
กขค. เร่งวางกติกา Modern Trade เปิดปมค่าแรกเข้า-GP ดันกติกาการค้าเป็นธรรม
กขค. เร่งวางกติกา Modern Trade หนุนรายเล็ก - รายใหญ่โตไปด้วยกัน ชูสัญญา - ค่าธรรมเนียมโปร่งใส มุ่งสร้างความยั่งยืนตลอดห่วงโซ่อุปทาน
พันตำรวจเอกทรงศักดิ์ รักศักดิ์สกุล รองประธานกรรมการการแข่งขันทางการค้า พร้อมด้วย ดร.ปัทมา เธียรวิศิษฎ์สกุล กขค. นำคณะอนุกรรมการฯ เปิดเวทีรับฟัง ความคิดเห็นในรูปแบบ Focus Group ต่อการศึกษาสภาพการแข่งขันในธุรกิจ Modern Trade และ ผลกระทบต่อผู้ประกอบธุรกิจรายย่อยและผู้บริโภค ซึ่งธุรกิจค้าส่งและค้าปลีกสมัยใหม่ มีมูลค่าตลาดประมาณ 4.38 ล้านล้านบาท
ซึ่งโครงสร้างตลาดมีการกระจุกตัวสูงและการขยายตัวของผู้ประกอบธุรกิจขนาดใหญ่อาจส่งผลต่อสภาพการแข่งขัน อำนาจต่อรองทางการค้า โอกาสในการเข้าถึงตลาด และความสามารถในการแข่งขันและการปรับตัวของผู้ประกอบธุรกิจในห่วงโซ่อุปทาน
โดยเฉพาะผู้ประกอบธุรกิจ SMEs และร้านค้าท้องถิ่นหรือผู้ประกอบธุรกิจรายย่อยในระดับชุมชน จากผู้ผลิตและผู้จำหน่ายสินค้า แฟรนไชส์ร้านค้าท้องถิ่น ผู้ประกอบธุรกิจ Modern Trade และหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้ความคิดเห็น ที่ครอบคลุมในทุกมิติตลอดห่วงโซ่อุปทาน ก่อนนำไปประกอบการพัฒนาข้อเสนอแนวปฏิบัติทางการค้าที่เป็นธรรม (Code of Practice) ต่อไป
ซึ่งพบประเด็นทางการค้าที่สำคัญในหลายประเด็น อาทิ
ผู้ผลิตและผู้จำหน่ายสะท้อนต้นทุนแฝง - ขอความชัดเจนค่าธรรมเนียม เพราะการนำสินค้าเข้าจำหน่ายใน Modern Trade มีภาระทั้งค่าแรกเข้า ค่า GP และค่าบริการอื่น ๆ รวมถึงการจัดทำโปรโมชัน โดยบางกรณีมีการปรับเพิ่มค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นหลายรอบ แต่คู่ค้ายังไม่ได้รับคำอธิบาย เกี่ยวกับหลักเกณฑ์หรือวิธีคำนวณที่ชัดเจน
ขณะที่การเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์หรือการนำสินค้าเดิมมาปรับเข้าใหม่ ย่อมถูกนับเป็นรหัสสินค้า (SKU) ใหม่และเรียกเก็บค่าแรกเข้าอีกครั้ง ยังไม่นับรวมค่าการตลาด และค่าใช้จ่าย ในการส่งเสริมการขาย ซึ่งอาจกระทบส่วนต่างกำไรและความสามารถในการแข่งขัน โดยเฉพาะผู้ประกอบธุรกิจ SMEs ที่มีข้อจำกัดในการปรับราคาขาย
ในด้านผู้ประกอบธุรกิจ Modern Trade ชี้แจงว่า ค่าแรกเข้าเกี่ยวข้องกับกระบวนการบริหารจัดการสินค้าใหม่ ตั้งแต่การพิจารณาสินค้า การจัดเรียง ไปจนถึงการกระจายสินค้า ภายใต้ข้อจำกัดของพื้นที่การขาย พร้อมระบุว่ามีขั้นตอนการดำเนินงานมาตรฐาน (SOP) ที่ชัดเจน
อย่างไรก็ตาม มีการแจ้งให้ผู้ผลิตและผู้จำหน่ายทราบ ในเบื้องต้น ซึ่งรายละเอียดต้องนำไปพิจารณาในการพัฒนาแนวปฏิบัติให้ชัดเจนยิ่งขึ้นต่อไป รวมถึงการจัดวางสินค้าการเข้าร่วมกิจกรรมส่งเสริมการขาย เป็นไปตามการบริหารพื้นที่ขายและข้อตกลงกับคู่ค้า ทั้งด้านราคาตำแหน่งวางสินค้า และเงื่อนไขตามสัญญา
รวมทั้งการจัดทำโปรโมชันที่มีทั้งแผนกิจกรรมรายปีและแคมเปญเพิ่มเติม ให้คู่ค้าประเมินก่อนตัดสินใจเข้าร่วม ซึ่งมิได้มีการบังคับหากแต่เป็นการตกลงร่วมกันทั้งสองฝ่าย
เฮาส์แบรนด์ - สินค้าท้องถิ่น มองทั้งโอกาสและสิทธิของผู้ผลิต
การพัฒนาสินค้าภายใต้แบรนด์ของห้าง หรือเฮาส์แบรนด์ อาจคัดเลือกจากคู่ค้าที่มีศักยภาพ ผ่านการเจรจาพัฒนาสินค้าร่วมกัน แต่ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับการจำหน่ายเฉพาะช่องทางและสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา ที่ต้องพิจารณารายละเอียดข้อตกลงเป็นรายกรณีไปหนุนรายย่อยสร้างรายได้ สู่ความเข้มแข็งของห่วงโซ่อุปทานไทย มากกว่าแค่กิจกรรม CSR
ผู้ประกอบธุรกิจ Modern Trade มีการสนับสนุนผู้ผลิตรายย่อยและวิสาหกิจชุมชน โดยนำ องค์ความรู้และเครื่องมือให้บริหารจัดการอย่างเป็นระบบ เพิ่มมูลค่าสินค้า ตลอดจนเปิดพื้นที่การขายเฉพาะให้ผู้จำหน่ายสินค้าชุมชนได้เพิ่มโอกาสเข้าถึงลูกค้ามากขึ้น
ดังนั้น การสร้างระบบนิเวศที่รายเล็กและรายใหญ่เติบโตไปด้วยกันได้เป็นความรับผิดชอบต่อเศรษฐกิจชุมชนและสังคมที่ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงกิจกรรม CSR แต่ต้องทำให้ผู้ประกอบธุรกิจรายย่อย มีโอกาสสร้างรายได้และกำไรจากการดำเนินธุรกิจ ซึ่งจะช่วยเสริมความเข้มแข็งให้ห่วงโซ่อุปทานไทยโดยรวมเติบโตอย่างมั่นคงและอยู่ร่วมกันในสังคม
การขยายสาขาของธุรกิจค้าส่งและค้าปลีกสมัยใหม่ (Modern Trade) จะต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อโครงสร้างการแข่งขันและผู้ประกอบธุรกิจในพื้นที่ โดยเฉพาะร้านค้าชุมชนและผู้ประกอบธุรกิจแฟรนไชส์ซี พร้อมส่งเสริมการดำเนินธุรกิจและพฤติกรรมทางการค้าที่เป็นธรรม เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการเติบโต ของธุรกิจและการอยู่ร่วมกับเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน
การส่งเสริมให้เกิดการดำเนินการตามกฎหมายผ่าน Compliance Checklist
สำนักงาน กขค. ผู้ประกอบธุรกิจ Modern Trade และผู้มีส่วนได้เสียอื่น สนับสนุนการนำ เครื่องมือ Compliance Checklist มาใช้ส่งเสริมการปฏิบัติตามกฎหมายการแข่งขันทางการค้าและแนวปฏิบัติทางการค้าที่อยู่ระหว่างการจัดทำ เพื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจสามารถประเมินและกำกับดูแลพฤติกรรมทางการค้าของตนเองได้อย่างเป็นระบบ อันจะนำไปสู่การแข่งขันทางการค้าที่เป็นธรรมและยั่งยืน
พันตำรวจเอกทรงศักดิ์ รักศักดิ์สกุล กล่าวย้ำว่า กติกาหรือการกำกับดูแลเดิมเป็นการกำกับหลังเกิดเหตุ (Ex-post) ที่มีภาระการพิสูจน์สูง และถูกหลบเลี่ยงผ่านสัญญามาตรฐาน จึงจำเป็นต้องพัฒนาแนวปฏิบัติทางการค้าเพื่อกำกับดูแลเชิงป้องกันล่วงหน้าอย่างเป็นรูปธรรม ยึดหลักความสุจริต ความโปร่งใสและความเป็นธรรม
ตลอจนความรับผิดชอบต่อเศรษฐกิจชุมชน สังคม และส่วนรวม รวมถึงสามารถกำกับติดตามกลไกการดำเนินงานและประเมินผลได้ อันเป็นเครื่องมือสร้างความเป็นธรรม รักษาสมดุลของระบบนิเวศและส่งเสริมการแข่งขันในตลาดอย่างเข้มแข็ง







