เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (93)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ให้ดำเนิน “โครงการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตสำหรับเจ้าแขวงจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี” ขึ้น เพื่อเพิ่มพูนความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับงานพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในด้านการบริหารราชการ การแพทย์และสาธารณสุข การเกษตรอุตสาหกรรม และการส่งเสริมการท่องเที่ยว อีกทั้งเพื่อให้ผู้บริหารของทั้งสองประเทศได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์ อันจะนำไปสู่การสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างทั้งสองประเทศ

โครงการฯ นี้ ดำเนินตั้งแต่ปี 2546 เป็นต้นมา โดยเชิญเจ้าแขวงและผู้แทนหน่วยงานระดับแขวงและส่วนกลางที่ดูแลด้านการพัฒนาไปศึกษาดูงาน ตลอดจนแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการพัฒนาและการบริหารราชการกับผู้แทนหน่วยงานในประเทศไทย โดยได้เชิญเจ้าครองนครหลวงเวียงจันทน์และเจ้าแขวงจากทุกแขวงทั่ว สปป.ลาว เข้าร่วมโครงการครบทุกแขวงแล้วในปี 2551

นอกจากนี้ ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเครื่องผลิตน้ำมันไบโอดีเซลจากน้ำมันที่ใช้แล้ว และเครื่องหีบเมล็ดสบู่ดำ เพื่อใช้ที่โครงการศูนย์พัฒนาและบริการด้านการเกษตรห้วยซอน-ห้วยซั้ว (หลัก 22) ซึ่งเจ้าครองนครหลวงเวียงจันทน์ได้ขอพระราชทาน เมื่อครั้งมาดูงานภายใต้โครงการครั้งที่ 6 ซึ่งได้จัดส่งอุปกรณ์ทั้งสองรายการให้ฝ่ายลาวแล้ว เมื่อปี 2554

ด้วยมหาวิทยาลัยจำปาสักแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้กราบบังคมทูลสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ขอพระราชทานความร่วมมือทางวิชาการระหว่างมูลนิธิชัยพัฒนากับมหาวิทยาลัยจำปาสัก เกี่ยวกับงานด้านวิชาการเกษตร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ จึงมีพระราชดำริให้สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนาประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินงาน “โครงการจัดตั้งแปลงสาธิตการเกษตรแบบผสมผสาน” ขึ้นภายในมหาวิทยาลัยจำปาสัก ซึ่งได้มีการลงนามในบันทึกข้อตกลงความร่วมมือเมื่อวันที่ 21 มี.ค. 2550

โครงการดังกล่าวมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้เข้ารับการอบรมได้ตระหนักถึงความสำคัญของการพัฒนาความรู้ ทักษะ และการปฏิบัติที่ถูกต้องทางด้านการเกษตรและโภชนาการให้แก่เด็กนักเรียน ให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับความสำคัญของการเกษตรในโรงเรียนที่มีต่อภาวะโภชนาการและผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาของเด็กนักเรียน รวมถึงจัดกิจกรรมการเกษตรและโภชนาการที่เหมาะสมสำหรับเด็กนักเรียน โดยโครงการนี้เป็นผลสืบเนื่องจากการศึกษาดูงานของเจ้าแขวงเซกองและอัตตะปือ ในปี 2550

กิจกรรมภายใต้โครงการ ประกอบด้วย การจัดฝึกอบรมให้แก่ครูจากโรงเรียนในโครงการ จำนวน 15 แห่ง 6 แขวง จัดกิจกรรมด้านอาหาร โภชนาการ และสุขภาพอนามัยในโรงเรียนเกี่ยวกับการพัฒนาความรู้ ทักษะ และการปฏิบัติที่ถูกต้องทางด้านการเกษตรและโภชนาการให้แก่เด็กนักเรียน และในปี 2551 ได้ดำเนินกิจกรรมต่างๆ ให้กับโรงเรียนในแขวงเซกองและแขวงอัตตะปือ และปี 2555 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ พระราชทานคูลเลอร์น้ำ และแก้วน้ำ ให้แก่โรงเรียนในโครงการ

ทั้งนี้ หน่วยงานรับผิดชอบหลักของโครงการ ได้แก่ สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา โดยความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่นๆ อาทิ สถานกงสุลใหญ่ ณ แขวงสะหวันนะเขต และหน่วยงานของไทย ได้แก่ กรมพัฒนาที่ดิน กรมชลประทาน กรมวิชาการเกษตร กรมประมง และกรมปศุสัตว์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงตระหนักถึงความสำคัญของการส่งเสริมทางวิชาการในสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์ เนื่องจากห้องสมุดเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาด้านการศึกษาจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้บุคลากรจากหอสมุดแห่งชาติแห่ง สปป.ลาว ไปศึกษาต่อในสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ รวมถึงการฝึกอบรมในสาขาที่เกี่ยวข้อง ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดยใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในระยะเริ่มต้น ต่อมารัฐบาลไทยได้เล็งเห็นความสำคัญและความจำเป็นในการให้ความช่วยเหลือในสาขาดังกล่าว และเพื่อเป็นการสนองพระราชดำริจึงได้รับดำเนินโครงการดังกล่าวภายใต้กรอบความร่วมมือทางวิชาการไทย-ลาว ซึ่งมีกระทรวงการต่างประเทศของทั้งสองประเทศเป็นหน่วยงานรับผิดชอบ

ทั้งนี้ นอกจากโครงการที่กล่าวถึงข้างต้นแล้ว ปี 2555 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ได้พระราชทานทุนการศึกษาด้านการศึกษาและสาธารณสุขในระดับปริญญาโทและปริญญาตรี ให้ศึกษา ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม จำนวน 8 ทุน และในปี 2557 พระราชทานทุนการศึกษา ระดับปริญญาโทด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม และด้านเทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในระดับปริญญาโท ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จำนวน 3 ทุน แก่นักศึกษาจาก สปป.ลาว

นอกจากนี้ ยังมีโครงการที่ได้พระราชทานความช่วยเหลืออีก ได้แก่ การพระราชทานอุปกรณ์ที่จำเป็นที่เกี่ยวข้องกับงานด้านการพัฒนา และการฝึกอบรมในด้านต่างๆ เช่น โครงการฝึกอบรมการเสริมสร้างศักยภาพของเด็กและเยาวชนด้านการเกษตร โภชนาการและสุขอนามัย สำหรับครูจากแขวงเซกองและแขวงอัตตะปือ โครงการอบรมครูจากแขวงสะหวันนะเขต และการสร้างหอพักโรงเรียนสามัญชนเผ่าแขวงคำม่วน และจะมีการขยายความช่วยเหลือไปยังแขวงอื่นๆ ต่อไปตามคำร้องขอของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ในขณะที่ปี 2538 องค์การพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) กระทรวงศึกษาธิการและรัฐบาลแห่งเมียนมา ได้ขอพระราชทานความช่วยเหลือมายังสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ พระองค์ทรงให้จัดทำโครงการอาหารกลางวัน และพัฒนาคุณภาพการศึกษาในโรงเรียน อาทิ Kadonkani Basic Education High School ในหมู่บ้านกะดงกะนิ ตามความต้องการของรัฐบาลเมียนมา และการส่งเสริมอาชีพเกษตรแก่ชาวบ้านตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ โดยจัดตั้ง “ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง บ้านกะดงกะนิ” รวมทั้งส่งคณะผู้บริหารกระทรวงศึกษาธิการและครูศึกษาดูงาน ตลอดจนจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ “การจัดทำโรงเรียนต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนสำหรับครูจากสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา” ในประเทศไทย รวมถึงพระราชทานเงินเพื่อสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์การศึกษาและอุปกรณ์การเกษตร พร้อมเมล็ดพันธุ์ผักสำหรับการดำเนินงานตามโครงการ และมีพระราชดำริให้ขยายออกไปเป็น 48 โรงเรียนใน 6 เขต และ 7 รัฐ

ทั้งยังมีพระราชกระแสรับสั่งให้สภากาชาดไทยปรับปรุงอาคารและการจัดหาอุปกรณ์ เช่น ตู้แช่ และเครื่องคัดกรองโลหิต (Centrifuge) ให้ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติเมียนมา เพื่อสามารถดำเนินงานต่างๆ ได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และบริการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องได้ นอกจากนี้ พระองค์ได้พระราชทานเงินจำนวน 61,068 เหรียญสหรัฐ ซึ่งสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงย่างกุ้ง ได้นำเงินบางส่วนและเงินบริจาคของคนไทยในเมียนมาไปปรับปรุงแผนกไข้เลือดออกของโรงพยาบาลเด็กย่างกุ้ง เนื่องจากโรคไข้เลือดออกในเด็กเป็นปัญหาสำคัญลำดับต้น

นอกจากนี้ ในปี 2552 เมียนมาประสบภัยพายุไซโคลนนาร์กีส พระองค์ได้พระราชทานเงินจำนวนกว่า 360,000 เหรียญสหรัฐ สำหรับก่อสร้างศูนย์อนามัยที่หมู่บ้านตามาน และโรงพยาบาลขนาด 16 เตียง ที่หมู่บ้านดอเยง เมืองเพียพน ภาคอิรวดี และมีพระราชกระแสรับสั่งให้กองทัพไทยก่อสร้าง “อาคารหลบภัยพายุไซโคลนบ้านกะดงกะนิ” เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัย

เมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2556 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงนำคณะนักเรียนนายร้อยโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ไปเยี่ยมชมโรงเรียนการศึกษาระดับมัธยมศึกษา แห่งที่ 2 เขตดากอง (No.2) Basic Education High School, Dagon) ณ กรุงย่างกุ้ง ซึ่งเป็นโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการความร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนในโรงเรียนในสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาตามพระราชดำริ โดยครูในโรงเรียนดังกล่าวที่เข้ารับการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการที่ประเทศไทยได้นำความรู้ที่ได้รับจากการฝึกอบรมมาจัดกิจกรรมการปลูกผักเพื่อเป็นอาหารกลางวันในโรงเรียน ทั้งนี้โรงเรียนยังได้รับพระราชทานอุปกรณ์การศึกษา การเกษตร คอมพิวเตอร์ และยารักษาโรคด้วย