วันแรงงาน

วันแรงงานวันที่ 1 พ.ค.ของทุกปี

โดย..ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ

หลายประเทศในโลกได้กำหนดให้เป็นวันแรงงาน หรือเรียกกันทั่วไปว่า วันเมย์เดย์ ในประเทศไทยก็ได้เริ่มมีการฉลองวันเมย์เดย์อย่างยิ่งใหญ่ครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 พ.ค. 2490 จัดโดย “สหอาชีวะกรรมกร” ซึ่งเป็นองค์กรกลางของผู้ใช้แรงงานทั่วประเทศ และคำว่า ผู้ใช้แรงงานนั้น รวมเอาทั้งลูกจ้างและไม่ใช่ลูกจ้าง เช่น คนงาน โรงสี โรงเลื่อย โรงงานอื่น และคนลากรถ

วันแรงงานกำเนิดขึ้นในนครชิคาโก รัฐอิลลินอยส์ สหรัฐอเมริกา เริ่มต้นจากการที่สหพันธ์การค้าและแรงงาน (Federation of Organized Trader and Unions) ได้มีการนัดหยุดงานและเรียกร้องให้กำหนดเอาวันที่ 1 พ.ค. ปี ค.ศ. 1886 เป็นวันเริ่มต้นใช้มาตรฐานเวลาของลูกจ้างเป็นระบบสามแปด คือ ทำงานวันละ 8 ชั่วโมงพักผ่อน 8 ชั่วโมง และศึกษาหาความรู้ 8 ชั่วโมง การนัดหยุดงานขึ้นทั่วนครชิคาโก มีผู้เข้าร่วม 5 แสนคน

การชุมนุมครั้งนี้มีคนงานจำนวนมากพากันไปชุมนุมใกล้โรงงานแมคคอร์มิค (Mccormick Harvesting Machine) และดึงดูดให้คนงานในโรงงานนี้เข้าร่วมด้วย แต่มีคนงานอีกประมาณ 400 คน ไม่เข้าร่วม นายจ้างได้ขอให้ตำรวจจำนวนหนึ่งมาคุ้มครองผู้ที่ยังคงทำงาน ขณะเดียวกันคนงานที่เข้าร่วมชุมนุมก็จะตะโกนเรียกร้องกดดันให้คนงาน 400 คนนี้ร่วมหยุดงานด้วย

การนัดหยุดงานที่เริ่มจากวันที่ 1 พ.ค. ล่วงเลยมาถึง 4 พ.ค. เหตุการณ์บริเวณโรงงานแมคคอร์มิควิบัติขึ้น เมื่อประมาณ 22.30 น. ตำรวจเข้าสลายการชุมนุม และมีผู้โยนระเบิดเข้ากลางที่ชุมนุม มีผลให้ตำรวจเสียชีวิตหนึ่งนาย จากนั้นตำรวจจึงระดมยิงใส่ผู้ชุมนุม จึงเกิดชุลมุนปะทะกัน และทำให้เกิดการบาดเจ็บล้มตายจำนวนมาก โดยตำรวจบาดเจ็บ 60 นาย ตาย 8 นาย คนงานตายอย่างน้อย 4 คน และบาดเจ็บจำนวนมาก ต่อมามีการสรุปกันว่า คนส่วนใหญ่ตายเพราะตำรวจยิงใส่กันเอง หนังสือพิมพ์ชิคาโกเฮอราลด์ (Chicago Herald) รายงานว่า มีผู้คนล้มตายเกลื่อนถนนประมาณ 50 คน

เหตุการณ์ครั้งนี้ผู้นำแรงงาน 8 คนถูกจับกุม 7 คนถูกตัดสินประหารชีวิต 1 คนถูกจำคุกตลอดชีวิต เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 1887 พวกเขาถูกประหารโดยการแขวนคออย่างทรมาน เดือน มิ.ย. 1887 การประหารผู้นำแรงงานครั้งนี้ได้สร้างความโกรธแค้นแก่ขบวนการแรงงานทั้งในยุโรปและอเมริกา และต่อมาได้มีการอุทธรณ์คดีนี้ในศาลมลรัฐอิลลินอยส์ และศาลฎีกาแห่งสหรัฐอเมริกา จนกระทั่งในวันที่ 26 มิ.ย. 1893 ผู้ว่าราชการมลรัฐอิลลินอยส์ ชื่อ จอห์น ปีเตอร์ แอลท์เจลด์ (John Peter Altgeld) ได้ลงนามในเอกสารอภัยโทษแก่ผู้ที่ติดคุก และขอโทษผู้ที่ถูกประหารชีวิต เพราะศาลฎีกาได้พิสูจน์ว่าเขาทั้ง 8 เป็นผู้บริสุทธิ์

ดังนั้น การรีบร้อนตัดสินและด่วนลงโทษ จึงเป็นการใช้อิทธิพลของบรรดานายจ้างและตำรวจ กระนั้นก็ตามผู้ว่าฯ อิลลินอยส์คนนี้ก็ถูกอำนาจมืดทางการเมืองให้เขาต้องลาออก และปิดฉากชีวิตทางการเมืองของเขา

เหตุการณ์ที่โรงงานแมคคอร์มิคในเฮย์มาร์เก็ต มีผลให้เกิดความระส่ำระสายในขบวนการแรงงานอเมริกัน และทำให้ข้อเรียกร้องระบบสามแปดไม่ประสบความสำเร็จ จนกระทั่งปี 1888 สหพันธ์แรงงานอเมริกัน (American Federation of Labour (AFL)) ได้มีมติให้มีการรณรงค์สานเจตนารมณ์การต่อสู้ที่เฮย์มาร์เก็ต และได้กำหนดให้มีการนัดหยุดงานทั่วไป (General Strike)ในวันที่ 1 พ.ค. 1890 เพื่อเรียกร้องระบบสามแปด

ในระหว่างนั้นคือในปี 1889 เอเอฟแอลได้เสนอรายงานไปยังองค์กรสากลที่ 2 (หรือที่ประชุมคนงานสังคมนิยมทั่วโลกครั้งที่ 2) และขอให้สากลที่ 2 ช่วยขับเคลื่อนผลักดันให้มีมาตรฐานสามแปด ซึ่งที่ประชุมสากลที่ 2 เห็นชอบด้วย และได้กำหนดวันที่ 1 พ.ค. 1886 เป็นวันแห่งประวัติศาสตร์การต่อสู้ของคนงานและเห็นชอบให้กำหนดวันที่ 1 พ.ค.ของทุกปีเป็นวันแรงงานสากล

ต่อมาในวันที่ 25 มี.ค. 1992 นครชิคาโกได้ประกาศให้สถานที่เกิดเหตุที่เฮย์มาร์เก็ตเป็นอนุสรณ์สถานและได้มีการสร้างอนุสาวรีย์ให้แก่แรงงานผู้สียสละเหล่านี้ จนกระทั่งวันที่ 18 ก.พ. 1997 สถานที่แห่งนี้ได้รับการประกาศให้เป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์แห่งชาติของสหรัฐ และนี่คือสาระความสำคัญของวันแรงงาน

วันที่ 1 พ.ค.ของทุกปี ก็เป็นวันแรงงานของไทย แต่ไม่เคยปรากฏว่าขบวนการแรงงานรัฐบาลหรือคนส่วนอื่นๆ ในสังคมไทยจะได้ตระหนักรู้ถึงความสำคัญของวันแรงงานในลักษณะดังกล่าว ในวันที่ 30 เม.ย.นี้จะมีการจัดงานวันแรงงานขึ้นที่ลานอเนกประสงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รังสิต เพื่อแสดงถึงการต่อสู้ของขบวนการแรงงาน