
วิกฤตสารหนูแม่น้ำสายพุ่ง 28 เท่า ซัด 2 หมื่นครัวเรือน รัฐเร่งแก้ชนตอทุนเทา
สารหนูเหมืองแรร์เอิร์ธรัฐฉานปนเปื้อนน้ำเหนือ 28 เท่า ฉุดประปาแม่สายหยุดจ่ายน้ำกระทบ 2 หมื่นครัวเรือน รัฐบาลเร่งกู้วิกฤตท่ามกลางเสียงจี้สางทุนเทา
ความเดือดร้อนของประชาชนกว่า 20,000 ครัวเรือน ที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ดังมากขึ้นเมื่อต้องควักกระเป๋าซื้อน้ำดื่มและน้ำถังมาใช้ดำรงชีวิต หลังระบบประปาอัจฉริยะประกาศหยุดจ่ายน้ำฉุกเฉิน
ผลตรวจวัดจากกรมควบคุมมลพิษและหน่วยงานวิจัยยืนยันว่า แม่น้ำสายปนเปื้อนสารหนูสูงเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยถึง 28 เท่า
ต้นตอของวิกฤตเกิดจากเหมืองแร่แรร์เอิร์ธในรัฐฉาน ประเทศเมียนมา ซึ่งกลุ่มทุนข้ามชาติเข้ามาลงทุนและสกัดธาตุหายากด้วยสารเคมีอันตราย ปล่อยกากสารเคมีลงลำน้ำธรรมชาติโดยไร้ระบบบำบัด ส่งผลให้มวลสารพิษไหลขยายวงกว้างลงสู่แม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำโขงที่อำเภอเชียงแสน และลุ่มน้ำสาละวิน
สถานล่าสุดกรมประมงตรวจพบโลหะหนักสะสมเกินมาตรฐานในสัตว์น้ำบางชนิดแล้ว
ขณะเดียวกัน พื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) อย่างจังหวัดปราจีนบุรี ก็เผชิญแรงกดดันไม่ต่างกัน เครือข่ายภาคประชาชนรวมตัวเรียกร้องให้กวาดล้างโรงงานรีไซเคิล หลังพบการลักลอบนำเข้าตู้คอนเทนเนอร์ขยะอิเล็กทรอนิกส์และกากเคมีพิษผ่านด่านศุลกากรอย่างต่อเนื่อง
แม้ว่าก่อนนี้ นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี จะชี้แจงว่ามติ ครม.เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 เป็นเพียงการอนุมัติงบกองทุนพิเศษแม่โขง-ล้านช้าง 300,000 ดอลลาร์สหรัฐ เพื่อวิจัยเทคโนโลยีรีไซเคิลแบตเตอรี่ EV และแผงโซลาร์เซลล์ ไม่ใช่การเปิดทางนำเข้าขยะจากจีนก็ตาม
รัฐบาลภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล เร่งเปิดเกมรุกทั้งในและนอกประเทศ นำปัญหามลพิษข้ามพรมแดนเข้าหารือในเวทีสุดยอดอาเซียน ณ ประเทศฟิลิปปินส์ เพื่อผลักดันการจัดตั้ง "คณะทำงานร่วมอาเซียน"
ด้าน นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เข้าเจรจากับผู้นำระดับสูงของเมียนมาเพื่อวางแนวทางแก้ไขร่วมกัน และเตรียมดึงเทคโนโลยีบำบัดน้ำเสียจากจีนเข้ามาช่วยจัดการ
คณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ซึ่งมี นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นประธาน ลงพื้นที่สั่งการ 6 มาตรการเร่งด่วน ได้แก่ การจำกัดการนำเข้าแร่ดิบและคุมโลหะหนัก การฟื้นฟูแหล่งน้ำ การเฝ้าระวังคุณภาพดิน น้ำ และผลผลิตเกษตร การคัดกรองสุขภาพประชาชน การจัดหาแหล่งน้ำดิบสำรอง และการเร่งเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เร่งสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับสินค้าเกษตรภาคเหนือ ส่วนการประปานครหลวง (กปน.) ยืนยันว่าน้ำประปาในกรุงเทพฯ และปริมณฑลทั้ง 50 เขต ปลอดภัยสูงสุด เพราะใช้น้ำดิบจากแม่น้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำแม่กลองที่ไม่ได้เชื่อมต่อกับลุ่มน้ำภาคเหนือ
แม้ภาครัฐจะเร่งดำเนินการแก้ไขปัญหา แต่ สว. นันทนา นันทวโรภาส วิจารณ์ว่า การลงพื้นที่ของรัฐมนตรีบางรายที่โชว์ดื่มน้ำจากเครื่องกรอง RO ว่าเป็นการสร้างภาพประชาสัมพันธ์ฉากหน้า เพราะน้ำประปาบำบัดครอบคลุมพื้นที่เพียง 15% ขณะที่ชาวบ้านอีก 85% ยังต้องเสี่ยงใช้น้ำธรรมชาติ
นอกจากนี้ สถิติตรวจโรงงานขยะและรีไซเคิลทั่วประเทศ 146 แห่ง ยังพบการกระทำผิดกฎหมายสูงถึง 134 แห่ง แต่ภาครัฐสั่งระงับกิจการเพียง 3 แห่ง และดำเนินคดีแค่ 54 แห่ง
ศาสตราจารย์พิเศษ วิชา มหาคุณ อดีตกรรมการ ป.ป.ช. ชี้ว่ารากเหง้าของปัญหาเกิดจาก "ข้าราชการสีเทา" ที่รับผลประโยชน์และเปิดทางให้ตู้คอนเทนเนอร์ขยะพิษผ่านด่านศุลกากรเข้ามาทิ้งในไทย
สิ่งที่ต้องจับตาในระยะถัดไป พรรคประชาชน นำโดย นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญา วุฒิ ผู้นำฝ่ายค้าน นายพิศาล มาณวพัฒน์ อดีตนักการทูต เสนอให้นายกรัฐมนตรีส่งสารถึงประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ใช้กฎหมายแร่ระงับการนำเข้าแร่จากเหมืองทำลายสิ่งแวดล้อม ดึงพันธมิตรอาเซียน+5 ร่วมแก้ปัญหา และให้ ปปง. ตรวจสอบเส้นทางเงินทุนสีเทา
นายอิสรา สุนทรวัฒน์ รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ยื่นแถลงการณ์ถึงนานาชาติ เรียกร้องให้ใช้มาตรการทางศุลกากรและการคว่ำบาตรต่อกลุ่มทุนและเหมืองแร่แรร์เอิร์ธในรัฐฉานที่ปล่อยสารพิษลงสู่แหล่งน้ำสากล.







