เกิดอะไรขึ้น? เมื่อนักเรียนบางกลุ่มใช้ LINE OpenChat “แฉ” เพื่อน จนเกิดแจ้งความหลายจังหวัด

เป็นประเด็นที่น่าตั้งคำถามซึ่งเป็นปรากฎการณ์ที่ซุกซ่อนอยู่ภายใต้กฎหมายโซเชียลมีเดียของไทยที่ยังไม่ครอบคลุม!

 

เมื่อวานนี้ (10 พฤศจิกายน 2569) ที่จังหวัดอ่างทอง ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจได้เชิญกลุ่มนักเรียนและนักศึกษาจากสถานศึกษาหลายแห่งในพื้นที่จังหวัดอ่างทอง เข้ามาให้ปากคำเพิ่มเติมอย่างละเอียด

 

หลังตกเป็นผู้เสียหายจากกรณีถูกกลุ่มแอปพลิเคชัน LINE Openchat ที่ใช้ชื่อว่า “แฉอ่างทอง V.1” และ “แฉอ่างทอง V.2” นำภาพถ่ายส่วนตัวไปโพสต์บูลลี่และประจานในหลายกลุ่มจนสร้างความอับอายและความเสียหายแก่ผู้ถูกพาดพิงเป็นจำนวนมาก 

 

รวมไปถึงการจ้างในกลุ่มเพื่อไปทำร้ายบุคคลเป้าหมาย โดยมีนักเรียนและนักศึกษาหลายสิบคนได้เดินทางเข้าแจ้งความร้องทุกข์ไว้กับพนักงานสอบสวน สภ.เมืองอ่างทอง ตั้งแต่เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา

 

อาจารย์ฝ่ายปกครองซึ่งพากลุ่มนักเรียนไปแจ้งความกล่าวว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเกิดจากการเลียนแบบเนื่องจากพบกลุ่มแฉตามจังหวัดต่างๆ ไม่ใช่แค่จังหวัดอ่างทองเท่านั้น

 

ก่อนหน้านี้ที่ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี นักเรียนอีกกลุ่มเข้าแจ้งความเมื่อวันที่ 9 พ.ย. 2569  หลังชื่อ ภาพ และข้อมูลส่วนตัวถูกโพสต์พร้อมถ้อยคำด่าทอในห้องที่พาดพิงถึงนักเรียนจากโรงเรียนเดียวกันและโรงเรียนใกล้เคียง และยั่วยุให้เกิดความขัดแย้งภายในกลุ่ม ซึ่งเกิดในแอปพลิเคชัน LINE Openchat เช่นกัน 

 

ในขณะเดียวกัน โพสต์ทูเดย์ ได้เข้าไปสำรวจ LINE OpenChat และพบว่ากลุ่มแฉยังคงพบให้เห็นอีกหลายกลุ่ม ซึ่งมีทั้งการต่อด้วยห้องเรียน ชื่อโรงเรียน หรือแม้แต่ชื่อจังหวัด

 

ทำไมต้องเป็น LINE OpenChat

งานศึกษาในนักเรียนมัธยมต้น 366 คนในภาคเหนือของไทยจำแนกการกลั่นแกล้งออนไลน์ไว้ 4 รูปแบบ ได้แก่

1. การเปิดเผยเรื่องส่วนตัว
2. การคุกคาม
3. การสวมรอย
4. การจงใจกีดกันออกจากกลุ่ม

 

เมื่อพิจารณาจากกรอบนี้ การแฉ ใน LINE Openchat จะถูกจัดอยู่ในประเด็นของการเปิดเผยเรื่องส่วนตัวและคุกคาม

 

นอกจากนี้  เนื้อหาในกลุ่มมีการเปิดเผยทั้งจากเพื่อนที่รู้จักกัน รวมไปถึงคนนอกซึ่งสามารถเข้าไปดูได้ เนื่องจากกลุ่มแชตมีการตั้งชื่อเป็นจังหวัดห้อยท้าย อาจดึงดูดความรู้สึกร่วมของผู้คนที่อยู่ในจังหวัดเดียวกัน 

 

การพูดคุยกันใน Open Chat ดังกล่าวจึงไม่ใช่แค่การเปิดกลุ่มนินทาเพื่อนเท่านั้น แต่คือการเปิดข้อมูลในพื้นที่สาธารณะ

 

ฟีเจอร์ของ LINE OpenChat ช่วยอธิบายว่าข้อมูลแพร่กระจายไปจากวงสนทนาของเพื่อนได้อย่างไร

 

• ตามคู่มือของ LINE ผู้ใช้สามารถค้นหาห้องด้วยชื่อหรือคำค้น เลือกดูห้องตามหมวดหมู่ และส่งคำเชิญผ่านลิงก์หรือคิวอาร์โค้ดได้
• สำหรับห้องที่ตั้งเป็น “แบบสาธารณะ” ผู้ใช้กดเข้าร่วมได้ทันที โดยไม่ต้องรอแอดมินอนุมัติ ส่วนห้องแบบใช้รหัสและแบบรออนุมัติมีเงื่อนไขการเข้าถึงที่ผู้ดูแลกำหนด
• อีกฟีเจอร์หนึ่งคือผู้ใช้สามารถตั้งชื่อและรูปโปรไฟล์เฉพาะสำหรับแต่ละ OpenChat ได้โดยไม่กระทบโปรไฟล์ LINE หลัก

 

คนที่เห็นข้อความในห้องจึงอาจไม่รู้ว่าผู้โพสต์เป็นใคร ขณะที่นักเรียนที่ถูกนำชื่อและภาพมาลงกลับถูกเปิดเผยตัวตนต่อสมาชิก เมื่อห้องนั้นเปิดรับบุคคลทั่วไป ข้อมูลของเด็กก็เข้าถึงได้โดยคนที่อยู่นอกวงเพื่อนหรือโรงเรียน

 

อย่างไรก็ตาม ผู้ดูแลห้องมีเครื่องมือจัดการเนื้อหาและสมาชิก เช่น ลบข้อความ นำสมาชิกที่ไม่เหมาะสมออก ตั้งเงื่อนไขการเข้าร่วม และแต่งตั้งผู้ช่วยดูแล

 

นอกจากนี้ ปรากฏการณ์กลุ่ม “แฉ” ที่พบในหลายจังหวัดทำให้ต้องกลับมาพิจารณาผลกระทบของการกลั่นแกล้งออนไลน์ต่อสุขภาพจิต งานวิจัยที่เผยแพร่ในพุทธชินราชเวชสารปี 2569 สำรวจเด็กและเยาวชนอายุ 7–20 ปี จำนวน 12,284 คน ครอบคลุมทุกจังหวัด โดยเก็บข้อมูลช่วงปี 2566–2567 พบว่า

 

ประสบการณ์ถูกกลั่นแกล้งออนไลน์สัมพันธ์กับอาการซึมเศร้า โดยกลุ่มที่เคยเป็นทั้งผู้ถูกกระทำและผู้กระทำมีโอกาสพบอาการสูงที่สุด

 

เมื่อพิจารณาพฤติกรรมเฉพาะ กลุ่มที่รายงานว่าเคยถูกตั้งกลุ่มแอนตี้หรือโจมตีมีค่าอัตราส่วนโอกาสพบอาการซึมเศร้า 4.07 เท่าของกลุ่มที่ไม่มีประสบการณ์ดังกล่าว

 

 

ดีอีเผยนักเรียนร้องเรียนโดยตรง เตือนโปรไฟล์อวตารตรวจสอบย้อนกลับได้

บุณย์ธิดา สมชัย รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ระบุเมื่อวานนี้ (10 พ.ย. 2569) ว่า ในช่วง 3–4 วันก่อนหน้า มีการแจ้งเตือนเรื่องกลุ่มลักษณะนี้จากหลายจังหวัด และมีนักเรียนส่งข้อความมาร้องเรียนกับโดยตรง

 

ข้อมูลเบื้องต้นพบเด็กทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาเกี่ยวข้อง โดยขอให้ผู้ปกครองพูดคุยกับบุตรหลานว่าอยู่ในกลุ่มประเภทใดและเข้าใจผลของการนำภาพหรือข้อมูลคนอื่นไปโพสต์เพียงใด

 

บุณย์ธิดาอธิบายว่า ผู้เข้าร่วม OpenChat ตั้งชื่อและรูปโปรไฟล์แยกได้ แต่โปรไฟล์ในห้องยังเชื่อมกับบัญชี LINE เดิม เจ้าหน้าที่จึงสามารถตรวจสอบย้อนกลับตามกระบวนการเมื่อมีคดี

 

ขณะที่กระทรวงดีอีเคยระบุเมื่อเดือนกันยายน 2569 ว่า ไทยยังไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำในการใช้สื่อสังคมออนไลน์เป็นการทั่วไป ส่วนข้อกำหนดของ LINE OpenChat ระบุว่า ผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองตามกฎหมายก่อนใช้บริการ

 

 

ตำรวจพูดอะไร และกฎหมายดูบทบาทของแต่ละคนอย่างไร

ตำรวจไซเบอร์ก็ออกมาเตือนในกรณีนี้เช่นกันว่า การนำภาพหรือข้อมูลส่วนตัวไปโพสต์ใส่ความ ชวนคนในห้องให้รุมด่า หรือส่งต่อเพื่อประจาน อาจเข้าข่ายหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา

 

การพิจารณาเริ่มจาก มาตรา 326 ว่ามีการใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สามในลักษณะที่น่าจะทำให้เสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชังหรือไม่ ฐานนี้มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

 

หากลักษณะการเผยแพร่เข้าข่าย มาตรา 328 โทษสูงสุดคือจำคุก 2 ปี และปรับ 200,000 บาท

 

อีกทั้งคนส่งต่ออาจมีความรับผิดจากการเผยแพร่ของตนเองหากการกระทำครบองค์ประกอบความผิด ส่วนความรับผิดของแอดมินขึ้นอยู่กับหลักฐานว่าร่วมลงมือหรือจงใจช่วยให้เกิดความผิดอย่างไร เช่น ร่วมวางแผนและโพสต์ประจาน

 

แม้เรื่องที่นำมาเปิดเผยจะเป็นเรื่องจริง มาตรา 330 ยังจำกัดการพิสูจน์ความจริงหากเป็นเรื่องส่วนตัวและการพิสูจน์ไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน

 

ส่วนกรณีเด็กถูกเปิดเผยข้อมูล พ.ร.บ.คุ้มครองเด็ก มาตรา 27 มีบทห้ามเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับเด็กหรือผู้ปกครองเมื่อมีเจตนาทำให้เด็กเสียหายหรือแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ

 

ทั้งนี้ หากผู้โพสต์เป็นเด็ก การดำเนินการขึ้นอยู่กับอายุขณะเกิดเหตุ เด็กอายุไม่เกิน 12 ปีไม่ต้องรับโทษทางอาญา ส่วนเด็กอายุกว่า 12 ปีแต่ไม่เกิน 15 ปีไม่ต้องรับโทษเช่นกัน แต่ศาลอาจใช้มาตรการสำหรับเด็กตามกฎหมาย

 

สำหรับบิดามารดา มาตรา 429 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดว่า หากผู้เยาว์ทำละเมิด บิดามารดาอาจต้องร่วมรับผิดในความเสียหาย เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าใช้ความระมัดระวังตามสมควรแก่หน้าที่ดูแลแล้ว

 

สำหรับผู้เสียหาย ตำรวจไซเบอร์แนะนำให้เก็บภาพหน้าจอ ข้อความ ชื่อบัญชี ลิงก์กลุ่ม และวันเวลาไว้ก่อนรายงานหรือออกจากห้อง หลักฐานเหล่านี้ช่วยตรวจสอบว่าใครเผยแพร่ข้อความใดและเนื้อหาถูกส่งต่ออย่างไร

 

 

ศธ.จ่อสร้างเครือข่ายนักเรียนรับฟัง

ด้านกระทรวงศึกษาธิการให้โรงเรียนทั่วประเทศตรวจสอบและรายงานกลุ่มที่เข้าข่าย พร้อมรวบรวมหลักฐานและดูแลนักเรียนที่ได้รับผลกระทบ

 

นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ตั้งข้อสังเกตว่าเด็กบางคนอาจไม่สะดวกเล่าให้ครูหรือผู้ปกครองฟังโดยตรง จึงกล่าวถึงการสร้างเครือข่ายนักเรียนเป็นอีกทางรับฟัง ควบคู่กับศูนย์ร้องทุกข์และนักจิตวิทยา

 

ส่วนความคืบหน้าของแพลตฟอร์ม ณ วันที่ 10 พฤศจิกายน คือ LINE เริ่มทยอยปิดบางกลุ่มแล้ว