การคัดสรรผู้สมัคร

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

การเลือกตั้งปฐมภูมิ หรือการเลือกตั้งเบื้องต้นบางคนก็เรียกว่า การหยั่งเสียง ซึ่งอาจจะไม่ตรงกับสิ่งที่เรียกว่า ไพรมารีโหวต

สิ่งที่เรียกว่า การเลือกตั้งปฐมภูมิ หรือการเลือกตั้งเบื้องต้นนั้น ก็คือ หนึ่งในวิธีการเลือกตั้งภายในพรรคเพื่อให้ได้มาซึ่งผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทน หรือผู้จะไปดำรงตำแหน่งทางการเมืองอื่นๆ ในฐานะตัวแทนพรรค โดยทั่วไปจะใช้ในการเลือกตั้งทั่วไป ที่เป็นที่รู้จักกันค่อนข้างมาก คือ ไพรมารีโหวต เพื่อให้ได้มาซึ่งผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีของสหรัฐอเมริกาของสองพรรคใหญ่ในประเทศนั้น คือ พรรคเดโมแครต และพรรครีพับลิกัน

ประเทศอื่นๆ ก็มีการใช้ระบบที่เรียกว่า ไพรมารีโหวต เช่นเดียวกัน แต่อาจจะไม่เด่นชัด หรือมากเท่ากับสหรัฐอเมริกา และในประเทศสหรัฐอเมริกาเองก็มีการใช้ระบบนี้กับการส่งผู้สมัครลงรับการเลือกตั้งในหลายรูปแบบ ทั้งการเลือกตั้งระดับประเทศ ระดับรัฐ หรือการเลือกตั้งท้องถิ่น ซึ่งอาจจะเป็นการคัดสรรผู้สมัครลงชิงตำแหน่งในการเลือกตั้งผู้ว่าการรัฐ หรือสมาชิกสภาเมือง

บางทีผู้คนเข้าใจกันว่า การเลือกตั้งปฐมภูมิ หรือการเลือกตั้งเบื้องต้น เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งทั่วไป หรือมีวิธีการเดียว ซึ่งเป็นความเข้าใจที่อาจจะไม่ค่อยตรงนัก เนื่องจากเป็นการเลือกตั้งภายในพรรคการเมืองเพื่อคัดสรรผู้สมัครในการเลือกตั้งทั่วไป ไม่ใช่เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งทั่วไป และการทำไพรมารีโหวตก็ไม่ได้มีรูปแบบเดียว

โดยอาจจะแบ่งเป็นรูปแบบต่างๆ ได้ 2 รูปแบบ ได้แก่ 1.การเลือกตั้งปฐมภูมิแบบปิด ซึ่งเป็นการเลือกตั้งเบื้องต้นภายในพรรค ที่จำกัดให้เฉพาะผู้ที่ขึ้นทะเบียนเป็นสมาชิกพรรคเท่านั้นเข้ามามีส่วนร่วม ผู้ที่ไม่ได้เป็นสมาชิกพรรคไม่สามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้ และ 2.การเลือกตั้งปฐมภูมิแบบเปิด ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ลงทะเบียนเลือกตั้ง ไม่ว่าจะขึ้นทะเบียนเป็นสมาชิกพรรคไหน สามารถที่จะเข้ามีส่วนร่วมในการทำไพรมารีโหวตของพรรคการเมืองใดที่ตนลงทะเบียนเข้าสู่การทำไพรมารีโหวตด้วยก็ได้

หากเราจะนำวิธีการเช่นเดียวกันมาใช้กับบ้านเมืองเรา ก็จะต้องศึกษากันให้ถ่องแท้ถึงความเหมาะสม และการปฏิบัติได้ มิฉะนั้นแทนที่จะก่อให้เกิดความเป็นประชาธิปไตย และความเป็นสถาบันของพรรคการเมือง
จะกลายเป็นการก่อความวุ่นวายภายในพรรคการเมืองที่อาจจะเป็นความวุ่นวายในบ้านเมืองในที่สุด