ปส. ประกาศความพร้อมโรงไฟฟ้า SMR ตั้ง "สถาบันกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก"

นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) แถลงข่าวความก้าวหน้าการเตรียมความพร้อมด้านการกำกับดูแลความปลอดภัยสำหรับโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ของประเทศไทย โดยเน้นย้ำถึงการปรับปรุงโครงสร้างองค์กรและการพัฒนาระบบให้บริการเพื่อรองรับเทคโนโลยีแห่งอนาคตอย่างมีประสิทธิภาพ 

โดยการดำเนินงานดังกล่าวเป็นการขับเคลื่อนตามนโยบายของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ (พนส.) ภายใต้การนำของ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะประธานกรรมการ โดยที่ประชุม พนส. ครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 มีมติให้ขับเคลื่อนการเตรียมความพร้อมด้านการกำกับดูแลโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ของประเทศไทย ผ่านการพัฒนาระบบสำคัญ 6 ด้าน ดังต่อไปนี้

1. ระบบ กำกับดูแล SMR ตลอดวงจรชีวิตตามมาตรฐานและแนวทางของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ภายใต้หลัก 3S ได้แก่ ความปลอดภัย (Safety) ความมั่นคงปลอดภัย (Security) และการพิทักษ์ความปลอดภัย (Safeguards)

2. ระบบเตรียมความพร้อมและตอบสนองเหตุฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี ที่มีความเข้มแข็ง เชื่อมโยงการทำงานจากระดับชาติสู่ระดับพื้นที่
3. ระบบกฎหมายและความรับผิดชอบทางนิวเคลียร์ที่ชัดเจนและเป็นธรรม
4. ระบบจัดการกากกัมมันตรังสีและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วอย่างครบวงจร โดยยึดหลักความปลอดภัย ความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม และไม่ผลักภาระไปยังคนรุ่นต่อไป
5. ระบบและแผนพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และการเรียนรู้ตลอดชีวิต
6. ระบบการวิจัย พัฒนา และนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ขั้นสูง

นายแพทย์รุ่งเรือง เปิดเผยข้อมูลสำคัญตามเอกสารคำสั่งสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ที่ 251/2569 ลงวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2569 ว่า ได้มีคำสั่งให้จัดตั้ง "สถาบันกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก" ขึ้น โดยมีฐานะเป็นหน่วยงานระดับกองภายในสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ซึ่งมีผู้อำนวยการสถาบันเป็นผู้บังคับบัญชาและมีหน้าที่รับผิดชอบในการปฏิบัติราชการ ซึ่งเป็นการสนับสนุนและขับเคลื่อนระบบกำกับดูแล SMR ตลอดวงจรชีวิตตามข้อ 1 ให้เกิดผลเป็นรูปธรรมตามมติที่ประชุม พนส.

จุดเด่นสำคัญของการจัดตั้งโครงสร้างใหม่ครั้งนี้ คือการผลักดันระบบให้บริการและการบูรณาการความร่วมมือ โดยการจัดตั้งระบบศูนย์บริการร่วมแห่งชาติ (National One Stop Service) ให้อยู่ภายใต้การดำเนินงานของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ โดยสถาบันกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก เพื่อทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการพิจารณาใบอนุญาตแบบเบ็ดเสร็จ และบูรณาการความร่วมมือกับภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในกระบวนการอนุญาตและการกำกับดูแลสถานประกอบการทางนิวเคลียร์ ซึ่งจะช่วยลดขั้นตอน ลดความซ้ำซ้อน และเพิ่มความรวดเร็วโปร่งใสในการดำเนินงาน

นอกจากนี้ สถาบันกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก ยังมีหน้าที่และอำนาจสำคัญในการเตรียมความพร้อมด้านต่าง ๆ เพื่อรองรับโรงไฟฟ้า SMR เช่น :
ศึกษา วิเคราะห์ และติดตามเทคโนโลยีนิวเคลียร์ เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย ยุทธศาสตร์ และมาตรการด้านการกำกับดูแลความปลอดภัย สำหรับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก
ปฏิบัติหน้าที่กำกับดูแลสถานประกอบการทางนิวเคลียร์ วัฏจักรเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ผู้ให้บริการจัดการกากกัมมันตรังสี ทั้งด้านการประเมิน การตรวจสอบ และการบังคับใช้กฎหมาย
พัฒนาและปรับปรุงกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลความปลอดภัย ความมั่นคงปลอดภัย และการพิทักษ์ความปลอดภัยทางนิวเคลียร์วิจัย พัฒนา และถ่ายทอดองค์ความรู้วิชาการทางนิวเคลียร์ ตลอดจนเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
สนับสนุนการพัฒนาบุคลากรทางนิวเคลียร์ และแผนการจัดเตรียมอัตรากำลังให้สอดคล้องกับบริบทของประเทศ
พัฒนาเครือข่ายความร่วมมือทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงการประสานงานเชิงยุทธศาสตร์ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก

นายแพทย์รุ่งเรือง เน้นย้ำในช่วงท้ายว่า การจัดตั้ง "สถาบันกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์มาตรฐานปลอดภัยขนาดเล็ก" พร้อมด้วยศูนย์บริการร่วมแห่งชาติที่อยู่ภายใต้การดูแลของสถาบันฯ จะเป็นกลไกสำคัญที่ตอกย้ำความพร้อมของประเทศไทย ในการกำกับดูแลและพัฒนาเทคโนโลยีโรงไฟฟ้า SMR ให้มีความปลอดภัยสูงสุดและได้มาตรฐานระดับสากล