เด็กไทยเกิดต่ำ 5 แสน 2 ปีติดและยังด้อยคุณภาพ! รัฐดัน 4 มิติแก้วิกฤต

ปัญหาเด็กเกิดน้อยกำลังกลายเป็นหนึ่งในโจทย์สำคัญของประเทศไทย โดยข้อมูลสถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร ปี 2568 พบว่า ประเทศไทยมีเด็กเกิดใหม่ 416,574 คน ต่ำกว่า 5 แสนคนต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 ขณะที่มีผู้เสียชีวิต 559,684 คน ทำให้จำนวนผู้เสียชีวิตมากกว่าจำนวนเด็กเกิดใหม่ 143,110 คน

 

สถานการณ์ดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นหารือในโครงการ “สภาผู้แทนราษฎร พบประชาชน” พร้อมกิจกรรมเสวนาระดับชาติ “วิกฤตเกิดน้อยด้อยคุณภาพ” เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 ณ อาคารรัฐสภา โดยหนึ่งในประเด็นสำคัญคือ “มาตรการการดูแลและสิทธิประโยชน์สำหรับแม่และเด็ก” เพื่อทบทวนมาตรการที่มีอยู่ รวมถึงช่องว่างและอุปสรรคที่ทำให้เด็กและครอบครัวบางกลุ่มยังเข้าไม่ถึงสิทธิและบริการ

 

เวทีดังกล่าวมีตัวแทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับแม่และเด็กทั้งด้านสุขภาพ สังคม และกระบวนการยุติธรรมเข้าร่วม ได้แก่ นายแพทย์สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข และแพทย์หญิงอัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย จากกระทรวงสาธารณสุข, นางอภิญญา ชมพูมาศ อธิบดีกรมกิจการเด็กและเยาวชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, ดร.วริศรา ศิริสุทธิเดชา ผู้อำนวยการกองพัฒนาพฤตินิสัย กรมราชทัณฑ์ และ นางสาวชนิดา วิชัยคำ ผู้อำนวยการกองพัฒนาระบบสุขภาพเด็กและเยาวชน กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน โดยมีแพทย์หญิงนงนุช ภัทรอนันตนพ รองอธิบดีกรมอนามัย เป็นผู้ดำเนินการเสวนา

 

จากการหารือ การดูแลแม่และเด็กเพื่อรับมือปัญหาเด็กเกิดน้อยถูกวางไว้ใน 4 มิติสำคัญ ได้แก่

 

1. สุขภาพ  ควรดูแลแม่และเด็กตลอดช่วง 2,500 วันแรกของชีวิต  ครอบคลุมการดูแลและสิทธิประโยชน์สำหรับแม่และเด็กตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นของชีวิต เพื่อสร้างพื้นฐานด้านสุขภาพ การเจริญเติบโต และพัฒนาการของเด็กในระยะยาว

2. สังคมและความมั่นคงของมนุษย์  ลดเด็กและครอบครัวตกหล่นจากสิทธิ  เชื่อมการดูแลด้านสุขภาพเข้ากับมาตรการทางสังคม โดยเฉพาะเด็กและครอบครัวที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงสิทธิและบริการ เพื่อให้มาตรการช่วยเหลือครอบคลุมประชากรทุกกลุ่ม

3. ราชทัณฑ์  คุ้มครองสิทธิแม่และเด็กในเรือนจำ
พัฒนาการดูแลและคุ้มครองสิทธิแม่และเด็กในบริบทของกรมราชทัณฑ์ เพื่อให้การอยู่ในกระบวนการยุติธรรมไม่กลายเป็นช่องว่างที่ทำให้แม่หรือเด็กขาดการดูแลอย่างต่อเนื่อง

4. พินิจฯ  ดูแลเด็กและเยาวชนในกระบวนการยุติธรรมอย่างต่อเนื่อง เชื่อมระบบสุขภาพ การคุ้มครองสิทธิ และการดูแลเด็กและเยาวชนในความรับผิดชอบของกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน เพื่อให้เข้าถึงบริการที่จำเป็นอย่างต่อเนื่อง

 

แพทย์หญิงอัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า การหารือครั้งนี้มุ่งพิจารณาช่องว่างและอุปสรรคในการเข้าถึงสิทธิและบริการ โดยเฉพาะเด็กและครอบครัวที่ยังตกหล่น เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอที่ทำให้การดูแลแม่และเด็กเป็นระบบและต่อเนื่อง

 

ด้านแพทย์หญิงนงนุช ภัทรอนันตนพ รองอธิบดีกรมอนามัย ระบุว่า เป้าหมายสำคัญคือการบูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงานด้านสุขภาพ สังคม และกระบวนการยุติธรรม เพื่อให้มาตรการดูแลแม่และเด็กไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะด้านสุขภาพ แต่ครอบคลุมมิติทางสังคม การคุ้มครองสิทธิ และการเข้าถึงบริการอย่างเท่าเทียม

 

โจทย์ของวิกฤตเด็กเกิดน้อยจึงไม่ได้อยู่เพียงการเพิ่มจำนวนการเกิด แต่รวมถึงการทำให้เด็กที่เกิดมาได้รับการดูแลอย่างมีคุณภาพ และลดช่องว่างที่ทำให้เด็กหรือครอบครัวบางกลุ่มหลุดออกจากระบบการดูแล