ถนนจมน้ำ รถไฟฟ้า Skywalk ช่วยคนกรุงเดินทางต่อ ในวิกฤตน้ำท่วม

กรุงเทพมหานครกำลังเผชิญโจทย์สำคัญจากฝนตกหนักและน้ำท่วมขังในหลายพื้นที่ช่วงปลายเดือนกันยายน 2569

 

แต่ท่ามกลางข้อจำกัดด้านการเดินทาง ระบบขนส่งมวลชนทางรางยังคงทำหน้าที่เป็นโครงข่ายหลักที่ช่วยให้ประชาชนเดินทางต่อได้ สะท้อนบทบาทของโครงสร้างพื้นฐานแบบ Resilient Infrastructure หรือโครงสร้างพื้นฐานที่ออกแบบมาให้รองรับและฟื้นตัวจากภาวะวิกฤต

ปัจจุบันรถไฟฟ้าหลายระบบยังเปิดให้บริการ ได้แก่ BTS สายสีเขียว, MRT สายสีน้ำเงินและสายสีม่วง, รถไฟฟ้าโมโนเรลสายสีเหลืองและสายสีชมพู, รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง และแอร์พอร์ต เรล ลิงก์

 

โดยโครงข่ายส่วนใหญ่เป็นระบบลอยฟ้า ขณะที่สถานีใต้ดินมีระบบป้องกันน้ำท่วม ทำให้ระบบรางสามารถรักษาการเชื่อมต่อของเมืองได้ แม้การเดินทางบนถนนบางเส้นทางจะได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมขัง

 

โครงสร้างพื้นฐานยืดหยุ่น ช่วยเมืองเดินหน้าต่อ

 

แนวคิด Smart City ไม่ได้หมายถึงการนำเทคโนโลยีมาใช้เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการออกแบบโครงสร้างพื้นฐานให้เมืองสามารถทำงานต่อเนื่องได้เมื่อเกิดเหตุการณ์ผิดปกติ

 

ระบบรถไฟฟ้าจึงมีบทบาทมากกว่าการเป็นระบบขนส่งในชีวิตประจำวัน เพราะในช่วงที่ถนนบางพื้นที่มีข้อจำกัดจากน้ำท่วม ระบบรางที่แยกออกจากระดับพื้นดินสามารถรักษาเส้นทางการเดินทางระหว่างพื้นที่สำคัญของกรุงเทพฯ และปริมณฑลได้

 

อย่างไรก็ตาม จุดท้าทายไม่ได้อยู่เฉพาะที่ตัวรถไฟฟ้า แต่รวมถึง “การเดินทางเข้าและออกจากสถานี” ซึ่งเป็นช่วง First-mile และ Last-mile ที่ยังต้องพึ่งพาถนนและทางเท้า

 Skywalk เชื่อมต่อการเดินทาง ลดจุดเสี่ยงน้ำท่วม

 

การมีโครงข่ายทางเดินลอยฟ้า หรือ Skywalk จึงเข้ามาเป็นส่วนสำคัญของระบบการเดินทางในภาวะน้ำท่วม เพราะช่วยให้ประชาชนสามารถเดินเชื่อมต่อระหว่างสถานี อาคาร และพื้นที่สำคัญ โดยลดความจำเป็นในการลงไปใช้ทางเท้าหรือข้ามถนนในจุดที่มีน้ำท่วมขัง
 

ผู้เดินทางจึงควรวางแผนเส้นทางตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะสถานีรถไฟฟ้า โดยตรวจสอบสภาพจราจรและจุดน้ำท่วมขังก่อนออกเดินทาง รวมถึงเผื่อเวลาสำหรับการเชื่อมต่อกับรถโดยสารหรือระบบขนส่งรูปแบบอื่น

 

พื้นที่ตามแนวรถไฟฟ้าบางแห่งยังต้องเพิ่มความระมัดระวัง โดยเฉพาะถนนพหลโยธิน รัชดาภิเษก แจ้งวัฒนะ ศรีนครินทร์ วิภาวดีรังสิต และพื้นที่ตามแนวเส้นทางรถไฟฟ้าที่มีน้ำท่วมขังเป็นช่วงๆ แม้ตัวระบบรางจะยังสามารถให้บริการได้ตามปกติ

 Park & Ride เปลี่ยนพื้นที่จอดรถเป็นพื้นที่รับมือวิกฤต

 

อีกตัวอย่างของการบริหารเมืองแบบ Dynamic Space Management คือการนำพื้นที่อาคารจอดแล้วจร หรือ Park & Ride มาปรับใช้เป็นพื้นที่รองรับรถยนต์ของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม

 

พื้นที่จอดรถตามแนวระบบขนส่งมวลชนบางแห่งเปิดให้ประชาชนนำรถเข้าจอดโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายในช่วงวิกฤต โดยมีพื้นที่ตามแนว MRT สายสีน้ำเงินและสายสีม่วง BTS สายสีเขียว รวมถึงสายสีส้มและสายสีชมพู

 

ตัวอย่างพื้นที่ที่เปิดรองรับ ได้แก่ MRT สายสีน้ำเงินที่สถานีลาดพร้าวและหลักสอง, MRT สายสีม่วงที่คลองบางไผ่ สามแยกบางใหญ่ บางรักน้อยท่าอิฐ และแยกนนทบุรี 1, BTS สายสีเขียวที่ คปอ. และคูคต

 

รวมถึงสายสีส้มบริเวณคลองบ้านม้า และสายสีชมพูที่มีนบุรี โดยมาตรการจอดรถฟรีสำหรับผู้ประสบภัยเปิดให้บริการถึงวันที่ 2 ตุลาคม 2569

 

การนำพื้นที่เดิมมาใช้รองรับสถานการณ์ฉุกเฉินสะท้อนแนวคิดเมืองที่บริหารทรัพยากรอย่างยืดหยุ่น จากพื้นที่จอดรถที่ใช้รองรับการเดินทางในภาวะปกติ สามารถเปลี่ยนบทบาทเป็นโครงสร้างรองรับประชาชนในช่วงเกิดวิกฤตได้

 

สถานการณ์น้ำท่วมทำให้เห็นว่า ความสามารถของเมืองอัจฉริยะไม่ได้วัดจากจำนวนเทคโนโลยีที่นำมาใช้เท่านั้น แต่รวมถึงการออกแบบระบบที่สามารถเชื่อมต่อและทำงานต่อเนื่องเมื่อเกิดเหตุไม่คาดคิด

 

รถไฟฟ้าที่ยังเดินรถได้ Skywalk ที่ช่วยเชื่อมการเดินทางเหนือระดับน้ำ และ Park & Ride ที่ถูกปรับเป็นพื้นที่รองรับรถหนีน้ำ ล้วนเป็นองค์ประกอบของระบบเดียวกันที่ช่วยให้ประชาชนสามารถเคลื่อนตัวผ่านเมืองได้ แม้โครงข่ายถนนบางส่วนจะได้รับผลกระทบ

 

โจทย์สำคัญของกรุงเทพฯ จึงอยู่ที่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานให้เชื่อมต่อกันมากขึ้น ตั้งแต่ระบบราง ทางเดิน พื้นที่จอดรถ ไปจนถึงข้อมูลแบบเรียลไทม์ เพื่อให้การเดินทางในภาวะวิกฤตไม่ได้ขึ้นอยู่กับถนนเพียงอย่างเดียว และทำให้เมืองสามารถเดินหน้าต่อได้แม้ต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่รุนแรงขึ้น