เกษตร กรมชลฯสืบสานปณิธานโครงการห้วยโสมฯ แก้ภัยแล้งลดปัญหาน้ำท่วม

เผยโครงการคืบหน้าไปแล้วร้อยละ 41.38 ซึ่งจะแล้วเสร็จทั้งโครงการภายในปี 2563

24 ก.ค.62  นายชยันต์ เมืองสง ผู้ทรงคุณวุฒิด้านวิศวกรรมโยธา (ด้านควบคุมการก่อสร้าง) กรมชลประทาน ร่วมกับ นายรณรงค์ นครจินดา รองผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ การประปาส่วนภูมิภาค สาขาปราจีนบุรี โรงพยาบาลอภัยภูเบศร เทศบาลตำบลกบินทร์ อุทยานแห่งชาติทับลาน อุทยานแห่งชาติปางสีดา สำนักงานก่อสร้างชลประทานขนาดใหญ่ 7 ได้เดินทางไปติดตามผลการดำเนินโครงการห้วยโสมงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานพระราชดำริให้กรมชลประทานดำเนินการก่อสร้าง และพระราชทานชื่อว่า อ่างเก็บน้ำนฤบดินทรจินดาและพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิด เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ.2560 ด้วยทรงสืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมชนกนาถ

นายรณรงค์ นครจินดา รองผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี เปิดเผยว่า จังหวัดปราจีนบุรีมีพื้นที่ทั้งหมด 4,762 ตารางกิโลเมตร หรือ 2,976,476 ไร่ มีลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบสูงและป่าทึบสลับซับซ้อนมียอดเขาสูง 1,326 เมตร ทำให้เป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำหลายสายและมีธรรมชาติสวยงาม โดยพื้นที่ตอนล่างเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำเหมาะแก่การเพาะปลูก ได้แก่ ที่ราบลุ่มแม่น้ำบางปะกง ซึ่งมีความสูงกว่าระดับน้ำทะเล 5 เมตร และแม่น้ำปราจีนบุรี ที่มีต้นน้ำเกิดจากแควหนุมานและแควพระปรง ไหลมาบรรจบกันที่อำเภอกบินทร์บุรี และไหลลงสู่อ่าวไทย ที่อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา

พื้นที่ส่วนใหญ่จึงเหมาะแก่การทำเกษตรกรรม เช่น นาข้าว พืชไร่ สวนผลไม้ ไม้ยืนต้นและพืชสวน ทั้งนี้ในปี 2562 จากข้อมูลพบมีจำนวนครัวเรือนเกษตรกรทั้งหมด 27,266 ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ 13.70 ของประชากรทั้งหมด ส่วนการประมงแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและการจับสัตว์น้ำจืดจากแหล่งธรรมชาติ ซึ่งจังหวัดปราจีนบุรีมีความเหมาะสมในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเพราะเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำ หลายสาย ปัจจุบันมีเกษตรกรเลี้ยงสัตว์น้ำถึง 4,128 ราย และสร้างมูลค่าสินค้าสัตว์น้ำในปี 2559 ได้ถึง 2,600 ล้านบาท

นายรณรงค์ กล่าวเสริมว่าสำหรับปัญหาด้านการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่จังหวัดปราจีนบุรี เดิมมีปัญหา ด้านการเก็บกักน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการของประชากรในพื้นที่ โดยเฉพาะในภาคการเกษตร ปัญหาขาดแคลนน้ำเพื่ออุปโภคและบริโภคในระบบประปาขนาดกลางและขนาดใหญ่ และบางชุมชนใช้น้ำใต้ดินเป็นแหล่งน้ำดิบ

ปัญหาขาดแคลนน้ำในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำปราจีนบุรีในช่วงหน้าแล้ง ทำให้แหล่งน้ำตื้นเขิน ไม่สามารถเก็บกักน้ำได้เต็มประสิทธิภาพในช่วงมีนาคม-พฤษภาคม ปัญหาน้ำท่วมเพราะขาดแหล่งเก็บกักน้ำขนาดใหญ่ในพื้นที่ลุ่มน้ำตอนบนเพื่อช่วยชะลอน้ำหลาก และประสิทธิภาพระบบระบายน้ำไม่เพียงพอ รวมถึงภาวะน้ำเค็มในช่วงหน้าแล้ง เนื่องจากน้ำทะเลหนุนสร้างความเสียหายให้แก่เกษตรกรและการประมง รวมถึงน้ำเพื่ออุปโภคบริโภค

แต่ภายหลังมีการก่อสร้างโครงการอ่างเก็บน้ำนฤบดินทรจินดา หรือชาวบ้านรู้จักกันในชื่อ อ่างเก็บน้ำห้วยโสมง ซึ่งเป็นโครงการชลประทานอันเนื่องมาจากพระราชดำริขนาดใหญ่ ที่ก่อสร้างในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จ มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อปี 2559 ที่ผ่านมาพบว่าปัญหาด้านการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่บรรเทาลง ไม่เกิดปัญหาท่วมใหญ่ในพื้นที่อำเภอกบินทร์บุรี ซึ่งเป็นพื้นที่น้ำท่วมประจำ และช่วยแก้ปัญหาน้ำเค็มด้วยการผลักดันน้ำเค็ม ไม่ให้เข้ามารุกล้ำในเขตพื้นที่แม่น้ำปราจีนบุรีอีก

นายชยันต์ เมืองสง ผู้ทรงคุณวุฒิด้านวิศวกรรมโยธา (ด้านควบคุมการก่อสร้าง) กรมชลประทาน กล่าวว่า อ่างเก็บน้ำนฤบดินทรจินดา เป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ที่กรมชลประทานรับสนองพระราชดำริก่อสร้างขึ้น สามารถเก็บกักน้ำได้ 295 ล้านลูกบาศก์เมตร ภายใต้โครงการพัฒนาพื้นที่ราบเชิงเขาจังหวัดปราจีนบุรี-สระแก้ว ตั้งอยู่ในเขตตำบล แก่งดินสอ และพื้นที่ชลประทานอยู่ในเขตตำบลแก่งดินสอ อำเภอนาดี ตำบลเมืองเก่า ตำบลบ่อทอง และตำบลบ้านนา อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี โดยพระบาทสมเด็จ พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรได้พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับ อ่างเก็บน้ำนฤบดินทรจินดารวม 6 ครั้ง

ครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 ม.ค.2521 เพื่อจัดหาแหล่งน้ำให้ราษฎรใช้ทำการเพาะปลูกได้ทั้งในฤดูฝน และฤดูแล้ง รวมถึงเพื่อการอุปโภคบริโภคตลอดปี โดยให้กรมชลประทานวางโครงการอ่างเก็บน้ำในลุ่มน้ำห้วยพระปรงและลุ่มน้ำห้วยโสมง ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำปราจีนบุรี ต่อมากรมชลประทานได้ศึกษารายงานความเหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อม และจัดทำรายงานแล้วเสร็จในปี44

นายชยันต์ กล่าวต่อว่า เมื่อวันที่ 14 ก.ค.2548 อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่-ปางสีดา-ทับลาน- ตาพระยา และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ได้รับประกาศให้เป็นแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ จึงทำให้โครงการก่อสร้างโครงการห้วยโสมงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จำเป็นต้องหยุดชะงักลง เพราะมีพื้นที่ก่อสร้างทับซ้อนกับพื้นที่มรดกโลกในปี2552 ได้มีการประชุมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อหารือการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยโสมงอีกครั้ง

กระทั่งเมื่อวันที่ 5 ส.ค.2552 คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก มีมติไม่ขัดข้องให้ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแห่งนี้ได้ พร้อมให้รายงานสภาพพื้นที่เป็นระยะ ๆ เพื่อป้องกันผลกระทบอันจะเกิดกับพื้นที่มรดกโลก และวันที่ 26 สิงหาคมปีเดียวกัน คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมมีมติเห็นชอบต่อรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ต่อมาในวันที่ 27 ต.ค.2552 คณะรัฐมนตรีอนุมัติให้กรมชลประมาณดำเนินการก่อสร้างโครงการห้วยโสมง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยใช้งบประมาณก่อสร้าง 8,300 ล้านบาท ใช้ระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่ ปี2553-61 บาท รวม 9 ปี และในปี 60 คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติเพิ่มกรอบวงเงินเป็น 9,079 ล้านบาท และขยายเวลาเป็น 11 ปี ตั้งแต่ 2553- 2563 เนื่องจากโครงการก่อสร้างประกอบด้วย 2 ส่วนสำคัญคือ อ่างเก็บน้ำ และส่วนของระบบส่งน้ำและระบายน้ำ ครอบคลุมพื้นที่ชลประทาน 111,300 ไร่

ปัจจุบันเขื่อนเก็บกักน้ำได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ เริ่มเก็บกักน้ำมาตั้งแต่ปี59 ที่ผ่านมา ขณะนี้เหลือเพียงการก่อสร้างระบบชลประทานฝั่งซ้ายและฝั่งขวา เพื่อขยายพื้นที่ส่งน้ำให้ครอบคลุมพื้นที่เกษตรกรรม และช่วยระบายน้ำส่วนเกินไม่ให้เกิดปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ โดยงานก่อสร้างคืบหน้าไปแล้วร้อยละ 41.38 ซึ่งจะแล้วเสร็จทั้งโครงการภายในปี 2563

ถึงแม้ ตามแผนการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำนฤบดินทรจินดา จะเสร็จสมบูรณ์ในปี60 หากแต่สามารถเริ่มการเก็บกักน้ำมาได้ตั้งเดือนสิงหาคม 2559 แล้วในปริมาณถึง 242.384 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็นร้อยละ 82.19 เป็นผลทำให้สามารถช่วยในการบรรเทาปัญหาอุทกภัยที่เกิดขึ้นในลุ่มน้ำปราจีนบุรีได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะพื้นที่ชุมชนตลาดเก่า อำเภอกบินทร์บุรี ทำให้ไม่มีปัญหาน้ำท่วมเหมือนทุกปีที่ผ่านมา

อีกทั้งน้ำที่เก็บกักไว้ในอ่างเก็บน้ำยังช่วยในการระบายน้ำและผลักดันน้ำเค็ม ทำให้ปี60 ไม่มีปัญหาน้ำเค็มรุกล้ำเข้ามาในแม่น้ำปราจีนบุรีอีก ขณะเดียวกัน กรมชลประทานยังได้ดำเนินโครงการส่งเสริมด้านการเกษตรและการส่งเสริมอาชีพให้แก่ประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการก่อสร้าง ตลอดจนประชาชนในพื้นที่ใกล้เคียงอีกด้วย”