รากเหง้าปัญหาหนี้สิ้นของยักษ์ใหญ่ด้านเศรษฐกิจโลก

...รวิภาส กล่ำทวี

ในแวดวงเศรษฐกิจการเมืองระหว่างประเทศในศตวรรษปัจจุบัน ภูมิภาคหลักๆ ที่ทุกคนต้องติดตาม ตรวจสอบและใส่ใจในการวิเคราะห์สถานการณ์และความผันผวนด้านเศรษฐกิจเป็นพิเศษก็คงจะหนีไม่พ้นทวีปอเมริกาเหนือ ทวีปยุโรป และทวีปเอเชีย

ในอเมริกาเหนือ สหรัฐอเมริกาก็ยังคงสถานะมหาอำนาจหลักทั้งด้านเศรษฐกิจและการเมืองของโลกมาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยพ่วงญี่ปุ่น ถึงแม้จะอยู่ในทวีปเอเชียที่กลายเป็นมหาอำนาจด้านเศรษฐกิจด้วยเช่นกันหลังแพ้สงครามโลกครั้ง 2 ในสถานการณ์ปัจจุบันทั้งสองประเทศในสองภูมิภาคกำลังได้รับความบอบช้ำด้านเศรษฐกิจอย่างหนักหนาสาหัสโดยเฉพาะปัญหาด้านหนี้สินของประเทศ (National Debts) ซึ่งลามปามเป็นชนวนให้เกิดสภาวะเศรษฐกิจถดถอยทั่วโลก และก็ยังไม่มีใครสามารถคาดการณ์ได้อย่างแน่ชัดว่าจะฟื้นได้เมื่อไหร่

ตัวละครตัวที่ 2 ได้แก่ กลุ่มประเทศในสหภาพยุโรป (European Union) หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า กลุ่มประเทศอียู นำโดยประเทศมหาอำนาจเศรษฐกิจชั้นนำของโลก ได้แก่ เยอรมนี ฝรั่งเศส อังกฤษ อิตาลี และอีก 23 ประเทศสมาชิกอียู ปัญหาของกลุ่มประเทศอียูหลักๆ แล้วไม่ได้มาจากกลุ่มประเทศทั้ง 4 ที่กล่าวมาแล้ว แต่เป็นประเทศยุโรปตอนใต้อย่างกรีซ สเปน และโปรตุเกส โดยแถมประเทศไอร์แลนด์เข้าไปด้วย ปัญหาของประเทศเหล่านี้ก็คือ ปัญหาประเทศมีหนี้สินล้นพ้นตัวเช่นเดียวกับสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น

และตัวละครตัวที่ 3 ที่น่าจับตา ซึ่งกลายมาเป็นตัวละครกำลังโดดเด่นในสายตาของบรรดาผู้นำและนักเศรษฐศาสตร์การเมืองทั่วโลก ได้แก่ กลุ่มประเทศเกิดใหม่ทั้งในเอเชียและยุโรป หรือที่เรียกกันว่า (Emerging Market Countries) โดยกลุ่มประเทศหลักในกลุ่มนี้ที่กำลังมีบทบาทและมีชื่อเสียง ได้แก่ กลุ่มประเทศบริค (BRIC) ซึ่งมาจากการรวมตัวของอักษรตัวแรกของ 4 ประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ที่กำลังมาแรง ได้แก่ บราซิล รัสเซีย อินเดีย และจีน จะสังเกตเห็นได้ว่าประเทศในกลุ่มประเทศเกิดใหม่ไม่ได้เดือดร้อนปัญหาด้านหนี้สินเหมือนอย่างกับอีกประเทศใน 2 ภูมิภาค (ถึงแม้จะเคยเผชิญกับปัญหาด้านหนี้สินมาแล้วอย่างหนักหนาสาหัส) แต่ปัญหาของประเทศในกลุ่มประเทศเกิดใหม่ในปัจจุบันก็คือ ทำอย่างไรให้อัตราการขยายตัวด้านเศรษฐกิจเป็นไปอย่างต่อเนื่อง และสามารถหาตลาดหลักในการรองรับสินค้าได้อย่างเพียงพอ สรุปง่ายๆ ก็คือ เป็นปัญหาด้านความพยายามสร้างการขยายตัวด้านเศรษฐกิจ

หลายท่านอาจจะยังสงสัยว่าทำไมหลายประเทศในหลายภูมิภาคจึงเกิดการเป็นหนี้เป็นสินมากมายมหาศาลจนต้องวุ่นวายกับการแก้ไขปัญหาดังกล่าวและเป็นชนวนทำให้การขยายตัวด้านเศรษฐกิจของโลกเป็นไปแบบเชื่องช้าหรืออาจจะถึงขั้นติดลบก็ได้ในปีหน้า บรรดานักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์หลายสำนักทั้งในอเมริกา ยุโรป และเอเชีย ได้ให้ความเห็นเป็นไปในลักษณะทำนองเดียวกันและเป็นความเห็นที่น่าสนใจ