อธิบดี คพ. โต้ผลวิจัย กกร. ยันสินบนอันดับ 1 ผิดหลักวิชาการ ไร้ธรรมาภิบาล

ดร.สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) แถลงผลการพิจารณาเอกสารงานวิจัยการสำรวจความคิดเห็นภาคเอกชนของคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) ซึ่ง คพ. ได้รับหนังสือชี้แจงพร้อมเอกสารประกอบ 3 รายการ เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2569 หลังจากที่ คพ. ได้ส่งหนังสือเปิดผนึกจี้ให้ กกร. ชี้แจงที่มาและวิธีตรวจสอบภายใน 7 วัน นับตั้งแต่วันที่ 15 พฤษภาคม 2569

จากการตรวจสอบร่วมกับผู้บริหาร คพ. พบข้อสังเกตสำคัญ 7 ประเด็น ที่ชี้ว่างานวิจัยดังกล่าวขาดความถูกต้องชอบธรรมตามหลักวิชาการ ดังนี้:

กลุ่มตัวอย่างไม่ครอบคลุม: มีการสำรวจเพียง 26 หน่วยงาน จากทั้งหมด 162 หน่วยงาน ไม่สามารถใช้กำหนดนโยบายประเทศได้

ใช้เกณฑ์เก่าล้าสมัย: อ้างอิงแนวทางธนาคารโลกปี 2542 ซึ่งบางหน่วยงานได้ปรับบทบาทไปแล้วตั้งแต่ปี 2545

จำกัดเฉพาะกลุ่ม: มุ่งเน้นภาคเอกชนบางกลุ่ม ไม่กระจายไปยังภาคประชาชนหรือภาควิชาการเพื่อสร้างกลไกตรวจสอบถ่วงดุล

เครื่องมือไม่สอดคล้องกัน: แบบสอบถามออนไลน์และแบบเผชิญหน้ามีความแตกต่างกันทั้งจำนวนส่วนและข้อคำถาม

ระยะเวลากระชั้นชิด: สำรวจกลุ่มตัวอย่าง 401 ราย ทั่วประเทศ ภายในเวลาเพียง 16 วัน (26 มีนาคม – 10 เมษายน 2569) เสี่ยงต่อการควบคุมคุณภาพ

ฐานข้อมูลน้อยเกินไป: ผู้มีประสบการณ์ตรงมีเพียงร้อยละ 45 หรือประมาณ 184 คน เมื่อเฉลี่ยใน 26 หน่วยงาน จะมีผู้ตอบเพียงหน่วยงานละประมาณ 7 คน หรือน้อยกว่านั้น

คำถามมีลักษณะชี้นำ: ใช้คำถามวัดความเชื่อหรือตั้งสมมติฐานเชิงลบ เช่นคำว่า "เป็นที่รู้กัน" หรือ "เชื่อมั่นเพียงใด"

ทั้งนี้ ในหนังสือชี้แจงของ กกร. ได้ยอมรับว่า ไม่ควรตีความเป็นการรับรองความแม่นยำในระดับรายหน่วยงาน คพ. จึงเห็นว่าการสรุปว่า คพ. เรียกรับสินบนอันดับ 1 เป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้องและผิดจรรยาบรรณวิจัย

คพ. ยืนยันว่าไม่ปฏิเสธการตรวจสอบและพร้อมลงโทษทางวินัยอย่างเด็ดขาดหากพบการกระทำผิดจริง ล่าสุดได้แต่งตั้งคณะทำงานพิจารณาทบทวนมาตรการปฏิบัติราชการทุกขั้นตอน พร้อมออกหนังสือเวียนกำชับเจ้าหน้าที่ นอกจากนี้ได้ประชุมร่วมกับหน่วยงานในสังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยมี ดร.รวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงฯ เป็นประธาน ซึ่งพบว่า "กระบวนงานการตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษ" เป็นจุดที่มีความเสี่ยงสูงสุด

ที่ผ่านมา คพ. ได้ร่วมมือกับสำนักงาน ป.ป.ท. นำระบบบริหารจัดการความเสี่ยงการทุจริต (CRMS) มาปฏิบัติใช้อย่างเป็นรูปธรรม ส่งผลให้ คพ. ได้รับผลการประเมินเชิงคุณภาพในระดับ "ดีเยี่ยม" (Excellent) ต่อเนื่องกันถึง 3 ปี และกำลังมุ่งมั่นยกระดับคู่มือปฏิบัติงานไปสู่มาตรฐาน SOP เพื่อลดการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ตามนโยบายของรัฐบาล ทั้งนี้ คพ. ขอแจ้งเตือนประชาชนให้ระวังผู้แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่เพื่อเรียกรับผลประโยชน์ หากพบพฤติกรรมน่าสงสัยสามารถแจ้งร้องเรียนได้ทันทีทุกช่องทาง