TDRI ห่วง Data Center ดันค่าไฟ เสนอแยกต้นทุนไม่ผลักภาระประชาชน
ดร.อารีพรเสนอแยกโครงสร้างค่าไฟ Data Center ให้รับต้นทุนส่วนเพิ่ม พร้อมเร่งปลดล็อกซื้อไฟสะอาดโดยตรง สร้างความชัดเจนให้นักลงทุน
KEY
POINTS
- Data Center ยื่นขอใช้ไฟฟ้าระยะยาวถึงปี 2050 รวมเกือบ 30,000 เมกะวัตต์ สร้างโจทย์ลงทุนขยายโครงข่ายไฟฟ้าไทย
- เสนอแยกโครงสร้างค่าไฟสำหรับอุตสาหกรรมใช้ไฟสูง ให้รับต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานส่วนเพิ่ม เพื่อไม่ผลักภาระสู่ประชาชน
- เร่งกำหนดค่าบริการใช้โครงข่ายไฟฟ้า ปลดล็อก Direct PPA ให้นักลงทุนประเมินปริมาณและราคาไฟฟ้าสะอาดได้ชัดเจน
ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เสนอให้ไทยจัดโครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับ Data Center โดยเฉพาะ เพื่อให้ผู้ประกอบการรับต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานส่วนเพิ่มจากความต้องการใช้ไฟฟ้าของตนเอง พร้อมเตือนว่า หากกระจายต้นทุนทั้งหมดเข้าสู่ระบบ อาจทำให้ประชาชนต้องจ่ายค่าไฟแพงขึ้น
ข้อเสนอดังกล่าวเกิดขึ้นบนเวที NATION FORUM THAILAND’S AGENDA ช่วง SESSION 2: THAILAND’S CONCERNS ซึ่งเปิดมุมมองความท้าทายที่ไทยต้องเตรียมรับมือจากการลงทุน Data Center และการก้าวสู่ศูนย์กลางดิจิทัลของภูมิภาค
ความต้องการไฟสูง ท้าทายแผนลงทุนโครงข่าย
ดร.อารีพรกล่าวว่า Data Center ต้องการพลังงานที่ตอบโจทย์ 3 ด้าน ได้แก่ ไฟฟ้าที่มีเสถียรภาพ ไม่เกิดไฟตกหรือไฟดับ อัตราค่าไฟฟ้าที่เป็นธรรมและไม่แพงเกินไป และพลังงานสะอาดที่สอดคล้องกับเป้าหมายของผู้ประกอบการ
ความต้องการใช้ไฟฟ้าที่ Data Center ยื่นขอเข้ามาในไทยรวมเกือบ 30,000 เมกะวัตต์ โดยเป็นการยื่นระยะยาวถึงปี 2050 ขณะที่ร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า หรือ PDP ปี 2026 จัดสรรไว้ประมาณ 8,800 เมกะวัตต์ ไทยจึงต้องเตรียมลงทุนขยายระบบโครงข่ายไฟฟ้าเพื่อรองรับความต้องการดังกล่าว
ดร.อารีพรมองว่า จุดแข็งของไทยคือระบบไฟฟ้าที่มีเสถียรภาพสูง และอัตราค่าไฟอยู่ในระดับไม่แพงเกินไปเมื่อเทียบกับประเทศในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ไทยยังมีข้อจำกัดด้านสัดส่วนพลังงานสะอาด ซึ่งต่ำกว่าคู่แข่งอย่างมาเลเซียและสิงคโปร์ รวมถึงตลาดพลังงานที่ยังเปิดแข่งขันไม่มากเท่าที่ควร
เสนอแยกค่าไฟ Data Center รับต้นทุนส่วนเพิ่ม
ความกังวลสำคัญอยู่ที่ต้นทุนรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้า เนื่องจากไฟฟ้าสำรองของไทยส่วนใหญ่ยังมาจากเชื้อเพลิงฟอสซิลและก๊าซธรรมชาติ เมื่อก๊าซในอ่าวไทยลดลง อาจต้องพึ่งพาการนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ LNG ซึ่งมีราคาแพง
เมื่อรวมกับต้นทุนขยายสายส่งและโครงข่ายไฟฟ้า หากนำค่าใช้จ่ายทั้งหมดมากระจายให้ผู้ใช้ไฟฟ้าในระบบรับภาระร่วมกัน อาจส่งผลให้ค่าไฟของประชาชนสูงขึ้น
ดร.อารีพรจึงเสนอให้จัดโครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าแยกประเภท หรือ Tariff Band สำหรับ Data Center และอุตสาหกรรมที่ใช้ไฟฟ้าปริมาณมาก เพื่อให้รับภาระต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานส่วนเพิ่มเอง แทนการส่งผ่านต้นทุนมายังผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วไป
ปลดล็อก Direct PPA ลดความไม่แน่นอนลงทุน
อีกกลไกสำคัญคือการเปิดให้ซื้อขายไฟฟ้าพลังงานสะอาดโดยตรง หรือ Direct PPA ซึ่งดร.อารีพรเห็นว่าจะช่วยให้ Data Center เข้าถึงไฟฟ้าสะอาดในราคาต้นทุนตลาดที่ไม่แพง แต่ยังติดปัญหาการกำหนดค่าบริการใช้ระบบโครงข่ายไฟฟ้า หรือ Wheeling Charge ทำให้กลไกดังกล่าวยังไม่สามารถนำมาใช้จริงได้
ความไม่ชัดเจนทางนโยบายส่งผลต่อการตัดสินใจของนักลงทุน เพราะยังไม่ทราบว่าจะได้รับไฟฟ้าสะอาดในปริมาณเท่าใด และต้องจ่ายในราคาใด การเร่งกำหนดเงื่อนไขให้ชัดเจนจึงเป็นส่วนสำคัญในการรองรับการลงทุน
โซลาร์ครัวเรือนช่วยได้ แต่ไม่ครอบคลุมทุกคน
สำหรับนโยบายสนับสนุนโซลาร์เซลล์ภาคครัวเรือน ดร.อารีพรมองว่าเป็นแนวทางที่ดี แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาผลกระทบด้านค่าไฟจากการเข้ามาของ Data Center ได้ทั้งหมด
ข้อจำกัดสำคัญคือประชาชนไม่ได้มีโอกาสติดตั้งและใช้ประโยชน์เท่ากัน โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยในคอนโดมิเนียม ผู้ที่ไม่มีเงินลงทุนตั้งต้น และผู้ที่ไม่ค่อยอยู่บ้านในช่วงกลางวัน
ข้อเสนอของดร.อารีพรจึงให้ความสำคัญกับการจัดสรรต้นทุนระบบไฟฟ้าอย่างเป็นธรรม ควบคู่กับการสร้างความชัดเจนด้านพลังงานสะอาด เพื่อรองรับ Data Center โดยไม่เพิ่มภาระให้ประชาชน
