บุหรี่-เหล้า-อ้วน เพิ่มโอกาสเป็น ‘เบาหวาน’ ถึง 4 เท่า! อายุ 15 ก็ไม่รอด

ผลสำรวจสุขภาพคนไทยครั้งที่ 7 พ.ศ.2567-2568  จัดทำโดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ( สสส. ) ร่วมกับ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)  และคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ดำเนินการสำรวจประชาชนกลุ่มตัวอย่าง 21 จังหวัดทั่วประเทศ จำนวน 32,400 คน ครอบคลุมทุกปัญหาสุขภาพของประชาชนทุกกลุ่มวัย เปิดเผยข้อมูลสถานการณ์โรค NCDs ล่าสุด เกี่ยวกับโรคเบาหวาน พบว่า

 

คนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปป่วยเบาหวาน 10.6% หรือ 6.1 ล้านคน แต่ที่น่าเป็นห่วงคือมีคนที่เสี่ยงเป็นเบาหวานในอนาคตถึง 5.7 ล้านคน  และคนไทยส่วนใหญ่ที่เป็นเบาหวาน ไม่รู้ตัวว่าเป็น!

 

รศ.พญ.เริงฤดี ปธานวนิช ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และหัวหน้าโครงการสำรวสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 7  เน้นย้ำว่า สิ่งที่น่ากังวลกว่านั้นคือ ปัจจัยเสี่ยง เช่น สูบบุหรี่ ดื่มสุรา อ้วน หรือ กิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ  มีแนวโน้มทำให้ป่วยโรค NCDs เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในกลุ่มวัยต่ำกว่า 40 ปี จากข้อมูลพบในปี 2568 พบว่า

• คนไทยสูบบุหรี่ราว 11 ล้านคน  
• ดื่มสุรา 17 ล้านคน
• อ้วน 27 ล้านคน
• กิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ 25 ล้านคน

นอกจากนี้ ยังมีคนไทยที่สูบบุหรี่และดื่มสุราราว 6 ล้านคน อ้วนและกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ 12 ล้านคน และมีอีก 3.2 ล้านคนที่มีครบทั้ง 4 ปัจจัยเสี่ยง

 

 

สำหรับกรณีของเบาหวาน ในกลุ่มคนอายุ 15-40 หากไม่มีปัจจัยเสี่ยงใดๆ เลย จะป่วยเบาหวานเพียงแค่ 0.8% แต่ถ้าหากมี ‘พฤติกรรมเสี่ยง’ ได้แก่ สูบบุหรี่ ดื่มสุรา อ้วน หรือกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ แค่เพียงอย่างน้อย 1 อย่าง จะทำให้เสี่ยงเป็นเบาหวานเพิ่มขึ้นถึง 4.1% หรือราว 4 เท่า!

 

 

ในขณะที่การสำรวจ ความชุก ของโรคเบาหวานของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป ตามปัจจัยเสี่ยงและกลุ่มอายุ พบว่า โดยปกติคนจะสามารถมีความเสี่ยงจากการเป็นโรคเบาหวานอยู่ที่ 0.3%

แต่ถ้าหากผู้ป่วยมีอาการบางอย่างอยู่แล้ว คือ มีภาวะน้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ ไขมันในเลือดสูง และความดันโลหิตสูง จะเสี่ยงเป็นเบาหวานมากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนอายุ 15-34 ปี

 

หากป่วยหรือมีภาวะ 1 ชนิด ความเสี่ยงจะเพิ่มจาก 0.3% เป็น 2.2%

แต่ถ้าหากป่วยหรือมีภาวะดังกล่าวเบื้องต้นครบ 4 ชนิด

จะทำให้มีภาวะเสี่ยงเป็นโรคเบาหวานสูงขึ้นถึง 45.2% ซึ่งเป็นตัวเลขที่พุ่งสูงมากอย่างมีนัยสำคัญ

 

 

รศ.พญ.เริงฤดี กล่าวเพิ่มเติมว่า อย่างไรก็ตามเมื่อดูการตรวจคัดกรอง ‘เบาหวาน’ ของไทยจะพบว่า เน้นการคัดกรองในประชากรอายุ 35 ปีขึ้นไป ทำให้ประชาชนที่อายุน้อยกว่า 35 ปีไม่เคยเข้ารับการตรวจเบาหวานมาก่อน ทำให้พบว่าผู้ป่วยที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวานในกลุ่มคนอายุ 15-34 ปีสูงถึง 27%  แบ่งเป็นชาย 59.4% และหญิง 64.1%

 

จากการสำรวจสุขภาพดังกล่าว จึงนำมาสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายได้แก่ การปรับกลยุทธ์ในการจัดการปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ เพื่อลด NCDs เช่น

• กำหนดให้ปัจจัยเสี่ยงสุขภาพเป็นตัวชี้วัดการดำเนินงาน
• ให้มีการคัดกรองปัจจัยเสี่ยงสุขภาพควบคู่กับการคัดกรองเบาหวาน
• เพิ่มการคัดกรองเบาหวานและความดันโลหิตสูงในกลุ่มอายุต่ำกว่า 35 ปี
• รวมไปถึงการจัดกิจกรรมรณรงค์ปรับพฤติกรรมในชุมชน ซึ่งต้องเข้าถึงคนอายุต่ำกว่า 45 ปี อย่างน้อย 50% ของผู้เข้าร่วม