ทางเลือก...ไม่เลือกก็ต้องเลือก

....โชติชัย สุวรรณราภรณ์

ฉบับที่แล้วผมได้ตั้งคำถามว่า หากตั้งโรงไฟฟ้าเพิ่มแล้วได้อะไรบ้าง และเสียอะไรบ้าง

ผมไม่อยากจินตนาการว่า 1020 ปีจากนี้ไป หากเราไม่เตรียมพร้อมจัดหาไฟฟ้าให้เพียงพอ เราอาจจะได้เห็นเหตุการณ์ไฟตก ไฟดับ หรืออาจจะต้องมีการปันส่วนแบ่งช่วงเวลาการใช้ไฟระหว่างบริเวณเขตเมืองกับเขตปริมณฑล

ซึ่งสิ่งที่พูดมานี้มีโอกาสเกิดขึ้นจริงได้ค่อนข้างมากทีเดียว เพราะปัจจุบันอัตราการเจริญเติบโตด้านการใช้ไฟฟ้าเป็นไปในทิศทางเดียวกับระบบเศรษฐกิจ โดยการใช้ไฟฟ้าในประเทศขยายตัวประมาณ 4% ต่อปี ในช่วงระยะ 5 ปีที่ผ่านมา ในขณะที่กำลังผลิตไฟฟ้าสำรองในปี 2552 ที่ผ่านมา อยู่ที่ประมาณ 19%

ตัวเลขดังกล่าวเป็นตัวบอกถึงความพร้อมของระบบไฟฟ้าในบ้านเราที่จะสามารถตอบสนองต่อความต้องการใช้ไฟฟ้าในทุกช่วงเวลา หากตัวเลขดังกล่าวต่ำเกินไปก็จะทำให้เกิดความไม่มั่นคงทางด้านพลังงาน ไฟตก ไฟดับอาจจะเกิดขึ้นได้

นอกจากนี้ยังนำเสนอผลการศึกษาโดยสถาบันวิจัยพลังงาน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่าผลกระทบจากไฟฟ้าตกหรือดับจะก่อให้เกิดผลกระทบในรูปของตัวเงินประมาณ 60 บาทต่อหน่วย (Kwh) ในขณะที่อัตราค่าไฟฟ้าเฉลี่ยอยู่ที่ 2.94 บาทต่อหน่วย ซึ่งก็จะเห็นได้ว่าความเสียหายที่จะเกิดขึ้นจากไฟดับเทียบกับต้นทุนที่ต้องซื้อไฟฟ้ามาใช้มีความแตกต่างกันถึง 20 เท่าตัว

อันที่จริงเรื่องความมั่นคงด้านพลังงานในระบบไฟฟ้าของประเทศมิใช่มีแต่เพียงเรื่องของการผลิตให้เพียงพอแก่ความต้องการเท่านั้น หากแต่การเลือกใช้เชื้อเพลิงที่นำมาผลิตกระแสไฟฟ้าก็มีส่วนสำคัญในการส่งเสริมความมั่นคงด้านพลังงานอย่างยิ่งเช่นกัน

โดยในปัจจุบันจากข้อมูลล่าสุดของกระทรวงพลังงาน สัดส่วนการใช้เชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้าของประเทศไทย พบว่ามีการใช้ก๊าซธรรมชาติ 71% ถ่านหิน 20% น้ำมัน 0.3% พลังน้ำ 5% นำเข้า 2% และพลังงานทดแทน 2%

ด้วยสัดส่วนการใช้เชื้อเพลิงก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่สูงเช่นนี้ จึงทำให้รัฐต้องการลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาเชื้อเพลิงชนิดใดชนิดหนึ่งมากจนเกินไป จึงเป็นที่มาของการรณรงค์ส่งเสริมการผลิตกระแสไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน ซึ่งยังมีข้อจำกัดอยู่ในหลายด้าน ทั้งในเรื่องของการพึ่งพาเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่มีปริมาณจำกัด

อีกทั้งการตั้งโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ หรือพลังงานลมในพื้นที่ที่มีศักยภาพ ก็จะไปทับซ้อนและกินบริเวณกว้างในพื้นที่ที่ทำการเพาะปลูกบริเวณภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมทั้งพื้นที่ที่เป็นภูเขาป่าอุทยานฯ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และป่าอุดมสมบูรณ์บริเวณทางใต้

หากเราจะแก้ปัญหาความไม่พอเพียงของพลังงานด้วยการนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านเพิ่มเติม ก็อาจจะช่วยแก้ปัญหาได้ในระยะสั้น แต่การยืมจมูกผู้อื่นหายใจในระยะยาวย่อมไม่เป็นผลดี อีกทั้งยังเป็นการเพิ่มแต้มต่อในการเจรจาต่อรองทางการเมืองระหว่างประเทศแก่ประเทศผู้ขายพลังงานให้กับเรา

ในที่สุดจากทางเลือกที่มีอยู่ไม่มากนัก เราก็ต้องกลับไปทบทวนดูว่าเราจะเลือกให้ดีที่สุดได้อย่างไรจากสิ่งที่มีอยู่ ถ่านหินจึงถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงกันอีกครั้งด้วยปริมาณสำรองที่มหาศาลในโลกที่ยังจะพอเพียงไปอีก 150 ปี และในขณะนี้การพัฒนาเทคโนโลยีในการดักจับก๊าซเรือนกระจกจากการเผาไหม้ของโรงไฟฟ้าถ่านหินก็กำลังดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง

ถึงแม้ว่าต้นทุนในขณะนี้ยังคงสูงอยู่ แต่คาดว่าในอนาคตอันใกล้คงจะมีความคุ้มค่าในการลงทุนมากยิ่งขึ้น นิวเคลียร์ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่มีการพูดถึงมากในช่วงนี้ แม้ว่าภาพลักษณ์โรงไฟฟ้านิวเคลียร์จะถูกบิดเบือนให้ดูน่ากลัวเกินจริง แต่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ก็ถือว่าเป็นเทคโนโลยีที่สะอาดกว่าโรงไฟฟ้าที่ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล แม้ว่าต้นทุนเชื้อเพลิงจะสูงกว่า แต่ต้นทุนในการบำบัดอากาศแทบจะไม่มี จึงทำให้ต้นทุนการผลิตไฟฟ้าทั้งหมดของนิวเคลียร์ถูกกว่าโรงไฟฟ้าชนิดอื่น แต่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ก็ยังต้องผ่านด่านการทำความเข้าใจกับประชาชน ซึ่งเป็นสิ่งที่ภาครัฐและผู้ที่มีส่วนรับผิดชอบจะต้องเร่งกระทำต่อไป

ในที่สุดแล้วประชาชนผู้เป็นเจ้าของประเทศก็ต้องทำการเลือกตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูลที่ดีที่สุด และรับฟังทั้งข้อดีและข้อเสียอย่างเป็นธรรม

แต่หากเรายังไม่ได้ข้อสรุป และไม่สามารถตกลงเลือกอะไรได้สักอย่าง ผลแห่งการตัดสินใจนั้นก็จะย้อนกลับสู่พวกเราท่านทุกคนในวันข้างหน้าอยู่ดี