ผ่าเครือข่ายโกงสอบท้องถิ่น 5 พันล้าน กระดาษเปล่า 5 แสน สั่นคลอนมหาดไทย

ตัวเลขผู้ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการส่วนท้องถิ่น 15,520 ราย อาจดูเหมือนความสำเร็จของระบบสรรหาบุคลากรภาครัฐ แต่เมื่อการตรวจสอบพบผู้มีคะแนนและพฤติการณ์ผิดปกติถึง 5,372 ราย หรือเกือบ1ใน3 ของผู้ได้รับการบรรจุทั้งหมด กลับกลายเป็นคำถามใหญ่ต่อความน่าเชื่อถือของระบบราชการไทย

 

ยิ่งเมื่อมีการประเมินว่าเงินหมุนเวียนและมูลค่าความเสียหายจากขบวนการนี้อาจสูงถึง 5,000 ล้านบาท คดีทุจริตสอบท้องถิ่นจึงเป็นภาพสะท้อนของเครือข่ายที่อาจเชื่อมโยงตั้งแต่ผู้กำหนดระเบียบ เจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการสอบ นายหน้าระดับพื้นที่ ภาคเอกชน ไปจนถึงผู้มีอำนาจซึ่งถูกกล่าวหาว่าอยู่เหนือกลไกตรวจสอบ

 

โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่รัฐบาลและกระทรวงมหาดไทยจะสาวเส้นทางไปถึง “ตัวการใหญ่” ได้หรือไม่

5,372 รายผิดปกติ สัญญาณเตือนระบบสอบทั้งประเทศ

 

ข้อมูลที่นำมาประกอบรายงานนี้ระบุว่า จากผู้ได้รับการบรรจุแล้ว 15,520 ราย พบกลุ่มที่มีความผิดปกติส่อไปในทางทุจริต 5,372 ราย ตัวเลขดังกล่าวหมายถึงตำแหน่งราชการจำนวนมากที่อาจไม่ได้มาจากความรู้ ความสามารถ และการแข่งขันอย่างเป็นธรรม

 

ทุกตำแหน่งที่ถูกซื้อขายย่อมมีผู้สอบโดยสุจริตอีกจำนวนหนึ่งต้องสูญเสียโอกาส ขณะที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอาจได้รับบุคลากรซึ่งไม่ได้ผ่านกระบวนการคัดเลือกตามมาตรฐานเข้าไปปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวข้องกับงบประมาณ การบริการประชาชน และการบริหารงานในพื้นที่

 

ความเสียหายจึงสามารถแผ่ขยายเข้าสู่โครงสร้างราชการท้องถิ่นในระยะยาว เพราะเมื่อจุดเริ่มต้นของตำแหน่งมาจากเงินหลายแสนบาท ย่อมเกิดคำถามตามมาว่า ผู้ซื้อเก้าอี้จะนำเงินจากที่ใดมาชดเชยต้นทุน และประชาชนจะต้องจ่ายราคาให้กับระบบที่บิดเบี้ยวนี้อีกมากเพียงใด

กระดาษเปล่าราคา 5 แสน กลไกโกงที่แทบไม่ทิ้งร่องรอย

หนึ่งในวิธีการที่ถูกเปิดเผยคือการเสนอขายความสำเร็จในการสอบด้วยราคา 500,000 บาทต่อราย ผู้เข้าสอบเพียงเขียนชื่อและเลขประจำตัวสอบลงบนกระดาษคำตอบ ก่อนส่งกระดาษที่ยังไม่ได้ฝนตัวเลือกกลับเข้าสู่ระบบ

 

จากนั้น ผู้ที่สามารถเข้าถึงกระบวนการจัดเก็บและตรวจข้อสอบ จะนำกระดาษไปฝนคำตอบย้อนหลังให้ตรงกับเฉลย วิธีการนี้ช่วยลดร่องรอยของการแก้ไข เพราะไม่ปรากฏคราบลบ การฝนทับ หรือความผิดปกติที่ระบบตรวจข้อสอบทั่วไปสามารถมองเห็นได้อย่างชัดเจน

 

กลไกนี้ไม่อาจเกิดขึ้นได้จากผู้เข้าสอบเพียงฝ่ายเดียว ต้องมีผู้รู้ขั้นตอนการสอบอย่างละเอียด ตั้งแต่การควบคุมกระดาษคำตอบ การจัดเก็บ การขนส่ง การตรวจข้อสอบ ตลอดจนช่วงเวลาที่จะนำกระดาษออกมาแก้ไขโดยไม่ถูกตรวจพบ นี่จึงเป็นเหตุผลที่สังคมต้องการรู้ว่าใครเป็นผู้เปิดประตูให้กระบวนการทั้งหมดเกิดขึ้นได้

 

เงา “ตัวใหญ่” เหนือขบวนการ

 

ข้อมูลจากแหล่งข่าวยังพาดพิงถึงบุคคลหลายกลุ่มซึ่งถูกตั้งข้อสงสัยว่ามีบทบาทในเครือข่าย มีทั้งบุคคลที่ถูกเรียกด้วยอักษรย่อว่า “นาย ป.” และ “นาย ปอ.” ซึ่งถูกระบุว่าเป็นผู้มีอิทธิพลและเป็นแกนหลักของขบวนการ

 

อีกบุคคลหนึ่งคือ “นาย ส.” อดีตรองผู้ว่าฯ ซึ่งถูกกล่าวหาว่ามีสถานะเป็น“ผู้บัญชาการหลัก” สามารถเชื่อมโยงบุคคลตั้งแต่ระดับกรรมการ เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน ไปจนถึงเครือข่ายนายหน้าที่รวบรวมเงินและรายชื่อผู้สมัคร

 

นอกจากนี้ ยังมีการกล่าวถึงกลุ่มที่ถูกเรียกว่า “พันจ่า” อดีตผู้อำนวยการส่วนบริหารงานบุคคล ผู้ถูกตั้งข้อสังเกตว่ามีความเชี่ยวชาญด้านการร่างระเบียบ และอาจมีบทบาทในการออกแบบหลักเกณฑ์หรือช่องว่างที่เอื้อต่อการแทรกแซงกระบวนการสอบตั้งแต่ต้นน้ำ

 

ส่วนเครือข่ายภาคเอกชน มีการพาดพิงถึง “บริษัท 3 เมือง” รวมถึงกรณีบุคคลในตระกูลเดียวกันสอบได้อันดับหนึ่งหลายตำแหน่งพร้อมกัน ซึ่งเป็นความผิดปกติที่ควรได้รับการตรวจสอบทั้งเส้นทางคะแนน เส้นทางการเงิน และความสัมพันธ์กับผู้มีหน้าที่จัดสอบ

 

ในระดับพื้นที่ ยังมีข้อมูลกล่าวถึงเครือข่ายในจังหวัดนนทบุรี ปทุมธานี และบึงกาฬ ซึ่งอาจมีนักการเมืองท้องถิ่น อดีตข้าราชการ และนายหน้าทำหน้าที่ดูแลโควตา รวบรวมผู้สมัคร และบริหารจัดการเงินที่ส่งต่อขึ้นไปตามลำดับชั้น

 

อย่างไรก็ตาม รายชื่อและข้อกล่าวหาเหล่านี้ยังต้องผ่านกระบวนการพิสูจน์โดยหน่วยงานสอบสวน ผู้ถูกพาดพิงทุกคนยังถือเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด การตรวจสอบจึงต้องตั้งอยู่บนพยานหลักฐาน มิใช่การกล่าวหาโดยปราศจากโอกาสชี้แจง

เพิกถอน 5 พันราย แก้ปลายเหตุหรือถอนราก

 

แนวทางหนึ่งที่ฝ่ายรัฐบาลและกระทรวงมหาดไทยเตรียมดำเนินการ คือการเพิกถอนการบรรจุผู้ที่พิสูจน์ได้ว่าเข้าสู่ตำแหน่งโดยทุจริต เนื่องจากรายชื่อดังกล่าวถือว่าได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายตั้งแต่ต้น

 

คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล และคณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล มีอำนาจกำหนดแนวทางให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการให้ถูกต้อง รวมถึงการถอนรายชื่อออกจากบัญชีผู้สอบแข่งขันและยกเลิกคำสั่งบรรจุ

 

ขณะเดียวกัน มีการตั้งคณะกรรมการสอบวินัยและสั่งย้ายข้าราชการที่เกี่ยวข้องออกจากตำแหน่ง เพื่อป้องกันการแทรกแซงพยานหลักฐานและกระบวนการสอบสวน

 

มาตรการเหล่านี้ยังไม่เพียงพอ หากปลายทางของคดีหยุดอยู่เพียงผู้เข้าสอบ ผู้รับเงิน หรือเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการ เพราะโครงสร้างที่สามารถแก้ไขกระดาษคำตอบจำนวนมากและจัดสรรโควตาข้ามจังหวัดได้ ย่อมต้องมีผู้สั่งการ ผู้ประสานงาน และผู้คุ้มครองระบบอยู่เบื้องหลัง

 

เดิมพันการเมืองบนเก้าอี้มหาดไทย

 

สำหรับนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ในฐานะผู้กำกับดูแล คดีนี้กำลังกลายเป็นบททดสอบทางการเมืองที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ หลังแสดงจุดยืนว่า “รับไม่ได้” และต้องจัดการปัญหาให้เด็ดขาด

 

หากรัฐบาลดำเนินคดีได้เพียง“ปลาซิวปลาสร้อย” ขณะที่บุคคลระดับบงการยังไม่ถูกนำเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม ความเชื่อมั่นที่ประชาชนมีต่อรัฐบาลอาจลดลงอย่างรวดเร็ว และเปิดพื้นที่ให้เกิดข้อครหาว่าการปราบปรามมีข้อยกเว้นสำหรับผู้มีอำนาจหรือเครือข่ายทางการเมือง

 

ข้อมูลผลสำรวจจากนิด้าโพลชี้ว่า ประชาชนมากกว่า 70% เคยได้ยินข่าวเกี่ยวกับการทุจริตสอบข้าราชการสะท้อนว่าปัญหานี้กำลังกลายเป็นภาพจำของระบบราชการไทย หากรัฐบาลปล่อยให้การซื้อขายตำแหน่งกลายเป็นเรื่องปกติ ย่อมเท่ากับยอมรับให้เงินและอิทธิพลเข้ามาแทนที่ความสามารถ ความสุจริต และหลักความเสมอภาค ซึ่งจะทำลายทั้งคุณภาพบุคลากรและศรัทธาของประชาชนต่อรัฐในระยะยาว

 

ตรงกันข้าม หากรัฐบาลสามารถเชื่อมโยงพยานหลักฐานไปถึงผู้วางแผน ผู้เปิดช่องทาง ผู้รับผลประโยชน์ และผู้คุ้มครองเครือข่ายได้สำเร็จ คดีนี้อาจกลายเป็นโอกาสสำคัญในการฟื้นความเชื่อมั่น และแสดงให้เห็นว่ากฎหมายสามารถเดินทางไปถึงผู้มีอำนาจได้จริง

 

บทสรุปของคดีจึงไม่ได้วัดจากจำนวนผู้ถูกเพิกถอนหรือจำนวนหมายจับเท่านั้น แต่จะวัดจากคำตอบว่า รัฐบาลกล้าตัดสายสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงเงิน อำนาจ และตำแหน่งราชการหรือไม่ หากกระดาษคำตอบเปล่าหนึ่งแผ่นยังสามารถซื้ออนาคตราชการได้ด้วยเงิน 500,000 บาท สิ่งที่ถูกขายไปคือศรัทธาของประชาชนที่มีต่อความยุติธรรมทั้งระบบ