อว.ส่งระบบ "กรองสารหนู 100%" รับมือวิกฤตแม่น้ำกก-เชียงราย ย้ำระยะยาวต้องแก้ที่ต้นเหตุ

กระทรวง อว. ส่งมอบระบบกรองน้ำกำจัดสารหนูและโลหะหนักให้ชุมชนริมแม่น้ำกก จ.เชียงราย ระบุเทคโนโลยีที่พัฒนาโดยนักวิจัยไทยสามารถกำจัดสารหนูจากน้ำได้ พร้อมย้ำระบบกรองเป็นการรับมือระหว่างที่ยังแก้ปัญหาการปนเปื้อนจากต้นน้ำไม่ได้

 

 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วย นายธนรัช จงสุทธานามณี สส.เชียงราย พรรคเพื่อไทย ลงพื้นที่ศาลาประชาคมเมืองงิม ต.ริมกก อ.เมือง จ.เชียงราย เพื่อติดตามการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนสารหนูในแม่น้ำกก และส่งมอบระบบบำบัดน้ำให้แก่ชุมชนในพื้นที่  เมื่อวานนี้ (29 สิงหาคม 2569 )

 

กระทรวง อว. ระบุว่า ได้นำองค์ความรู้จากเทคโนโลยีแสงซินโครตรอนและนาโนเทคโนโลยีมาพัฒนาระบบบำบัดน้ำที่ปนเปื้อนสารหนู เพื่อให้สามารถนำน้ำดิบจากแม่น้ำกกเข้าสู่กระบวนการผลิตน้ำประปาและน้ำดื่มสำหรับชุมชน โดยออกแบบให้มีต้นทุนที่ท้องถิ่นสามารถเข้าถึงและสามารถขยายผลไปยังระบบประปาชุมชนในพื้นที่อื่นได้

 

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า การปนเปื้อนสารหนูในแม่น้ำกกเป็นปัญหาที่ต้องเร่งจัดการ โดยการแก้ปัญหาที่ยั่งยืนที่สุดคือป้องกันไม่ให้เกิดการปนเปื้อนตั้งแต่ต้นน้ำ แต่ระหว่างที่ยังไม่สามารถจัดการต้นเหตุได้ จำเป็นต้องมีมาตรการทำให้ประชาชนมีน้ำสะอาดสำหรับอุปโภคบริโภค

 

 

“แม้การแก้ปัญหาที่คงทนที่สุดคือการทำให้แม่น้ำไม่ปนเปื้อนตั้งแต่ต้นน้ำ แต่ในระหว่างที่ยังจัดการต้นน้ำไม่ได้ ประชาชนต้องมีน้ำสะอาดใช้อุปโภคบริโภคทุกวัน เราจึงนำวิทยาศาสตร์ วิจัย และเทคโนโลยีเข้าไปแก้ปัญหา ด้วยการพัฒนาระบบกรองที่เข้าถึงง่าย ต้นทุนไม่แพง และประปาหมู่บ้านสามารถนำไปใช้ได้” ศ.ดร.ยศชนัน กล่าว

 

สำหรับเทคโนโลยีที่ส่งมอบให้พื้นที่ ประกอบด้วย 2 ระบบหลัก

1. ระบบบำบัดเพื่อลดการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภค ซึ่งประยุกต์องค์ความรู้จากเทคโนโลยีแสงซินโครตรอนและนาโนเทคโนโลยี ใช้กระบวนการกรอง 3 ชั้น ได้แก่ ทรายและแอนทราไซต์ ถ่านกัมมันต์ (Activated Carbon) และเรซิน HAIX-Fe

 

กระทรวง อว. ระบุว่า จากการทดสอบระบบ สามารถดักจับสารหนูได้ 100% ขณะที่เรซินสามารถนำมาล้างเพื่อฟื้นฟูสภาพและนำกลับมาใช้ซ้ำ โดยมีอายุการใช้งานประมาณ 4–5 ปี ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนการบำบัดน้ำในระยะยาว

 

 

 

2. AquaNano เครื่องผลิตและกรองน้ำดื่มที่ประยุกต์นาโนเทคโนโลยี และมีระบบติดตามคุณภาพน้ำ เพื่อผลิตน้ำดื่มสำหรับประชาชนในชุมชน

 

ศ.ดร.ยศชนัน ระบุว่า เทคโนโลยีดังกล่าวเป็นผลงานของนักวิจัยไทยและใช้วัตถุดิบภายในประเทศเป็นหลัก โดยมองว่านอกจากนำมาใช้แก้ปัญหาคุณภาพน้ำในพื้นที่แล้ว ยังสามารถพัฒนาต่อยอดเทคโนโลยีด้านการจัดการน้ำของไทยในอนาคตได้

 

สำหรับการส่งมอบครั้งนี้ บ้านฟาร์มสัมพันธกิจ หมู่ 6 ต.ริมกก ได้รับระบบบำบัดและลดการปนเปื้อนสารหนูและเครื่อง AquaNano ขณะที่บ้านเมืองงิม และบ้านริมกก อ.เมืองเชียงราย ได้รับระบบแม่แบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้านสำหรับกำจัดสารหนู เพื่อนำไปติดตั้งและใช้ผลิตน้ำสำหรับชุมชน

 

 

 

ทั้งนี้ ศ.ดร.ยศชนัน ย้ำว่า “ปัญหาเรื่องสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย เป็นเรื่องที่เรานิ่งนอนใจไม่ได้

เพราะน้ำคือชีวิตของพี่น้องประชาชน น้ำเป็นสารตั้งต้นของเกษตร ของความเชื่อถือในทุกอย่าง

ผมอยากให้ทุกภาคส่วนของ อว.ช่วยเหลือกัน วันนี้เรามีหลายองค์ความรู้ในการพัฒนาคุณภาพน้ำ โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาสารหนู ซึ่ง อว. ทำคนเดียวได้ไม่เยอะหรอก เราเป็นส่วนวิจัย ต้องอาศัยกำลังจากท้องถิ่น แต่เรายึดมั่นว่า เราทุกคนต่างอยากช่วยคนไทยด้วยกัน ก็มาทำงานร่วมกันครับ ทางอว.มีหลายโมเดลให้ได้เลือกใช้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชน"