ดีเบตประชามติรัฐธรรมนูญใหม่ เสี่ยงนิรโทษกรรม–สั่นคลอนโครงสร้างรัฐ

สรุปประเด็นดีเบต “ประชามติรัฐธรรมนูญใหม่”
อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี vs สาทิตย์ วงศ์หนองเตย

จากการดีเบตระหว่าง นายอรรถวิชช์ สุวรรณภักดี และ นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย ว่าด้วยการลงประชามติจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ สามารถสรุปประเด็นสำคัญเชิงลึกได้ดังนี้

ผลกระทบต่อโครงสร้างรัฐและสถาบันหลัก

กระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ถูกมองว่าอาจกระทบต่อโครงสร้างหลักของรัฐและสถาบันสำคัญในหลายมิติ โดยเฉพาะจากมุมมองฝ่ายที่ไม่เห็นชอบ ได้แก่

• ความเสี่ยงต่อหมวด 1 และหมวด 2
  การตั้งคำถามประชามติในลักษณะให้ “จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ทั้งฉบับ” โดยไม่กำหนดขอบเขตที่ชัดเจน ถูกมองว่าเป็นการเปิดช่องให้มีการแก้ไขหมวด 1 (บททั่วไป) และหมวด 2 (พระมหากษัตริย์) ซึ่งเป็นประเด็นอ่อนไหวอย่างยิ่ง
• การตั้ง ส.ส.ร. และการถกเถียงสถาบัน
  มีความกังวลว่าการเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) ทั้งประเทศ อาจทำให้โครงสร้างรัฐและสถาบันหลักถูกนำไปวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางในกระบวนการร่าง
• เสถียรภาพของกติกาสูงสุด
  การ “รื้อทั้งฉบับ” หรือยกเลิกรัฐธรรมนูญเดิมเพื่อเริ่มใหม่ อาจกระทบต่อความต่อเนื่องของพัฒนาการรัฐธรรมนูญ และสร้างความไม่แน่นอนต่อทิศทางการเมืองของประเทศ

นัยทางการเมือง : นิรโทษกรรมและการเอื้อประโยชน์

อีกหนึ่งข้อกังวลสำคัญคือความเป็นไปได้ของ “วาระซ่อนเร้น” ทางการเมืองจากการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับ

 

• นิรโทษกรรมโดยปริยาย
  นายอรรถวิชช์เตือนว่า เมื่อรัฐธรรมนูญปี 2560 ถูกยกเลิก ความผิดหรือบทลงโทษที่ผูกโยงกับรัฐธรรมนูญฉบับเดิม โดยเฉพาะเรื่องจริยธรรมและการตัดสิทธิ์ทางการเมือง อาจสิ้นสุดลงไปพร้อมตัวบทเดิม
• การกลับเข้าสู่การเมืองของนักการเมืองบางกลุ่ม
  มีข้อสังเกตว่าบุคคลหรือกลุ่มที่เคยถูกตัดสิทธิ์ทางการเมือง เช่น นักการเมืองบางกลุ่มในอดีต อาจอาศัยช่องว่างจากการเปลี่ยนฉบับรัฐธรรมนูญกลับเข้าสู่สนามการเมืองได้อีกครั้ง
• ความเสี่ยงต่อกลไกปราบโกง
  ฝ่ายไม่เห็นชอบกังวลว่ามาตรการจริยธรรมและกลไกตรวจสอบนักการเมืองที่เข้มงวดในรัฐธรรมนูญปี 2560 อาจถูกทำให้อ่อนแอลงเพื่อเอื้อประโยชน์แก่ชนชั้นการเมือง

กลไกมาตรา 256 กับการ “ล็อค” หมวดสำคัญ

ฝ่ายที่เห็นชอบ โดยเฉพาะแนวคิดของพรรคประชาธิปัตย์ เสนอว่า มาตรา 256 คือเครื่องมือสำคัญในการควบคุมขอบเขตการร่างรัฐธรรมนูญใหม่

• การกำหนดเงื่อนไขล่วงหน้า
  หลังประชามติขั้นแรก หากมีการแก้ไขมาตรา 256 สามารถเขียนเงื่อนไขกำหนดไว้ชัดเจนว่า ส.ส.ร. ห้ามแก้ไขหมวด 1 หมวด 2 และบทบัญญัติจริยธรรมนักการเมือง
• กระบวนการหลายชั้นตามแนววินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ
  การร่างใหม่ทั้งฉบับต้องผ่านอย่างน้อย 3 ขั้นตอน ได้แก่

1. ประชามติถามความประสงค์
2. การแก้ไขมาตรา 256
3. ประชามติรับร่างฉบับสุดท้าย

ซึ่งถูกมองว่าเป็นกลไกคัดกรองไม่ให้ประเด็นอ่อนไหวถูกแก้ไขโดยง่าย

• ข้อโต้แย้งเรื่อง “เช็คเปล่า”
  ฝ่ายอรรถวิชช์โต้ว่า หากไม่ล็อคหมวด 1 และ 2 ตั้งแต่คำถามประชามติแรก แต่ไปหวังพึ่งมาตรา 256 ภายหลัง ย่อมเสี่ยงต่อการถูกเสียงข้างมากในสภากำหนดทิศทางจนไม่สามารถควบคุมผลลัพธ์ได้จริง

ที่มาวุฒิสภา : กลุ่มอาชีพ vs การเลือกตั้ง

ประเด็นวุฒิสภา (สว.) เป็นอีกจุดขัดแย้งหลักที่สะท้อนมุมมองต่อ “ความโปร่งใส” ที่แตกต่างกัน

สว. จากกลุ่มอาชีพ (ระบบปัจจุบัน)

• ข้อดี : สร้างความหลากหลาย เปิดโอกาสให้ตัวแทนอาชีพที่ไม่ใช่นักการเมืองเข้าสู่สภา
• ข้อเสีย : ถูกวิจารณ์ว่ามีกระบวนการ “ฮั้ว” และลักษณะนอมินี ส่งผลต่อความเป็นอิสระในการตรวจสอบองค์กรอิสระ

สว. จากการเลือกตั้ง (แนวทางใหม่)

• ข้อดี : มีความยึดโยงกับประชาชนมากขึ้น ลดปัญหาการเลือกกันเองในกลุ่มเล็ก
• ข้อเสีย : เสี่ยงถูกครอบงำโดย “บ้านใหญ่” หรือทายาทการเมือง ทำให้สภาสูงกลายเป็นส่วนขยายของอำนาจพรรคการเมือง

"การลงประชามติครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการตัดสินใจเชิงกฎหมาย แต่เป็นโจทย์เรื่อง ความไว้วางใจต่อกระบวนการในอนาคต ฝ่ายคัดค้านกังวลว่าคำถามที่ไม่ชัดเจนอาจเท่ากับการ “ตีเช็คเปล่า” เปิดทางสู่นิรโทษกรรมและการแตะต้องหมวดสำคัญ ขณะที่ฝ่ายสนับสนุนเชื่อว่าสามารถใช้กลไกในสภาและขั้นตอนตามกฎหมายควบคุมไม่ให้เกิดผลกระทบต่อโครงสร้างหลักของประเทศได้"

เรียบเรียง : อมรเดช ชูสุวรรณ บรรณาธิการข่าวการเมือง
แหล่งที่มา : คมชัดลึก (คลิ๊กชม)