จับตา! ประกันสังคม "จ่อปรับกฎหมาย" ดึง “ไรเดอร์–Gig Workers” เข้าระบบ

นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน เปิดเผยเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2569 หลังการมอบนโยบายแก่ผู้บริหารสำนักงานประกันสังคม หนึ่งในประเด็นที่น่าสนใจคือ การขยายความคุ้มครองผู้ประกันตน โดยเปิดโอกาสให้ Plattform Worker , Gig Worker เข้าสู่ระบบประกันสังคม โดยปัจจุบันมีไรเดอร์กว่า 300,000 คน และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นแตะ 1 ล้านคนใน 3–5 ปีข้างหน้า

 

“ต้องเป็นการแก้กฎหมายประกันสังคม  ซึ่งได้มีการคุยกับกลุ่มแรงงานหลายบริษัท และศึกษาโมเดลต่างประเทศ เนื่องจากไรเดอร์หนึ่งคนอาจรับงานหลายบริษัท และไม่ใช่การทำงานเต็มเวลา (Full time) ซึ่งต้องหาข้อสรุปร่วมกันที่ทุกฝ่ายยอมรับได้” นายจุลพันธ์ กล่าว 

 

โดยการแก้ปัญหาอาจจะเป็นการใช้มาตรา 40 หรือการอออกมาตราใหม่ สำหรับกลุ่มแพลตฟอร์มโดยเฉพาะ!

 

ทั้งนี้ ตามปกติ แรงงานกลุ่มดังกล่าวจะอยู่ภายใต้ “มาตรา 40” ซึ่งเป็นกฎหมายสำหรับ แรงงานอิสระ

ปัจจุบันมาตรา 40 เปิดให้คนสัญชาติไทยอายุ 15-65 ปี ที่ไม่ใช่ลูกจ้างมาตรา 33 (พนักงานบริษัท) หรือมาตรา 39 (อดีตพนักงานที่ส่งต่อเอง) เข้ามาจ่ายเงินสมทบ โดยแบ่งเป็น 3 ทางเลือกหลัก ได้แก่

 

• ทางเลือกที่ 1 (จ่าย 70 บาท/เดือน) รับสิทธิเงินทดแทนเมื่อเจ็บป่วย, ทุพพลภาพ และค่าทำศพ
• ทางเลือกที่ 2 (จ่าย 100 บาท/เดือน) เพิ่มสิทธิบำเหน็จชราภาพ (ออมเงิน)
• ทางเลือกที่ 3 (จ่าย 300 บาท/เดือน) สิทธิประโยชน์สูงสุด เพิ่มเงินสงเคราะห์บุตร และบำเหน็จชราภาพที่สูงขึ้น

 

 

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่นมา "มาตรา 40" มีจุดอ่อนที่สำคัญที่ทำให้แรงงานแพลตฟอร์มกลุ่มนี้ไม่สนใจเข้าสู่ระบบ โดยเฉพาะ “ความคุ้มค่า” อาทิ  สิทธิรักษาพยาบาล สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 40 ไม่ได้สิทธิรักษาฟรีจากประกันสังคม แต่ต้องใช้ “สิทธิบัตรทอง” แทน หรือหากเกิดอุบัติเหตุ เงินชดเชยที่ได้ไม่ได้มากมายพอเมื่อเทียบกับค่าครองชีพ 

 

สิ่งที่ซ่อนอยู่ภายในการแถลงนโยบายครั้งนี้ที่น่าจับตามองคือ มาตรา 40 เป็นเงินจากแรงงานจ่ายเองและให้รัฐสมทบส่วนหนึ่ง ที่ผ่านมาบริษัทแพลตฟอร์มไม่ต้องร่วมจ่ายเช่นเดียวกับมาตรา 33 ซึ่งนายจ้างต้องช่วยจ่ายด้วย เพราะถือว่าเป็น "แรงงานอิสระ" หรือ "ฟรีแลนซ์" 

ในขณะเดียวกัน การแถลงดังกล่าวยังอ้างถึงการออกนโยบายที่ต้องสอดคล้องกับ กฎหมายและพันธกรณีระหว่างประเทศ จะเห็นว่าในยุโรป กำลังขับเคลื่อนกฎหมายที่เรียกว่า Platform Workers Directive ซึ่งกำหนดให้บริษัทแพลตฟอร์มต้องรับผิดชอบสวัสดิการเสมือนเป็นนายจ้างด้วย

 

....

 

ทั้งนี้ ในการแถลงนโยบายดังกล่าว ยังได้พูดถึง ประเด็น “สูตร CARE”  โดยรัฐมนตรีระบุว่าจะรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนอย่างรอบด้าน ทั้งผู้มีส่วนได้และส่วนเสียก่อนตัดสินใจ โดยพร้อมรับผิดชอบต่อผลการตัดสินใจในฐานะผู้เสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรี

นายจุลพันธ์ กล่าวว่า สำหรับแนวคิดผลักดันการปฏิรูปโครงสร้างสำนักงานประกันสังคม ตนอยากให้มีความเป็นอิสระปลอดจากการเมือง และยกระดับความเป็นมืออาชีพของฝ่ายลงทุน แม้รูปแบบองค์กรยังไม่มีข้อสรุปชัดเจน สำหรับการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม จะเดินหน้าตามระเบียบเดิม โดยคณะกรรมการการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน จะมีการประชุมในวันนี้ (อังคารที่ 12 พฤษภาคม 2569)  เพื่อกำหนดโรดแมปการเลือกตั้งต่อไป