“เลมอน ลอว์” กฎหมายที่ไทยไม่มี! กรณีสินค้าใหม่พังทั้งๆ ที่ยังไม่ได้ใช้งาน

จากข้อมูลของ สภาองค์กรของผู้บริโภค ระบุว่า “เลมอน ลอว์” (Lemon Law) หรือ “กฎหมายมะนาว” มาจากการเปรียบเทียบปัญหาที่เกิดขึ้นกับผู้บริโภคเวลาซื้อสินค้ามาใหม่ แล้วพอนำมาใช้งานกลับชำรุดเสียใช้การไม่ได้ ไม่สมราคา ถามให้ผู้ประกอบธุรกิจรับผิดชอบก็ยากเย็นแสนเข็ญ ซึ่งเหมือนกับผลมะนาว ที่ดูจากเปลือกภายนอกสีสดใสสวยงามชวนน่ากิน แต่พอฝานเนื้อในออกมาชิมแล้วกลับไม่ใช่อย่างที่คิด

ประเทศสิงคโปร์ ถือเป็นแนวหน้ากลุ่มประเทศในประชาคมอาเซียนที่มีการออกกฎหมายชื่อ “เลมอน ลอว์” (Lemon Law) เมื่อเดือนกันยายน 2555 โดยกฎหมายลักษณะนี้ ไม่ใช่กฎหมายอาญา ที่มีบทลงโทษ แต่เป็นกฎหมายที่ใช้ในทางแพ่ง เพื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจมีความรับผิดชอบต่อผู้บริโภค ร่วมป้องกันไม่ให้สินค้าที่ผู้บริโภคซื้อ

สำหรับประเทศไทย ในปี 2567 สภาผู้บริโภครวมพลังประชาชน เสนอ “กฎหมายเลมอน ลอว์ (Lemon Law)” หรือ (ร่าง) พ.ร.บ.ความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ....

แต่ร่างกฎหมายนี้ “สะดุด” เพราะการยุบสภา ซึ่งหากจะเดินหน้าต่อ ต้องเสนอใหม่อีกครั้ง ซึ่งรัฐบาลใหม่สามารถ ดึงร่างเดิมกลับมาพิจารณาได้ ภายใน 60 วัน โดยไม่ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ ซึ่งจะหมดอายุอีก 7 วันข้างหน้า จึงเป็นเหตุให้สภาองค์กรของผู้บริโภคเรียกร้องให้เกิดการนำเข้าสู่สภาเพื่อพิจารณาอีกครั้ง!

สาระสำคัญของร่างพ.ร.บ. ฉบับนี้คือ คุ้มครองผู้บริโภคกรณีขอเปลี่ยน คืน ขอให้ซ่อมหรือลดราคาสินค้าที่ชำรุดเสียหายตามที่โฆษณาไว้ โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม หรือถ้าจะทำก็ต้องผ่านหลายกระบวนการขั้นตอน จนถึงขั้นอยากได้ค่าเสียหายก็ต้อง “ไปฟ้องศาล”  โดยมีรายละเอียดอาทิ

• รับรองสิทธิผู้บริโภค 5 กรณี คือ ซ่อม เปลี่ยน ลดราคา เลิกสัญญา และปฏิเสธชำระค่างวดผ่อนสินค้าได้
• ในกรณีพบความชำรุดบกพร่องของสินค้าทั่วไปใน 6 เดือน และรถยนต์พบใน 12 เดือน ผู้ขายต้องเปลี่ยนสินค้าให้ภายใน 30 วันนับตั้งแต่วันที่ได้รับแจ้ง และผู้ซื้อไม่ต้องชำระเงินเพิ่มเติม
• พบความชำรุดบกพร่องที่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยในการใช้รถ มีสิทธิเลือกให้ผู้ชายเปลี่ยนหรือยกเลิกสัญญา โดยไม่ต้องชำระเงินหรือค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม
• พบความชำรุดบกพร่อง ถ้าขอซ่อม เปลี่ยน หรือขอลดราคาสินค้าและผู้ขายไม่รับผิดชอบ ให้ถือว่าสัญญาเลิกกันและผู้ขายคืนเงินตามราคาของสินค้า
• อายุความ 2 ปี ระหว่างที่เจรจาไกล่เกลี่ยกัน

การเสนอกฎหมายในรัฐบาลที่ผ่านมาดังกล่าวไม่ได้เป็นครั้งแรก การผลักดันกฎหมายเลมอน ลอว์นี้มีมาตั้งแต่ปี 2557 หรือมากกว่า 10 ปีแล้ว สาเหตุสำคัญในช่วงปี 2553-2558 คือ ปัญหาการชำรุดของสินค้าประเภท “รถยนต์” ได้ถูกหยิบขึ้นมาเป็นประเด็นและได้รับความสนใจ อาทิ หลังเพิ่งซื้อรถมาได้ไม่นานแต่รถก็มีปัญหาสารพัด จึงนำรถไปตรวจเช็กที่ศูนย์บริการของบริษัทรถยนต์และได้คำตอบกลับมาว่ารถปกติดี ขณะที่เมื่อนำรถไปใช้ก็พบอาการอีกจึงยืนยันให้บริษัทฯ ต้องเปลี่ยนรถคันใหม่และจะจ่ายเงินเพิ่มให้ด้วย แต่กลับถูกปฏิเสธ ร้องเรียนไปที่หน่วยงานเรื่องก็เงียบ เป็นต้น