ผลทดสอบชี้ กฎหมายแบนโซเชียลเด็กออสเตรเลียไร้ผล เด็กต่ำ 16 ยังใช้งานเพียบ

ผลการศึกษาจากทีมวิจัยที่เคยให้คำปรึกษาแก่รัฐบาลออสเตรเลียในการพัฒนาระบบตรวจสอบอายุผู้ใช้งาน พบว่า มาตรการห้ามผู้มีอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้สื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งถือเป็นกฎหมายฉบับแรกของโลกในลักษณะดังกล่าว กำลังประสบปัญหาตั้งแต่ขั้นตอนพื้นฐานที่สุดของการบังคับใช้ นั่นคือการตรวจสอบอายุผู้สมัครใช้งาน

 

กฎหมายดังกล่าวมีผลบังคับใช้ตั้งแต่เดือนธันวาคมที่ผ่านมา กำหนดให้แพลตฟอร์มออนไลน์รายใหญ่ เช่น Instagram, Snapchat และ YouTube ต้องไม่อนุญาตให้ผู้มีอายุต่ำกว่า 16 ปีเปิดบัญชีใช้งาน โดยผู้ให้บริการต้องดำเนิน "มาตรการที่สมเหตุสมผล" เพื่อยืนยันอายุของผู้ใช้ และรัฐบาลแนะนำให้ใช้วิธีการตรวจสอบหลายรูปแบบร่วมกัน

 

อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่กฎหมายมีผลบังคับใช้ ก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างต่อเนื่อง หลังผลการศึกษาหลายฉบับระบุว่า เยาวชนส่วนใหญ่ที่มีอายุต่ำกว่า 16 ปี ยังคงสามารถเข้าถึงแพลตฟอร์มต่าง ๆ ได้ตามปกติ ส่งผลให้รัฐบาลออสเตรเลียประกาศเพิ่มโทษปรับสูงสุดเป็นสองเท่าเมื่อเดือนที่ผ่านมา พร้อมเตือนว่าจะดำเนินคดีกับบริษัทเทคโนโลยีที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนด

 

ทีมผู้ทดสอบซอฟต์แวร์ KJR ซึ่งเคยทดลองระบบยืนยันอายุกับชาวออสเตรเลียกว่า 1,000 คนในปี 2568 เปิดเผยว่า หลังจากกฎหมายเริ่มมีผลบังคับใช้ ได้ทดลองสร้างบัญชีผู้ใช้งานใหม่จำนวน 50 บัญชี โดยระบุอายุไว้ที่ 16 ปี แต่ไม่พบว่าแพลตฟอร์มใดร้องขอเอกสารหรือหลักฐานยืนยันอายุแม้แต่ครั้งเดียว

 

ผลการศึกษาดังกล่าวสะท้อนจุดอ่อนสำคัญที่ถูกมองข้าม เนื่องจากการพัฒนาระบบที่ผ่านมาให้ความสำคัญกับความแม่นยำของเทคโนโลยีประเมินอายุจากภาพถ่ายเป็นหลัก ขณะที่ขั้นตอนแรก ซึ่งใช้การวิเคราะห์พฤติกรรมออนไลน์เพื่อประเมินช่วงอายุของผู้ใช้งาน กลับไม่สามารถคัดกรองผู้เยาว์เข้าสู่กระบวนการตรวจสอบเพิ่มเติมได้

 

แอนดรูว์ แฮมมอนด์ ผู้อำนวยการบริษัท KJR กล่าวว่า ตามหลักแล้วผู้ใช้งานควรถูกขอให้พิสูจน์อายุเมื่อมีข้อสงสัย แต่ในการทดสอบทั้งหมดไม่เคยมีการร้องขอให้ยืนยันอายุหรือใช้ระบบตรวจสอบอายุเลย

 

บัญชีทดลองทั้ง 50 บัญชียังคงใช้งานได้ตามปกติ และกระจายอยู่ใน 9 จาก 10 แพลตฟอร์มที่อยู่ภายใต้กฎหมายดังกล่าว รวมถึง Instagram ของ Meta, Snapchat, TikTok และ YouTube

 

นอกจากนี้ บัญชีทดลองบางบัญชียังได้รับโฆษณาผลิตภัณฑ์ทางการเงินสำหรับเยาวชน ซึ่งสะท้อนว่าแพลตฟอร์มสามารถคาดการณ์ช่วงอายุของผู้ใช้ได้ในระดับหนึ่ง ขณะที่บัญชีทดลองบนแพลตฟอร์ม X ซึ่งระบุอายุ 16 ปี กลับได้รับการแนะนำเนื้อหาลามกอนาจาร

 

ผลการศึกษายังพบว่า ทุกแพลตฟอร์มจะปฏิเสธการสมัครทันที หากผู้ใช้ระบุว่ามีอายุต่ำกว่า 16 ปี แต่มีเพียงแพลตฟอร์มสตรีมมิงสัญชาติออสเตรเลีย Kick เท่านั้น ที่กำหนดให้ผู้สมัครต้องแสดงหลักฐานยืนยันอายุก่อนเปิดบัญชี

 

ด้าน Meta ชี้แจงว่า ผลการทดลองดังกล่าวอาจไม่สอดคล้องกับแนวทางของหน่วยงานกำกับดูแล ซึ่งกำหนดให้เพิ่มระดับการตรวจสอบอายุอย่างเข้มงวด เมื่อระบบตรวจพบพฤติกรรมที่บ่งชี้ว่าผู้ใช้อาจเป็นผู้เยาว์ หรือเมื่อบัญชีถูกร้องเรียน

 

Meta ระบุเพิ่มเติมว่า บัญชีทดลองทั้งหมดระบุอายุเกินเกณฑ์ขั้นต่ำ และไม่มีความชัดเจนว่าบัญชีเหล่านั้นมีพฤติกรรมการใช้งานเหมือนผู้ใช้อายุต่ำกว่า 16 ปีจริงหรือไม่

 

ขณะที่สำนักงาน eSafety Commissioner ของออสเตรเลีย ยังคงแสดงความเชื่อมั่นว่า แพลตฟอร์มที่อยู่ภายใต้กฎหมายมีเทคโนโลยีและทรัพยากรเพียงพอที่จะป้องกันไม่ให้เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีเปิดบัญชีใช้งานได้ หากดำเนินมาตรการตามแนวทางที่กำหนดอย่างถูกต้อง ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงจากการล้มเหลวของระบบในจุดใดจุดหนึ่ง

 

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญหลายรายที่ร่วมให้คำปรึกษาโครงการทดสอบตั้งแต่ปี 2568 เปิดเผยว่า พวกเขาเคยเตือนมาตลอดว่า การทดลองไม่ได้ทดสอบสถานการณ์จริงที่ผู้เยาว์สามารถหลีกเลี่ยงระบบได้ง่าย เช่น การกรอกวันเดือนปีเกิดปลอมเพื่อให้มีอายุเกินเกณฑ์

 

โคล์ม แกนนอน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารประจำออสเตรเลียของศูนย์ระหว่างประเทศเพื่อเด็กสูญหายและถูกแสวงหาประโยชน์ ระบุว่า การหลีกเลี่ยงระบบด้วยการแจ้งข้อมูลอายุอันเป็นเท็จ กลายเป็นวิธีที่เยาวชนใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน

 

ด้าน อแมนดา เธิร์ด นักวิชาการด้านสิทธิเด็กในโลกดิจิทัล ซึ่งร่วมให้คำปรึกษาโครงการและกำลังเข้าร่วมการศึกษาผลกระทบของกฎหมายเป็นเวลา 2 ปี กล่าวว่า ในระยะแรกแพลตฟอร์มคาดว่าจะเน้นตรวจสอบบัญชีที่ระบุอายุต่ำกว่าเกณฑ์ด้วยตนเอง ก่อนจะยกระดับไปใช้ระบบประเมินอายุจากพฤติกรรมการใช้งานในช่วงกลางปี ซึ่งอาจทำให้ประสิทธิภาพของการบังคับใช้กฎหมายดีขึ้นในระยะต่อไป