐฯ เช่น การจำกัดโครงการขีปนาวุธของอิหร่าน การยุติการสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในตะวันออกกลาง รวมถึงปริมาณยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงกว่า 400 กิโลกรัมที่อิหร่านครอบครองอยู่ ซึ่งเป็นหนึ่งในความกังวลหลักของวอชิงตันในเวลานี้