JohnJud โมเดลจัดการสัตว์จร โดยนิสิตจุฬาฯ สู่ชุมชนปลอดภัยยั่งยืน

“JohnJud” (จรจัด): เมื่อนิสิตสัตวแพทย์จุฬาฯ ลุกขึ้นมาจัดการเมือง ผ่านแผนที่และสวัสดิภาพเพื่อนสี่ขา

หากคุณเดินผ่านคณะต่างๆ ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตลาดสามย่าน หรือย่านสยามสแควร์ แล้วพบสุนัขหรือแมวเจ้าถิ่นนอนอาบแดดอยู่ ความกังวลแรกที่มักเกิดขึ้นคือ "น้องฉีดวัคซีนหรือยัง?" หรือ "เข้าไปเล่นด้วยจะโดนกัดไหม?"
 

วันนี้คำตอบเหล่านั้นอยู่เพียงปลายนิ้วสัมผัสผ่าน “JohnJud Map” แผนที่ออนไลน์ที่เปลี่ยนภาพลักษณ์สัตว์จรจัดให้กลายเป็น "เพื่อนบ้านสี่ขา" ที่ตรวจสอบประวัติได้ ซึ่งนี่คือส่วนหนึ่งของภารกิจจาก ชมรมนิสิตสัตวแพทย์จุฬาฯ เพื่อสวัสดิภาพสัตว์ หรือกลุ่ม JohnJud (จรจัด) ที่มุ่งมั่นแก้ปัญหาสัตว์จรในเมืองด้วยวิถีทางที่ยั่งยืน

หัวใจคือสวัสดิภาพ: เมื่อสัตว์สุขภาพดี คนก็ปลอดภัย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สัตวแพทย์หญิง ดร.จุฑามาส เบ็ญจนิรัตน์ อาจารย์ที่ปรึกษาชมรมฯ อธิบายถึงรากฐานความคิดที่มากกว่าแค่การสงสารสัตว์ แต่คือหลักการ “One Health” (สุขภาพหนึ่งเดียว)

“สวัสดิภาพสัตว์เป็นความรับผิดชอบร่วมของทุกคน เรื่องนี้เชื่อมโยงกับหลักการสุขภาพหนึ่งเดียว สุขภาพของมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อม ล้วนสัมพันธ์กัน เมื่อสัตว์สุขภาพดี อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ก็จะสะท้อนกลับมาสู่สุขภาวะของมนุษย์เช่นกัน”

ชมรมฯ จึงไม่ได้ทำเพียงแค่ให้อาหาร แต่เน้นองค์ประกอบสวัสดิภาพ 5 ประการ คือ อาหารสะอาด, สิ่งแวดล้อมปลอดภัย, การป้องกันโรค, พฤติกรรมตามธรรมชาติ และสภาพจิตใจที่ดี

“จับ-ทำหมัน-ปล่อยคืน” สูตรสำเร็จการคุมประชากร

หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยคือ ทำไมเมื่อทำหมันแล้วถึงต้องปล่อยกลับที่เดิม? ผศ. สพ.ญ. ดร.จุฑามาส ไขข้อสงสัยว่าสัตว์แต่ละตัวมี "พื้นที่" ของตัวเอง การใช้หลัก TNR (Trap-Neuter-Return) คือการให้เจ้าถิ่นที่ทำหมันแล้วกลับไปคุมพื้นที่เพื่อไม่ให้สัตว์หน้าใหม่ที่ยังไม่ได้ทำหมันเข้ามาแทนที่

“ถ้าเราเอาสัตว์ที่ทำหมันแล้วออกไปทั้งหมด ก็จะมีตัวอื่นที่ยังไม่ได้ทำหมันเข้ามาแทน จำนวนสัตว์ก็จะเพิ่มขึ้นวนเป็นวงจรไม่รู้จบ การปล่อยคืนถิ่นเดิมจะช่วยควบคุมประชากรได้อย่างยั่งยืนกว่าการส่งสถานสงเคราะห์ที่ปัจจุบันหนาแน่นและขาดแคลนงบประมาณ”

JohnJud Map: ดิจิทัลแพลตฟอร์มเชื่อมความสัมพันธ์
นายธีรภัทร์ วงษ์ทรัพย์ทวี (ยูโร) รองประธานชมรมฯ นิสิตชั้นปีที่ 4 เล่าถึงแผนที่ไฮไลต์ที่แบ่งพื้นที่รอบจุฬาฯ เป็น 9 โซน โดยใช้สัญลักษณ์สี (Traffic Light) สื่อสารนิสัยสัตว์:

🟢 สีเขียว: เป็นมิตรมาก เข้าไปเกาพุงได้

🟡 สีเหลือง: ขี้อาย ต้องเว้นระยะห่าง

🔴 สีแดง: รักสันโดษ ดูอยู่ห่างๆ อย่างห่วงๆ

⚪ สีเทา: สมาชิกใหม่ ข้อมูลยังไม่ชัดเจน

“เป้าหมายของเราไม่ได้มีไว้แค่ติดตามตำแหน่ง แต่ต้องการสร้างความเข้าใจและการมีส่วนร่วมของประชาคมจุฬาฯ ในการดูแลเพื่อนสี่ขาอย่างเหมาะสม”

พลังอาสาและการหาบ้านใหม่

แม้เป้าหมายหลักคือการดูแลสัตว์ในพื้นที่ แต่สำหรับลูกสัตว์หรือตัวที่เชื่องมาก การหาบ้านใหม่คือทางออกที่ดีที่สุด นางสาวธัญชนก เอกพิมพ์ (แบม) ประธานชมรมฯ เล่าว่าทีมงานมีการคัดกรองผู้รับเลี้ยงอย่างเข้มงวดและติดตามผลทุก 3 เดือน โดยที่ผ่านมาสามารถหาบ้านให้สัตว์ไปแล้วกว่า 200-300 ตัว

“การหาบ้านไม่ใช่แค่การส่งต่อสัตว์ให้ใครสักคน แต่คือการหาคนที่พร้อมดูแลเขาจริง ๆ ถ้าเกิดรับไปแล้วเลี้ยงไม่ไหว ก็ขอให้นำมาคืนทางชมรมฯ เพราะพวกเขาคือเพื่อนของเรา”

เครือข่าย “Feeder” หูตาที่สำคัญของชุมชน

ความสำเร็จของ JohnJud ไม่ได้มาจากนิสิตเพียงอย่างเดียว แต่มาจาก “เครือข่าย Feeder” หรือผู้ให้อาหารในพื้นที่ ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่ใกล้ชิดกับสัตว์มากที่สุด ชมรมฯ จะทำงานร่วมกับคนกลุ่มนี้ผ่านกลุ่มไลน์แบ่งตามโซน เพื่อประสานงานเมื่อมีสัตว์ป่วยหรือมีสมาชิกใหม่เข้ามาในพื้นที่

การทำงานของชมรม JohnJud จึงเป็นมากกว่าแค่กิจกรรมนิสิต แต่มันคือการวางโครงสร้างพื้นฐานให้เมืองจัดการกับปัญหาที่เคยถูกมองข้ามได้อย่างเป็นระบบ เป็นโมเดลที่พิสูจน์ว่าเมื่อคนในชุมชนร่วมใจกัน สวัสดิภาพของ "เพื่อนร่วมเมือง" ก็สามารถดีขึ้นได้พร้อมๆ กับคุณภาพชีวิตของคนในสังคม

ข้อมูลกิจกรรมและช่องทางช่วยเหลือ:

กิจกรรม: ทำหมัน, ฉีดวัคซีน, รักษาโรค, หาบ้านใหม่, และจัดทำแผนที่สัตว์จร

งบประมาณ: มาจากการบริจาค 100% เพื่อเป็นค่าวัคซีนและค่ายา

อาสาสมัคร: เปิดรับนิสิตทุกคณะ (ปัจจุบันมีสมาชิกอาสากว่า 400 คน)