เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (125)

วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

รางวัลพิเศษสมาพันธ์โภชนาการนานาชาติ ทูลเกล้าฯ ถวายโดยสมาพันธ์โภชนาการนานาชาติ (International Union of Nutritional Science) เมื่อวันที่ 2 ต.ค. 2552 ณ กรุงเทพมหานคร เพื่อเทิดพระเกียรติผลงานดีเด่น ในการช่วยเหลือและส่งเสริมโภชนาการของผู้ด้อยโอกาส อันเป็นพื้นฐานของการพัฒนามนุษย์ และได้มีคำสดุดีพระเกียรติคุณดังนี้

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเป็นดวงประทีปให้แก่ชาวโลก ให้เห็นกระบวนการที่ทำให้ประชาชนมีความมั่นคงทางโภชนาการอย่างทั่วถึง ตลอดระยะเวลา 30 ปีที่ผ่านมา ทรงอุทิศพระองค์เพื่อพัฒนาโภชนาการและคุณภาพชีวิตของผู้ยากไร้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพวกเด็กๆ ซึ่งเป็นอนาคตของชาติและของโลก

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงแสดงให้เห็นว่าการสร้างความมั่นคงทางโภชนาการต้องข้ามพ้นกำแพงทางสังคม วัฒนธรรม และภูมิศาสตร์ ทรงเป็นผู้นำการบุกเบิกอย่างเป็นระบบ ในการนำอาหาร โภชนาการ และการศึกษา เข้าถึงประชาชน ซึ่งมิใช่คนส่วนใหญ่ของสังคมแต่เป็นผู้คนที่มักถูกละเลย พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เข้าถึงเด็กและครอบครัวจำนวนนับไม่ถ้วนในพื้นที่ห่างไกลในถิ่นทุรกันดารที่ประชาชนถูกละเลย เนื่องจากความแตกต่างทางวัฒนธรรมและศาสนา ทรงเอื้อมพระหัตถ์ข้ามพระราชอาณาจักร เพื่อช่วยเหลือประชาชนผู้ยากไร้ในประเทศเพื่อนบ้านและประเทศที่อยู่ห่างไป ได้แก่ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม สหภาพพม่า และมองโกเลีย

ทักษะความเชี่ยวชาญของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ขยายขอบข่ายครอบคลุม การศึกษา โภชนาการ การสาธารณสุข สิทธิมนุษยชน และการพัฒนาสังคมเศรษฐกิจ อย่างยั่งยืน ในโลกปัจจุบันการบูรณาการ ความรู้สาขาต่างๆ มาประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาแบบองค์รวมเป็นเรื่องที่ไม่พบบ่อยนัก แต่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงแสดงให้เห็นว่าเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ อันนำไปสู่การพัฒนาโภชนาการอย่างยั่งยืน

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเป็นนักปฏิบัติที่ทรงมุ่งผลสำเร็จโดยทรงเชื่อมั่นว่า การเริ่มต้นเล็กๆ เรียนรู้จากความผิดพลาด และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าจะนำไปสู่ความสำเร็จ ทรงเป็นผู้ใฝ่เรียน ใฝ่รู้ ทรงแสวงหาความรู้ใหม่ๆ นำมาประยุกต์ใช้อย่างเรียบง่าย ประหยัดและก่อให้เกิดผลในการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของเด็กๆ มารดา และครอบครัวได้

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมุ่งมั่นในการแก้ปัญหาหลายด้าน ทรงเชื่อว่าการแก้ปัญหาโภชนาการและสุขภาพของเด็กต้องเริ่มให้เร็วที่สุด จึงทรงจัดให้มีโครงการอบรมโภชนาการพื้นฐานและสุขวิทยาให้แก่เด็กหญิงวัยรุ่นและหญิงมีครรภ์ รวมทั้งหญิงที่ให้นมบุตรทำให้เขาเหล่านั้นสามารถเลี้ยงลูกได้อย่างถูกต้อง และดูแลด้านสุขภาพอนามัยได้เมื่อจำเป็น

โครงการอาหารและโภชนาการของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ นำไปสู่การพัฒนาโภชนาการอย่างยั่งยืน การเกษตรเพื่ออาหารกลางวันทำให้เด็กๆ ได้เข้าร่วมในโครงการได้เรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง และได้ความรู้และทักษะ รวมทั้งได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคและ สุขอนามัยส่วนบุคคล การพัฒนาตามแนวทางดังกล่าว ทำให้เขาเหล่านั้นมีเครื่องมือที่ทรงคุณค่าในการดำรงชีวิต

แรงบันดาลพระราชหฤทัยที่ทรงได้รับจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทำให้ทรงเชื่อมั่นในการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน ด้วยการเพิ่มขีดความสามารถของประชาชนในด้านการเกษตรและการปศุสัตว์ เพื่อให้เขาเหล่านั้นสามารถผลิตอาหารได้ด้วยตนเอง ทำให้มีอาหารที่มีคุณภาพสำหรับหญิงมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร และเด็กๆ เกิดความมั่นคงทางอาหารและโภชนาการภายในครอบครัว

ในการพัฒนาโภชนาการ ทรงคำนึงถึง ความแตกต่างทางวัฒนธรรม ในพื้นที่ที่ประชาชนมีขนบประเพณีทางศาสนาที่ต่างกัน มีความ เชื่อทางวัฒนธรรมของตน และมีการแพทย์ดั้งเดิมของท้องถิ่นทรงใช้การวิจัยและพัฒนาเป็นเครื่องมือในการผสมผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นกับวิทยาศาสตร์ เพื่อพัฒนาพฤติกรรมด้านอาหารและโภชนาการ

สหพันธ์โภชนาการนานาชาติรู้สึกเป็นเกียรติอย่างยั่ง ในการประกาศพระเกียรติคุณสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ผู้เปี่ยมด้วยพระราชปณิธานอันมุ่งมั่น และพระราชกรณียกิจด้านโภชนาการอันกอปรด้วยมนุษยธรรมให้ปรากฏสืบไป

รางวัลมิตรนานาชาติ 10 อันดับแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยชาวจีนทั่วประเทศได้โหวตทางอินเทอร์เน็ต ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เป็นมิตรที่ดีที่สุดในโลก 1 ใน 10 รายของประเทศจีน โดยทรงเข้ารับการทูลเกล้าฯ ถวาย "รางวัลมิตรนานาชาติ 10 อันดับแรก ของสาธารณรัฐประชาชนจีน" เมื่อวันที่ 8 ธ.ค. 2552 ณ สาธารณรัฐประชาชนจีน เนื่องจากทรงศึกษาภาษาจีนตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ ทรงศึกษาวิจัยเกี่ยวกับประวัติศาสตร์จีนมาตลอด และทรงเจริญสัมพันธไมตรี ด้วยการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนครบทุกมณฑลของจีน นับเป็นพระราชนิกุลพระองค์เดียวในโลกที่เสด็จฯ เยือนจีนมากที่สุด ทรงสนพระราชหฤทัยภาษาจีน โดยทรงศึกษาอย่างลึกซึ้งทั้งยังทรงให้ความสำคัญกับศิลปวัฒนธรรมจีน และจากการเสด็จฯ เยือนจีนอย่างต่อเนื่อง ได้ทรงถ่ายทอดประสบการณ์เป็นพระราชนิพนธ์ ซึ่งช่วยให้คนไทยมีความเข้าใจในประเทศจีน คนจีน และวัฒนธรรมจีนเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ

รางวัลผู้นำด้านการจัดการเทคโนโลยี (Leadership in Technology Management Award, LTM.2010) ทูลเกล้าฯ ถวายโดยสถาบันการจัดการเทคโนโลยีระดับนานาชาติ (Portland International Center of Management of Engineering and Technology : PICMET) รางวัลผู้นำด้านการเทคโนโลยี เมื่อปี 2553 ซึ่งเป็นรางวัลสำหรับผู้นำที่มีวิสัยทัศน์และการบริหารงานตามหลักการบริการจัดการเทคโนโลยี เพื่อเฉลิมพระเกียรติที่ทรงนำเทคโนโลยีหลากหลายสาขามาประยุกต์และบูรณาการ ในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อการพัฒนาชนบทและ ผู้ด้อยโอกาส โดยเฉพาะด้านการศึกษา อาหาร และโภชนาการ การแพทย์และสุขภาพ ส่งผลให้ชีวิตความเป็นอยู่ของเด็กและประชาชนในชนบทห่างไกล ผู้ด้อยโอกาส และผู้พิการมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

เมื่อโครงการอาหารโลกแห่งสหประชาชาติ ขอพระราชทานให้ทรงเป็นทูตพิเศษ ของโครงการอาหารโลกแห่งสหประชาชาติ ด้านโครงการอาหารโรงเรียนในการประชุมคณะกรรมการโครงการอาหารโลก เมื่อวันที่ 11 ต.ค. 2547 ณ กรุงโรม สาธารณรัฐอิตาลี เจมส์ มอร์ริส ผู้อำนวยการโครงการอาหารโลกได้กล่าวปราศรัย มีความตอนหนึ่งว่า

ข้าพเจ้ามีความยินดีที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงรับตำแหน่งทูตพิเศษของโครงการอาหารโลกแห่งสหประชาชาติ ด้านโครงการอาหารโรงเรียน ความเชี่ยวชาญด้านโภชนาการและพระประวัติที่โดดเด่นเกี่ยวกับพระราชปณิธานด้านมนุษยธรรม ประดุจประทีปส่องทางให้แก่เด็กหิวโหย 300 ล้านคนทั่วโลก โดยที่ 100 ล้านคนไม่มีโอกาสเข้าโรงเรียน

อาหารในโรงเรียนเป็นการลงทุนที่ดีที่สุดสำหรับอนาคตของประเทศ ข้าพเจ้าสำนึกในพระกรุณาธิคุณของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ที่ทรงเห็นคุณค่าของการศึกษาและโภชนาการที่ดีของเด็ก n